XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ THUYỀN VIÊN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU HỘI NHẬP

(VLR) (Vietnam Logistics Review) Để phát triển vận tải biển VN, không thể không nói đến đội ngũ sĩ quan, thuyền viên (SQTV). Trong 70 năm phát triển của ngành vận tải biển VN, tính từ ngày ra đời chế độ mới (1945 – 2015) đội ngũ SQTV hàng hải đã có những đóng góp xứng đáng vào lịch sử dân tộc. Trước khi đất nước thống nhất, năm 1973, chính những sĩ quan tàu Hồng Hà lần đầu tiên sang Nhật Bản đã chính thức mở đầu cho việc mở cửa VN và thế giới sau này. Hiện nay, đội ngũ SQTV của chúng ta như thế nào? Câu chuyện đầu năm mới với Cục trưởng Cục HHVN, Nguyễn Nhật cho chúng ta thấy những điều đáng mừng và cả những đáng lo.
(Vietnam Logistics Review) Để phát triển vận tải biển VN, không thể không nói đến đội ngũ sĩ quan, thuyền viên (SQTV). Trong 70 năm phát triển của ngành vận tải biển VN, tính từ ngày ra đời chế độ mới (1945 – 2015) đội ngũ SQTV hàng hải đã có những đóng góp xứng đáng vào lịch sử dân tộc. Trước khi đất nước thống nhất, năm 1973, chính những sĩ quan tàu Hồng Hà lần đầu tiên sang Nhật Bản đã chính thức mở đầu cho việc mở cửa VN và thế giới sau này. Hiện nay, đội ngũ SQTV của chúng ta như thế nào? Câu chuyện đầu năm mới với Cục trưởng Cục HHVN, Nguyễn Nhật cho chúng ta thấy những điều đáng mừng và cả những đáng lo.

Sĩ QUAN THUYỀN VIÊN ĐÃ TRƯỞNG THÀNH VÀ LỚN MẠNH

- Thưa Cục trưởng, ông có thể cho biết đội ngũ SQTV của chúng ta hiện nay như thế nào?

Nói về họ, trước hết xin nói về đội tàu biển VN. Tính đến ngày 15.12.2014, đội tàu VN quản lý có 1.646 tàu (1.608 tàu mang cờ VN và 38 tàu mang cờ quốc tịch nước ngoài) với tổng trọng tải 7,7 triệu DWT. Tuy nhiên, cơ cấu đội tàu còn chưa hợp lý, đặc biệt là tỷ trọng tàu container trong tổng trọng tải đội tàu rất thấp với 30 tàu container chỉ chiếm 3,47% so với 14% của thế giới. Số chủ tàu nhiều nhưng năng lực tài chính, trình độ quản lý còn hạn chế. Trong số 597 chủ tàu hiện nay có đến hơn 500 chủ tàu nhỏ nhưng chỉ quản lý 27% tổng trọng tải đội tàu.

Tất nhiên, con số này luôn biến động. Bởi vận tải biển đang trải qua những năm tháng hết sức khó khăn.

Tôi nói ví dụ, nếu như cùng thời gian này cách đây 2 năm, cả nước có 260 DN vận tải biển hoạt động thì đến nay đã giảm 46%, chỉ còn lại 140 DN. Đội tàu biển chạy tuyến quốc tế có tổng trọng tải từ 500 GT trở lên cũng giảm tới 73%, từ 765 chiếc xuống hiện còn 372 chiếc. Sự suy giảm hoạt động của đội tàu biển đang khai thác cũng thể hiện qua việc số lượt tàu kiểm định hàng năm giảm 22% so với cùng kỳ năm 2013, từ 1.022 lượt tàu xuống 797 lượt. Cùng đó, số tàu biển đang đóng nhưng phải dừng thi công là 103 chiếc, trong khi số lượng tàu đóng mới đang được giám sát tại các cơ sở ước tính đến nay chỉ hơn 150 chiếc. SQTV của ngành vận tải biển VN cũng đang “biến động” do sự suy giảm này.

- Cụ thể, thưa Ông?

