Đường sắt Việt Nam & câu chuyện 100 năm

(VLR) Có một nghịch lý là đường sắt Việt Nam (ĐSVN) đã có chiều dài lịch sử 132 năm nhưng hiện đã tụt hậu hơn 100 năm. Chưa bao giờ ĐSVN đứng trước thách thức đổi mới như hiện nay.

132 năm và 100 năm

Ngày 20.7.1885 chuyến tàu đầu tiên xuất phát từ ga Sài Gòn, vượt Sông Vàm Cỏ Đông bằng phà tại Bến Lức, đến ga cuối cùng tại trung tâm TP. Mỹ Tho đánh dấu sự ra đời của ngành ĐSVN. Đến tháng 5.1886 toàn bộ các cầu trên tuyến đường sắt Sài Gòn – Mỹ Tho đã hoàn thành cho phép tàu chạy một mạch tới Mỹ Tho. Nhưng hiện nay tuyến đường sắt này chỉ còn trong ký ức.

Sau 132 năm phát triển, hiện ĐSVN vẫn cơ bản là thế hệ công nghệ thứ 2 với hơn 3.100km đường đơn khổ 1m từ thời Pháp, đầu máy diezen tốc độ trung bình thấp, trong khi công nghệ đường sắt thế giới đang ở thế hệ thứ 4 với khổ ray đôi 1,435m, đệm từ trường, đầu máy điện tốc độ cao và chuẩn bị tiến sang thế hệ thứ 5.

Theo nhận định của các chuyên gia ngành giao thông vận tải (GTVT), yếu kém của ngành ĐSVN thể hiện bởi công nghệ điều hành thủ công, lạc hậu, mạng lưới thiếu kết nối, hầu như không kết nối với các đầu mối giao thông, cảng biển, sân bay, khu kinh tế. Đây chính là bài toán “đau đầu” của logistics hiện đại. Với năng lực kinh doanh yếu, tư duy bao cấp, chất lượng dịch vụ kém, doanh thu sản lượng và thị phần vận chuyển ngành đường sắt đang suy giảm nghiêm trọng.

Hầu như chúng ta đã “bỏ mặc” đường sắt và bằng lòng với sự ì ạch này trong thời gian dài. Chính Bộ trưởng Bộ GTVT Trương Quang Nghĩa trong nhiều lần làm việc với các chuyên gia cầu đường đã khẳng định: “Chúng ta đã quá thiên lệch trong đầu tư, trong khi quá “nuông chiều” đường bộ, mà quên nhiều mảng quan trọng như đường thủy nội địa, đường sắt”.

Với địa hình đất nước trải dài Bắc - Nam, Việt Nam cần phải có đường sắt loại hình vận chuyển khối lớn, siêu trường, siêu trọng, an toàn, thân thiện môi trường để phát huy tối đa hiệu quả hệ thống giao thông vận tải thống nhất toàn quốc, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, phát triển đất nước. Đáng tiếc, chúng ta “hài lòng” với di sản do người Pháp để lại quá lâu, dẫn đến lạc hậu cả 100 năm.

Vận tải đặc biệt là đường sắt, vốn là một phương thức vận tải hàng hóa và hành khách khối lượng lớn, hiệu quả, thân thiện với môi trường, còn rất nhiều tiềm năng để khai thác. Vấn đề là “tiềm năng” đến bao giờ?

Thách thức của thị trường vận tải

Đường sắt được xác định là loại hình giao thông an toàn nhất hiện nay, nhưng nghịch lý là kinh phí đầu tư cho giao thông đường sắt ít hơn nhiều so với các loại hình đường bộ, đường hàng không, đường thủy. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, 6 tháng đầu năm 2017, vận tải hành khách đạt 1,9 tỷ lượt khách, tăng 9,3% so với cùng kỳ năm 2016.

