Sự phát triển của công nghệ vận tải

(VLR) Người ta hay nói đến mùa thu Hà Nội với trời xanh, nắng vàng, và gió hanh heo. Tiết trời này làm lòng người tự nhiên xốn xang. Khi còn trẻ thì như sự thúc giục của cảm giác yêu thương đến nôn nao lòng người, khi có tuổi thì nó như gợi lại cảm giác hoài niệm. Tiết trời như vậy chỉ xuất hiện khi vào cuối thu đầu đông ở Hà Nội.

Ngày còn đi học, chiều về đi dọc theo đường Quán Thánh, gió se se lạnh, thoang thoảng mùi hoa sữa người bỗng thấy nôn nao khó tả, mà cũng chẳng hiểu vì sao. Nỗi hoài cảm ấy làm tôi luôn ra Hà Nội vào dịp này để gặp lại bạn bè cũ, tâm sự hay nói chuyện trời chuyện đất với nhau, và tìm lại cảm giác ngày xưa ấy. Năm nay, tôi hẹn gặp anh Hải - người bạn hồi trước có làm việc với nhau. Anh hơn tôi ít tuổi, có mái tóc xoăn và luôn mang đôi kính cận dày cộp, trông rất học giả. Anh làm việc hết sức cần mẫn và nghiêm túc. Anh tốt nghiệp học đại học ngoại ngữ tiếng Anh. Ngày ấy còn rất ít người biết tiếng Anh, nhất là ngành vận tải biển lại càng ít. Anh Hải đọc nhiều và rất thạo tiếng Anh nên trở thành người quan trọng trong khâu khai thác, thương vụ của công ty vận tải biển. Là người ngoại đạo nên anh Hải rất chịu khó đọc sách chuyên môn và sau này trở nên khá uyên bác về lĩnh vực này. Anh rất ham đọc sách về lịch sử ngành vận tải và địa lý vận tải. Kiến thức này giúp anh rất nhiều về chuyên môn sau này. Hiện anh đã nghỉ hưu, nhưng vẫn làm thêm về môi giới vận tải, đại lý vận tải.

Vào đầu những năm 80 của thế kỷ trước, giao dịch quốc tế chủ yếu dựa vào telex, chưa có máy fax, máy tính và mạng internet. Cuớc phí chuyển telex lại cao, nên nội dung các bức điện phải hết sức ngắn và viết tắt tối đa để tiết kiệm chi phí. Anh Hải tự lập ra một từ điển viết tắt rất công dụng. Anh đã chỉ cho tôi những chữ, những cụm từ hàng hải có thể viết tắt khi viết điện giao dịch với các đại lý, các hãng tàu trên thế giới. Có lúc viết tắt theo kiểu sinh viên ghi bài, thí dụ như viết b4 thay cho viết before…

Chúng tôi hẹn gặp nhau tại quán bánh tôm Hồ Tây, nơi có thể ngồi uống bia và ngắm cảnh Hồ Tây và Hồ Trúc Bạch ở hai bên. Như thói quen của người Hà Nội, chúng tôi hẹn nhau uống bia vào bữa trưa chứ không vào buổi chiều như trong TP. HCM. Để có thời gian nói chuyện và hưởng khí trời thu Hà Nội nên chúng tôi gặp nhau khá sớm khi quán còn rất vắng khách. Chọn được chỗ ngồi thích hợp chúng tôi gọi bia uống lai rai với lạc rang trước.

Sau vài ly bia với những lời thăm hỏi ban đầu, tôi hỏi anh Hải:

-“Ông vẫn đang làm đại lý vận tải à?”

-“Ừ, làm cho vui mà”. Anh Hải đáp

-“Bây giờ làm có gì khác trước không?” - tôi hỏi.

-“Bây giờ khác nhiều, và cũng khó làm hơn vì cạnh tranh ghê lắm”.

-“Tôi vẫn nhớ ngày trước khi tìm hiểu về tuyến hàng hải mới, anh cứ phải tra maritime atlas và đủ các thứ sổ tay hướng dẫn ra vào các cảng”.