Hệ thống các trường đào tạo chuyên ngành hàng hải gồm có 2 trường đại học và 4 trường cao đẳng. Đội ngũ giáo viên có khoảng trên 1.000 người với hàng chục giáo sư, phó giáo sư và hàng trăm tiến sĩ, thạc sĩ. Công tác đào tạo, huấn luyện thuyền viên được thực hiện theo chương trình, nội dung đúng các quy định của Công ước STCW78, 2010.

Tính đến ngày 31.11.2014, đội ngũ thuyền viên hiện có 45.141 người, trong số này có 27.500 thuyền viên đang làm việc trên tàu (25.500 thuyền viên làm việc cho đội tàu VN, gần 2.000 thuyền viên xuất khẩu). Đội ngũ hoa tiêu hàng hải có 389 người, trong đó có 120 hoa tiêu ngoại hạng, 78 hoa tiêu hạng nhất, 103 hoa tiêu hạng hai và 97 hoa tiêu hạng ba. Đội ngũ SQTV VN được đào tạo, huấn luyện theo quy định của Bộ luật 2005, Công ước STCW 78/95 và cơ bản đáp ứng được nhu cầu trong nước cũng như xuất khẩu thuyền viên làm việc trên tàu biển nước ngoài.

Tất nhiên, trong số đó nhiều SQTV đã bỏ nghề do nhiều nguyên nhân: hết tuổi đi biển, chuyển sang các công việc khác trên bờ, theo ước tính chừng 40% con số nói trên. Vậy nên, hiện nay chỉ có khoảng 13.2000 SQTV còn làm việc trên đội tàu trong nước và lao động theo hợp đồng trên các tàu nước ngoài.

Nhìn chung SQTV VN là những người thông minh, nhanh nhẹn tháo vát, chịu khó học hỏi nghề nghiệp, dễ tiếp thu kiến thức, nắm bắt nhanh việc vận hành các máy móc thiết bị hiện đại và có những đóng góp đáng kể. Tất nhiên, chúng ta phải thừa nhận chất lượng đội ngũ SQTV còn là “điểm nghẽn” lớn.

CHẤT LƯỢNG VÀ ĐIỂM NGHẼN CỦA NHÂN LỰC

- Cục trưởng có thể cho biết so với yêu cầu hội nhập, SQTV của chúng ta đang ở vị trí nào?

Thuyền viên được coi "linh hồn của những con tàu". Chất lượng SQTV được coi là yếu tố quyết định sự vận hành an toàn của tàu. Thế nhưng theo đánh giá khách quan của các công ty nước ngoài cũng như những nhận xét chủ quan của những chủ tàu trong nước thì SQTV VN "tay nghề và kinh nghiệm đi biển yếu, sức khoẻ còn rất hạn chế, ngoại ngữ yếu, ý thức làm việc, tác phong công nghiệp, sự hợp tác chưa cao và cuối cùng là chưa thực sự yêu nghề, gắn bó với nghề". Điều này thể hiện qua các báo cáo kết luận điều tra tai nạn hàng hải và báo cáo tổng kết công tác kiểm tra đối với đội tàu VN, cũng như con số được tuyển dụng làm việc trên tàu nước ngoài quá thấp so với tỷ lệ được đào tạo.

Tính đến nay tổng số SQTV VN được các công ty nước ngoài ký hợp đồng thuê làm việc trên các phương tiện của họ với con số khiêm tốn, ước chừng khoảng 3.200 người chỉ tương đương 0,7% so với Philippines. Đây là vấn đề lớn.

- Thưa Cục trưởng, năm 2011 để chuẩn bị cho việc sửa đổi Bộ luật Lao động (đã sửa đổi tháng 6.2013, có hiệu lực từ ngày 01.5.2013) có thành viên Đoàn khảo sát liên ngành khi làm việc với các đơn vị hàng hải phát biểu: không chỉ riêng hàng hải mới là ngành đặc thù, thuyền viên các ngành khác như dầu khí họ cũng phải ra biển, ra giàn khoan mà thu nhập rất cao và nộp thuế rất lớn. Thuyền viên ngành hàng hải cũng đi tàu và có thu nhập cao phải nộp thuế cho Nhà nước là đương nhiên và là nghĩa vụ? Cục trưởng có nhận xét gì về vấn đề này?