Trong đó, vận tải hành khách đường bộ đạt 1,8 tỷ lượt khách, tăng 9,6%; vận tải hành khách đường biển đạt 3,3 triệu lượt khách, tăng 9,5%; vận tải đường hàng không đạt 21,2 triệu lượt khách, tăng 9,8%; vận tải hành khách đường sắt đạt 5 triệu lượt khách, giảm 2,9%. Theo thống kê của Bộ GTVT, cơ cấu vận tải hành khách hiện nay đường bộ vẫn chiếm nhiều nhất với 95,75%, đường sắt chiếm 1,14%, hàng không 2,05%, đường thủy nội địa chiếm 0,19%, hàng hải chiếm 0,01%.

Đối với vận tải hàng hóa, nửa đầu năm 2017 đạt 705,2 triệu tấn, tăng 8,8% so với cùng kỳ năm trước và 130,6 tỷ tấn/km, tăng 5,8%. Xét theo ngành vận tải, vận tải hàng hóa đường bộ đạt 547,9 triệu tấn, đường sông đạt 120,5 triệu tấn, đường biển đạt 33,8 triệu tấn, đường sắt đạt 2,8 triệu tấn. Đối với vận tải hàng hóa, hiện nay vận tải đường bộ vẫn chiếm hơn 70%, làm mất cân đối giữa các phương thức vận tải.

Mặc dù, vận tải hàng hóa đường sắt tăng trưởng 6,3%, đạt 2,8 triệu tấn song so với tốc độ tăng trưởng của vận tải hàng hóa đường bộ 9,8% thì con số trên khá khiêm tốn. Chưa kể, vận tải hành khách đường sắt giảm 2,9% thì ngược lại, vận tải hành khách đường bộ tăng trưởng 9,6% và hàng không tăng 9,8%.

Cú bứt phá từ hàng không, đường bộ khiến sản lượng vận tải đường sắt giảm, kéo doanh thu giảm theo. Chính Tổng công ty ĐSVN phải thừa nhận, lượng khách đi tàu giảm rõ rệt do sự cạnh tranh của hãng hàng không giá rẻ, ôtô chất lượng cao và đặc biệt khi đường bộ cao tốc Hà Nội - Lào Cai, Hà Nội - Hải Phòng đi vào khai thác.

Do yếu kém về hạ tầng, chất lượng dịch vụ kém, giá cả chưa đủ cạnh tranh, phát triển theo lối mòn... khiến hành khách ngày càng không mặn mà với vận tải đường sắt.

Con đường phía trước

Để tăng thị phần vận tải đường sắt, giảm thị phần vận tải đường bộ, mới đây, Bộ GTVT đã đưa ra đề án tái cơ cấu lĩnh vực vận tải giai đoạn 2016 - 2020 và định hướng đến năm 2025. Cụ thể, theo đề án này, giai đoạn từ nay đến năm 2020 sẽ phát triển thị trường vận tải có cơ cấu hợp lý theo hướng giảm thị phần vận tải đường bộ, tăng thị phần vận tải đường sắt, đường biển đường thủy nội địa và hàng không. Do đó, mục tiêu của đề án là, đối với thị phần vận tải hành khách đường bộ, năm 2020 giảm xuống còn 93,22%, đường sắt tăng lên 3,38%, đường thủy nội địa 0,17% và hàng không 3,23%. Năm 2020 thị phần vận tải hàng hóa đường bộ giảm xuống chỉ còn 54,4%, đường sắt tăng lên 4,3%, đường thủy nội địa 32,4%, đường biển 8,85 % và hàng không 0,04%.

Để thực hiện được mục tiêu này, trong những năm tới, Bộ GTVT tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, nâng cao chất lượng và tổ chức thực hiện quy hoạch. Bên cạnh đó, tăng cường kết nối phát triển hợp lý các phương thức vận tải, vận

tải đa phương thức và dịch vụ logistics. Đồng thời, khai thác có hiệu quả hệ thống hạ tầng hiện có, ưu tiên đầu tư, nâng cấp các công trình có tính trọng yếu để tạo sự đột phá trong phát triển vận tải và thực hiện tái cơ cấu vận tải.

Cũng phải thừa nhận rằng, đường sắt cao tốc Bắc – Nam đã nhiều lần được bàn thảo tại Quốc hội nhưng đều bị “gác lại” vì vốn.

Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2016 và triển khai nhiệm vụ kế hoạch năm 2017 ngành GTVT, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng yêu cầu Bộ GTVT rà soát đề án đường sắt tốc độ cao vào năm 2018. Nếu điều kiện cho phép thì giai đoạn (2020 – 2030) đầu tư các đoạn tốc độ cao, ưu tiên như Hà Nội - Vinh, TP. Hồ Chí Minh - Nha Trang. Bộ GTVT hoàn thành xem xét kỹ hệ thống nâng cấp đường sắt hiện có để đạt tốc độ 80 - 90km/giờ đối với tàu khách. Tuy nhiên, phải chú trọng đến tính kết nối đồng bộ giữa đường bộ với cảng biển, khu chế xuất, khu công nghiệp…

Chiến lược phát triển giao thông ĐSVN đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, giai đoạn từ năm (2020 – 2030): Nghiên cứu phương án xây dựng mới tuyến đường sắt tốc độ cao, đường đôi khổ 1.435mm, điện khí hóa trên trục Bắc - Nam, trong đó chuẩn bị các điều kiện cần thiết để từng bước ưu tiên xây dựng trước những đoạn tuyến có nhu cầu vận tải lớn, đặc biệt khu vực kết nối với Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh như các đoạn Hà Nội - Vinh, TP. Hồ Chí Minh - Nha Trang. Về thị phần vận tải: Đáp ứng khoảng 3% - 4% thị phần vận tải hành khách và 4% - 5% thị phần vận tải hàng hóa. Đáp ứng khoảng 15% - 20% thị phần vận tải hành khách đô thị tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh (Quyết định số 214/QĐ-TTg ngày 10.2.2015 của Thủ tướng Chính phủ).
Ngô Đức Hành

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Kiến nghị các giải pháp ngăn gian lận từ hàng quá cảnh

Ngày 23/05/2019 lúc 14:57

Xác định hàng quá cảnh, kho ngoại quan trên địa bàn TPHCM còn tiềm ẩn nguy cơ cao hàng lậu, Cục Hải quan TPHCM kiến nghị nhiều giải pháp nhằm ngăn chặn.

Nhiều hoạt động tại Phiên chợ sách Đà Nẵng 2019

Ngày 23/05/2019 lúc 09:42

Tối 22/5/2019, Thư viện Khoa học tổng hợp Đà Nẵng phối hợp với Hội Doanh nhân trẻ TP. Đà Nẵng đã tổ chức Phiên chợ sách 2019 lần I với chủ đề “Sách là bạn”. Đây là hoạt động văn hóa, xã hội có ý nghĩa được tổ chức thường niên nhằm tôn vinh, khẳng định vai trò và tầm quan trọng của sách trong thời buổi công nghệ hiện nay.

Ô tô nhập vào Việt Nam tăng mạnh trong nửa đầu tháng 5

Ngày 23/05/2019 lúc 08:50

Theo thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan, trong nửa đầu tháng 5 vừa qua, đã có 7.611 xe nhập khẩu vào Việt Nam, trị giá 163,4 triệu USD. Như vậy, kể từ đầu năm 2019 đến nay đã có 58.295 ôtô nguyên chiếc nhập khẩu vào Việt Nam, đạt kim ngạch hơn 1,289 tỷ USD.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

29°

Mây rải rác

26/05

26° - 33°

Mưa giông

27/05

26° - 33°

Mưa giông

28/05

26° - 33°

Mưa giông

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 25/05/2019 10:51
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD15,890.9915,986.9116,258.66
EUR25,984.0426,062.2326,791.63
GBP29,318.2629,524.9329,787.54
JPY206.39208.47214.52
SGD16,776.2116,894.4717,078.86
THB719.45719.45749.45
USD23,335.0023,335.0023,455.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 24/05/2019 23:51
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L1642016740
DO 0,001S-VVND/L1791018260
DO 0,05S-IIVND/L1761017960
E5 RON 92-IIVND/L2048020880
Xăng RON 95-IIIVND/L2159022020
Xăng RON 95-IVVND/L2174022170
Nguồn: Petrolimex