-“Bây giờ thì mọi thứ có sẵn trên mạng, chỉ click chuột là có thông tin. Mặt khác, hiện nay nhiều tuyến tàu chợ (line) có lịch sẵn nên chủ yếu là mua bán cước thôi. Ngày trước mình chạy một chuyến hàng là phải tìm hiểu tuyến đi, và tìm các đại lý phục vụ cho tàu chuyến đó, đúng là phải làm tổ chức vận tải từ A tới Z”.

Chúng tôi đã làm việc với nhau hàng chục năm trong nghề vận tải biển. Nghề này được xem là một trong những nghề lâu đời nhất trong lịch sử loài người. Ngay từ thời nguyên thủy, trước khi biết chế tạo ra xe, làm ra bánh xe, con người đã biết lấy gỗ làm bè để đi lại và vận chuyển trên sông, trên hồ và ngoài biển. Sau đó, người ta biết làm thuyền, làm tàu bằng gỗ. Theo sự phát triển của công nghiệp, tàu được đóng bằng vỏ thép thay cho gỗ. Hồi trước tàu di chuyển nhờ sức người chèo, và sử dụng sức gió. Mãi sau này kể từ khi máy hơi nước ra đời, chúng ta mới có tàu chạy bằng động cơ, máy móc thay cho sức người và gió. Máy hơi nước, động cơ diesel, và các nguồn động lực khác là những bước phát triển về sức kéo của tàu thủy. Về sức chở cũng tăng lên nhờ tàu đóng bằng thép có sức bền tốt hơn giúp kích thước tàu tăng lên, khả năng đi biển cao hơn. Ngày nay tàu chạy xuyên đại dương với sức chở lên tới hàng chục vạn tấn là bình thường. Sự phát triển này đã trải qua hàng ngàn năm.

“Theo anh, ngoài sự phát triển tiến bộ về công nghệ đóng tàu thì ngành vận tải có chuyển biến về mặt công nghệ thế nào?”, tôi hỏi.

“Nhiều mặt lắm”, anh Hải đáp. “Đúng là người ta nhận thấy tăng sức chở của tàu làm hạ giá thành vận chuyển. Vì vậy, người ta tìm mọi biện pháp để đóng được những tàu ngày càng lớn hơn. Nhưng đường biển cũng có những hạn chế về kích thước tàu vì phải đi qua những kênh đào như kênh Suyê, kênh Panama. Người ta đưa ra quy định về kích thước tàu có thể qua kênh, ví dụ trước đây người ta quy định qua kênh Panama thì tàu có kích thước không vượt quy định gọi là Panamax. Tàu có kích thước lớn nhất một thời là tàu cỡ Panamax. Nhưng hiện nay có những tàu lớn hơn nên người ta gọi là hậu Panamax”.

“Trong công nghệ vận chuyển khâu yếu nhất và gây tổn thất nhiều nhất là khâu xếp dỡ hàng hóa. Khâu này rất tốn công sức và thời gian, và còn làm hư hỏng hàng hóa nhiều”, tôi nói.

“Đúng thế, vì vậy những cải tiến thiết bị bốc xếp, kho hàng cũng luôn được coi trọng, nhưng vẫn chưa đủ. Người ta tập trung vào cải tiến công cụ mang hàng. Cao bản (pallet) được dùng phổ biến và cũng được tiêu chuẩn hóa để vừa xếp được trên tàu, vừa xếp được trong toa xe lửa. Kích thước container ngày nay cũng lấy mô-đun là kích thước cao bản chuẩn”.

Việc làm này đã mang lại hiệu quả nhất định, nhất là trong liên vận chuyển giữa đường biển và đường bộ. Nhưng sự phát kiến ra container mới làm thay đổi căn bản khâu này.

Anh Hải đến đây trở nên hào hứng và hỏi tôi có biết ai là người phát kiến ra container không. Không đợi câu trả lời, anh nói tiếp: “Người phát kiến ra container là Malcolm McLean. Năm 1935 khi ngồi quan sát việc xếp dỡ hàng hóa giữa tàu biển và các toa xe lửa tại cảng New Jersey, ông nảy ra ý nghĩ nếu công cụ mang hàng như các toa xe thì tiện lợi biết bao. Và thế là ý tưởng chế tạo ra các thùng chứa hàng (container) có kích thước lớn ra đời. Mãi đến 1950 ông ta mới lập ra được công ty SeaLand để thực hiện ý muốn này”.