Đúng là xã hội đang có nhìn nhận chưa đúng về nghề nghiệp của các SQTV hàng hải. Nghề đi biển phải được đánh giá đúng. Nhiều quốc gia trên thế giới, đã có chính sách ưu đãi riêng đối với thuyền viên như: Chế độ chăm sóc sức khỏe, chăm sóc y tế, chế độ phúc lợi xã hội và an sinh xã hội, chính sách ưu đãi về thuế... Các nước châu Á như Ấn Độ, Hàn Quốc, Thái Lan, Philipines miễn thuế thu nhập cho đội ngũ SQTV đi biển của họ. Trong khi đó, thuyền viên VN lại chưa thực sự được quan tâm.

Đây cũng là nguyên nhân chúng ta chưa khuyến khích nghề đi biển và xuất khẩu lao động.

CÒN NHIỀU VẤN ĐỀ PHẢI GIẢI QUYẾT

- Đánh giá chung, chúng ta đang có những hạn chế gì trong việc tạo ra “điểm nghẽn” về nhân lực?

Qua những nghiên cứu, khảo sát gần đây cho thấy sự mất cân đối trầm trọng giữa cung và cầu đối với các chức danh sĩ quan hàng hải, đặc biệt là đối với các chức danh quan trọng, bao gồm thuyền trưởng, máy trưởng, đại phó, máy nhất. Bởi các nguyên nhân sau:

Thứ nhất, là do với những người đã đạt được những chức danh trên, họ có thể dễ dàng xin được những công việc ổn định trên bờ. Thứ hai, là do quy định của pháp luật lao động không tạo đủ điều kiện để các DN có thể ràng buộc đội ngũ sĩ quan hàng hải làm việc lâu dài trên biển; Thứ ba, là chính sách đãi ngộ đối với lao động hàng hải chưa thực sự khuyến khích được họ gắn bó với nghề.

Về công tác đào tạo và huấn luyện thuyền viên, chúng ta cũng đang gặp nhiều bất cập, ví dụ trang thiết bị phục vụ huấn luyện vừa thiếu vừa cũ, một số còn lạc hậu nên cũng phần nào làm giảm chất lượng đào tạo, huấn luyện; đội ngũ huấn luyện viên cần chưa được cập nhật và bồi dưỡng nghiệp vụ thường xuyên để nâng cao chất lượng huấn luyện; phương pháp giảng dạy chưa được cải tiến, đổi mới. Thêm vào đó, nội dung chương trình đào tạo, huấn luyện chưa được hoàn thiện, tăng thời lượng thực hành cho phù hợp trong điều kiện của VN. Các cơ sở đào tạo và huấn luyện thuyền viên trong toàn quốc chất lượng còn chưa đồng đều. Đôi khi còn có sự cạnh tranh chưa lành mạnh trong việc thu hút học viên; việc quản lý, đánh giá chất lượng đầu ra còn chưa chặt chẽ; hệ thống quản lý đào tạo và huấn luyện hàng hải cả nước còn phải được củng cố và hoàn thiện nhằm tăng cường chất lượng huấn luyện…

- Năm 2013, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt kế hoạch thực hiện Công ước Lao động Hàng hải năm 2006 (sau đây gọi tắt là Công ước MLC 2006) của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO). Chúng ta còn phải làm gì để thực hiện MLC 2006?

Triển khai Công ước Lao động hàng hải 2006, Về phía Cục HHVN, chúng tôi tham mưu xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1221/QĐ-TTg ngày 25.7.2013 phê duyệt Kế hoạch thực hiện Công ước MLC 2006 và tham mưu triển khai Quyết định số 2382/QĐ-BGTVT ngày 12.8.2013 của Bộ GTVT về việc phê duyệt Kế hoạch đang triển khai kiểm tra, cấp giấy chứng nhận đối với tàu biển trên 500GT chạy tuyến quốc tế, thuyền viên với vai trò của quốc gia tàu mang cờ và kiểm tra nhà nước cảng biển; điều chỉnh tiêu chuẩn đóng tàu, sửa chữa hoán cải phù hợp với yêu cầu mới của Công ước.