Sự tiện lợi của sử dụng container được nhìn nhận, nhưng việc phát triển lại gặp khó khăn rất lớn vì ngoài việc phải đóng các container, tàu cũng phải thay đổi, và nhất là các cảng phải trang bị thiết bị xếp dỡ phù hợp. Những năm 1960 - 1970 ngành hàng hải có một cuộc cách mạng lớn, đó là quá trình container hóa. Các tàu chuyên chở container ra đời, container được quy định về kích thước, trọng tải và nhiều thay đổi trong luật lệ thương mại cũng phải đi kèm. Hệ thống các cảng chuyên phục vụ tàu container ra đời. Nhờ vậy ngày nay, chúng ta mới có một mạng lưới vận chuyển container bao phủ khắp thế giới. Sử dụng container để vận chuyển rất thuận tiện cho việc tổ chức liên vận chuyển đường biển với đường bộ, đường sắt và cả đường thủy nội địa, giúp ta có thể có các dịch vụ door-door tiện lợi như ngày nay. Cuộc cách mạng container hóa đã làm thay đổi căn bản đội tàu thế giới. Ngày nay tàu container gần như thay thế hoàn toàn loại tàu chuyên chở hàng bách hóa thông thường (conventional ships).

Song song với ý tưởng sử dụng container, người ta còn có ý tưởng làm các sà lan như vật mang hàng. Các sà lan có trọng tải hơn 300 tấn được thiết kế riêng, gọi là lighter được xếp hàng và chất lên tàu chở qua đại dương trên các tàu chuyên dụng gọi là lightercarrier. Loại hình này tốt cho việc liên vận giữa biển và vùng thủy nội địa. Khó khăn lớn nhất là tàu phải trang bị cần cẩu lớn đủ sức nâng hạ các sà lan để xếp và dỡ cho tàu. Khi đó người ta đã phát minh ra loại tàu có thể thay đổi mớn nước làm cho các sà lan có thể nổi để bơi vào/bơi ra khỏi tàu thay cho việc dùng cần cẩu để nâng hạ sà lan. Loại tàu đặc biệt này gọi là Sea-Bee, các sà lan như bầy ong bơi vào/bơi ra khỏi tổ.

Khi đó Liên Xô phát triển mạnh ý tưởng này. Các hãng tàu Biển Đen, và Viễn Đông đã mở các tuyến vận chuyển lighter sang Việt Nam và lập một liên doanh với ta để phục vụ tàu chở sà lan, đó là Vietsolighter có trụ sở đặt tại TP. HCM. Đến cuối những năm 1990, Vietsolighter giải thể khi Liên Xô tan rã, và ý tưởng tàu chở sà lan cũng mai một.

Triền miên theo dòng suy nghĩ, tôi ngắm kỹ cảnh vật xung quanh. Hồ Tây và Hồ Trúc Bạch đã được bó kè bê tông và có hàng lan can dọc theo bên bờ, đường Thanh Niên được mở rộng gấp đôi với hai chiều đi lại. Quán bánh tôm ngày xưa là một ngôi nhà một tầng cửa mở ra các bên, chỉ bán riêng bánh tôm. Không gian thoáng đãng nên gió đưa mùi bánh rán trong bếp ra ngoài thơm phức. Ngày nay, quán được xây hai tầng, có máy lạnh và phục vụ nhiều món ăn như các quán ăn khác, không chuyên biệt bánh tôm nữa.

Chúng tôi gọi hai suất bánh tôm để ăn trưa.

Anh Hải trầm ngâm nói: “Thời gian trôi nhanh thật và mọi sự cũng thay đổi nhanh lắm. Sự tiến bộ của tin học và mạng máy tính khiến cho việc theo dõi, liên lạc với các tàu biển trở nên dễ dàng. Ngày nay có thể gọi điện thoại liên lạc với tàu bất cứ khi nào cần, và có thể theo dõi hành trình của tàu trên mọi vùng biển. Khác với xưa, hàng ngày chỉ có mấy phiên liên lạc với qua sóng vô tuyến nên khó khăn, và đôi khi không gọi được khi tàu không nằm trong vùng có sóng”.

“Đúng thế, tàu ngày nay được trang bị nhiều thiết bị tự động, nhất là các phương tiện cứu sinh, cứu hộ. Đồng thời các đài duyên hải trên bờ cũng giúp việc này một cách hữu hiệu”.

Cô phục vụ đưa thức ăn ra và lịch sự mời chúng tôi thưởng thức. Bánh tôm được cắt thành miếng, vàng rôm xếp trên một chiếc đĩa lớn. Nhìn những miếng bánh vàng rộm và xốp bốc mùi thơm, tôi bỗng nhớ những chiếc bánh tôm ngày trước. Nói đến bánh tôm là tôi nhớ chiếc bánh mỏng bằng bột được trộn những lát khoai lang cắt chỉ và một vài con tôm trên mặt được rán ròn. Bánh làm không to nên chỉ được cắt làm tư ngay ngắn. Bánh không nhiều bột nên dòn và ngọt vị khoai rán. Bánh ấy ăn thấy ngon hơn bánh bây giờ.

“Đúng là cuộc sống luôn cần thay đổi để tiến bộ. Nhưng không phải thay đổi nào cũng làm tốt hơn cái cũ, ví dụ như món bánh tôm này”.

(TP. HCM, đầu đông năm Kỷ Hợi)

Theo Nguyên Bách

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Ngày 18/02 bắt đầu thu phí cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn

2 Giờ trước

Sau hơn 30 ngày khai thác vận hành miễn phí, phục vụ người dân đi lại trong dịp Tết Canh Tý, bắt đầu từ 00 giờ 00 phút, ngày 18/02/2020, Công ty Cổ phần BOT Bắc Giang - Lạng Sơn sẽ bắt đầu thu phí để hoàn vốn cho tuyến cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn dài 64km.

Rầm rộ thi công metro Bến Thành - Suối Tiên

Ngày 13/02/2020 lúc 08:54

Công trường thi công tuyến metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên rầm rộ trở lại sau những ngày nghỉ Tết.

Hoàn thiện chuỗi giá trị từ cú hích EVFTA

11 Giờ trước

Những điều kiện để được hưởng thuế quan về 0% trong Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) là động lực cho các ngành sản xuất và xuất khẩu lớn của Việt Nam phải hoàn thiện chuỗi giá trị để tăng cạnh tranh.

Hàng hải chủ động “đón sóng” sẵn sàng đương đầu thử thách

Ngày 14/02/2020 lúc 08:17

Trước những khó khăn, thách thức, ngành Hàng hải Việt Nam đã đoàn kết, nỗ lực khắc phục để triển khai nhiệm vụ, kế hoạch năm 2019 và đã đạt được những kết quả hết sức tích cực trên tất cả các mặt công tác.

Kiều bào chung sức dựng xây vì sự phồn vinh đất nước

Ngày 13/02/2020 lúc 09:25

Kiều bào ta ở nhiều nơi đã và đang hội nhập sâu rộng vào xã hội sở tại, kinh tế ngày càng ổn định, vững mạnh. Bà con luôn có tấm lòng tha thiết hướng về quê hương đất nước, mong muốn được đóng góp vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ông Phùng Công Dũng, Chủ nhiệm Ủy ban về Người Việt Nam ở nước ngoài TP. HCM cho biết: “Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài chính là cầu nối hữu hiệu cho việc mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế với các nước, góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên thế giới”.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

33°

Mây rải rác

18/02

23° - 34°

Chủ yếu trời trong

19/02

23° - 35°

Chủ yếu trời trong

20/02

23° - 35°

Chủ yếu trời trong

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 17/02/2020 18:55
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD15,303.4515,458.0315,783.89
EUR24,693.1124,942.5425,821.36
GBP29,844.0730,145.5330,474.72
JPY204.46206.53213.80
SGD16,452.3516,618.5416,833.65
THB655.11727.90761.30
USD23,135.0023,165.0023,305.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 17/02/2020 11:55
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L1395014220
DO 0,001S-VVND/L1547015770
DO 0,05S-IIVND/L1517015470
E5 RON 92-IIVND/L1850018870
Xăng RON 95-IIIVND/L1938019760
Xăng RON 95-IVVND/L1948019860
Nguồn: Petrolimex