Ngoài ra, VN cần nội luật hóa các quy định của Công ước MLC 2006 vào pháp luật trong nước. Trên cơ sở kết quả rà soát văn bản quy phạm pháp luật giữa Công ước MLC 2006 so với pháp luật VN có rất nhiều quy định của Công ước mà pháp luật VN chưa có hoặc chưa phù hợp, vì vậy cần phải nhanh chóng ban hành văn bản quy định về chế độ hồi hương, tiền lương, chế độ về ăn ở, nghỉ ngơi cho thuyền viên làm việc trên tàu.

Năm 2014, Cục HHVN đã tham mưu cho Bộ GTVT trình Chính phủ ký ban hành Nghị định hướng dẫn một số điều của Công ước MLC 2006 - nội luật hóa các quy định của Công ước nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thuyền viên, góp phần nâng cao chất lượng vận tải biển, giảm thiểu tai nạn, rủi ro hàng hải; đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về tiêu chuẩn chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn của thuyền viên và định biên an toàn tối thiểu của tàu biển VN không qua đào tạo đại học, cao đẳng và đã được Bộ GTVT ban hành tại Thông tư số 52.2014.TT-BGTVT ngày 20.10.2014.

Điều đáng mừng là ngày 25.8.2014 Chính phủ đã có Nghị quyết số 63/NQ-CP trong đó có nội dung về miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của SQTV. Ngày 26.11.2014, Quốc hội nước CHXHCN VN khóa XIII, kỳ họp thứ 8 đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật về thuế. Theo đó, từ 01.01.2015 miễn thuế thu nhập cá nhân đối với: Thu nhập từ tiền lương, tiền công của thuyền viên là người VN làm việc cho các hãng tàu nước ngoài hoặc các hãng tàu VN vận tải quốc tế. Đây là sự khích lệ lớn đối với đội ngũ SQTV VN.

- Cám ơn Cục trưởng!

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Hoàn thành phê duyệt phương án cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước trước ngày 15/1

Ngày 14/01/2019 lúc 11:09

Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương, các doanh nghiệp nhà nước trước ngày 15/1/2019 phải hoàn thành việc phê duyệt hoặc trình cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án cơ cấu lại các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực quản lý.

Cảng Đồng Nai đón đầu cơ hội phát triển

2 Giờ trước

Trải qua 30 năm hình thành và phát triển, cảng Đồng Nai (PDN) đang giữ một vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ trung chuyển hàng hóa đến các nhà máy trong các khu công nghiệp (KCN) của tỉnh Đồng Nai và các tỉnh lân cận.

Lễ công bố 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2018

18 Giờ trước

Hôm nay 16/01, Công ty cổ phần Báo cáo Đánh giá Việt Nam (Vietnam Report), kết hợp cùng Báo VietnamNet chính thức tổ chức Lễ công bố Bảng xếp hạng VNR500 - Top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2018.

Diễn đàn Kinh tế Việt Nam năm 2019: Bàn luận về các vấn đề lớn của kinh tế đất nước

19 Giờ trước

Hôm nay, tại Hà Nội, Diễn đàn Kinh tế Việt Nam năm 2019 sẽ được Chính phủ và Ban Kinh tế Trung ương phối hợp tổ chức. Diễn đàn dự kiến diễn ra trong hai ngày.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

31.1°

Mây rải rác

18/01

23° - 34°

Mây rải rác

19/01

23° - 34°

Mây rải rác

20/01

24° - 34°

Mây âm u

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 17/01/2019 12:52
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD16,444.8316,544.0916,724.78
EUR26,240.3426,319.3026,976.75
GBP29,547.8829,756.1730,021.05
JPY209.79211.91220.20
SGD16,920.0317,039.3117,225.40
THB718.33718.33748.30
USD23,155.0023,155.0023,245.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 17/01/2019 11:52
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L14,18014,460
DO 0,001S-VVND/L15,05015,350
DO 0,05S-IIVND/L14,90015,190
E5 RON 92-IIVND/L16,27016,590
Xăng RON 95-IIIVND/L17,60017,950
Xăng RON 95-IVVND/L17,75018,100
Nguồn: Petrolimex