Cạnh tranh trong thị trường vận tải tàu định tuyến (Kỳ 1)

(VLR) Vận tải đóng vai trò quan trọng, là chi phí đầu vào trong tất cả các lĩnh vực kinh tế. Vận tải đường biển với vai trò là phương cách để dịch chuyển thương mại hàng hóa, cũng như hành khách, mang tính toàn cầu và là một lĩnh vực có điểm đặc trưng là các thể chế và chính sách quốc nội và quốc tế phức tạp tích tụ theo thời gian. Đây cũng là một lĩnh vực mà những đánh giá về thể chế và các cải cách có khả năng làm tăng tính hiệu quả, tiết kiệm chi phí, cải tiến dịch vụ, tăng lợi ích cho người sử dụng và lợi ích cho người tiêu dùng. Những phân tích về những điều chỉnh trước đây trong vận tải đường bộ, đường sắt và đường hàng không đã chỉ ra rằng những lợi ích mang lại là đáng kể. Những tiến bộ về tổ chức và công nghệ trong dịch vụ vận tải cũng cần các điều chỉnh về thể chế ở cả mức độ quốc gia và quốc tế.

Vận tải đóng vai trò quan trọng, là chi phí đầu vào trong tất cả các lĩnh vực kinh tế. Vận tải đường biển với vai trò là phương cách để dịch chuyển thương mại hàng hóa, cũng như hành khách, mang tính toàn cầu và là một lĩnh vực có điểm đặc trưng là các thể chế và chính sách quốc nội và quốc tế phức tạp tích tụ theo thời gian. Đây cũng là một lĩnh vực mà những đánh giá về thể chế và các cải cách có khả năng làm tăng tính hiệu quả, tiết kiệm chi phí, cải tiến dịch vụ, tăng lợi ích cho người sử dụng và lợi ích cho người tiêu dùng. Những phân tích về những điều chỉnh trước đây trong vận tải đường bộ, đường sắt và đường hàng không đã chỉ ra rằng những lợi ích mang lại là đáng kể. Những tiến bộ về tổ chức và công nghệ trong dịch vụ vận tải cũng cần các điều chỉnh về thể chế ở cả mức độ quốc gia và quốc tế.

Thương mại hàng hải liên quan đến hai hình thức vận tải hàng hải chính. Phần thứ nhất, vận tải tàu định tuyến cung cấp cho các chủ hàng những dịch vụ (phần lớn các con tàu được thiết kế để vận tải các lô container) có liên quan tới lịch tàu đến và đi cố định tới các cảng được công bố trước. Phần thứ hai, hoạt động vận tải hàng rời được thực hiện bởi các tàu được thiết kế để vận tải các hàng khô không đóng gói, đồng nhất (chẳng hạn như hàng hạt, quặng sắt và than), hay hàng lỏng (như dầu, khí hóa lỏng hay hóa chất). Hoạt động vận tải hàng rời thường được thực hiện cho từng chủ hàng riêng biệt trên các tuyến không theo lịch trình.

Một tiêu chuẩn kiểm tra hành vi hạn chế cạnh tranh là mức độ mà một hoặc một vài người chơi trên thị trường có thể thống trị một thị trường, và do đó có thể áp đặt mức giá đơn phương mà sẽ là không thể nếu ở trong một môi trường cạnh tranh năng động. Do đó, bài viết này đưa ra định nghĩa thị trường tàu định tuyến liên quan đến cạnh tranh, quan điểm về thị phần và quan điểm về cạnh tranh trong lĩnh vực này. Qua đó sẽ giúp người đọc có một hình dung tổng thể về cạnh tranh trong ngành công nghiệp vận tải tàu định tuyến.

Khái niệm thị trường tàu định tuyến liên quan đến cạnh tranh

Để hiểu được thị trường mà những người vận tải đang tham dự, phải có được một hình dung rõ ràng về ranh giới ngoài của nó, ví dụ như liệu có những thay thế nào cho những con tàu container mà có thể thực sự cung cấp cho chủ hàng một phương thức vận tải khác hiệu quả hơn về mặt chi phí? Những nhà khai thác tàu định tuyến chuyên chở những container chứa hàng đa dạng, từ các sản phầm nông nghiệp giá trị thấp đến hàng điện tử và máy móc giá trị cao. Ủy ban châu Âu (EC) đã xác định rằng trên những tuyến đường nhất định (như xuyên Đại Tây Dương), vận tải hàng không, tàu chuyến và tàu hàng rời không thể là lựa chọn thay thế cho vận chuyển tàu định tuyến. Tuy nhiên điều này không hoàn toàn đúng trên các tuyến khác và có bằng chứng cho thấy trên một số tuyến (châu Phi-châu Âu) thì đôi khi chúng lại có thể là phương án thay thế. Mặc dù vẫn tồn tại khả năng thay thế để vận chuyển hàng hóa, dù có giá trị cao hay thấp, hàng rời vận chuyển bằng tàu container không thể hiệu quả về mặt chi phí nếu được vận chuyển bằng phương thức thay thế khác. Đối với một số hàng hóa nhất định, như sản phẩm đông lạnh và hàng hóa yêu cầu cách thức làm hàng đặc biệt, cần phải xem xét các khả năng kiểm soát cả các thị trường ngách (niche).

Khi chủ hàng không thể vận chuyển hàng hóa bằng phương tiện khác, nhưng họ vẫn có thể lựa chọn, trong số những hãng tàu, một ai đó có những tuyến và cảng phù hợp. Do đó, khả năng thay thế giữa các tuyến và cảng có thể là một chỉ dẫn về giới hạn địa lý của thị trường. Một yếu tố cần được cân nhắc khi xem xét các khả năng thay thế về tuyến/cảng là mức độ mà chủ hàng trong vùng hấp dẫn tiếp cận cảng. Hai cảng gần nhau có thể không cùng là bộ phận của một thị trường nếu sự tiếp cận đa phương thức là tốt cho cảng này mà không tốt cho cảng kia hoặc ngược lại, hai cảng ở xa nhau có thể thuộc cùng một thị trường nếu cả hai đều có thể dễ dàng tiếp cận từ cùng một vùng hấp dẫn. Sự phức tạp trong định nghĩa thị trường về mặt địa lý có thể được thấy được trong nhiều trường hợp. Nhưng rõ ràng là, tuyến đường là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong định nghĩa thị trường và nhận thức của chủ hàng đóng vai trò quan trọng trong các định nghĩa về thì trường.

Phân chia thị phần

Khi một thị trường đã được xác định thì điều quan trọng là phải xác định thị phần của các bên tham gia - bao gồm thị phần của các thỏa thuận hợp tác. Nói chung, phương pháp ưa dùng để tính toán thị phần là tính tổng sản lượng theo số TEU hàng năm giữa các cặp quốc gia trên tuyến. Trong EU, những nhà hành pháp lựa chọn điều tra số lượng TEU theo từng cặp cảng. Tuy nhiên, khi dữ liệu khó có thể thu thập, có thể thay thế bằng số liệu theo sức chở tổng cộng được công bố giữa các quốc gia/vùng hấp dẫn liên quan. Tuy nhiên, đây chỉ là một chỉ báo về thị phần tiềm năng và có thể sai lệch do những hạn chế về mớn nước và những yêu cầu dịch vụ làm cho tàu hành trình với sức chở dưới năng lực.

Cạnh tranh trên thị trường vận tải tàu định tuyến

Một trong những kịch bản thông thường trong cải cách thể chế liên quan đến thị trường cho thấy sự tín nhiệm lớn hơn về thị trường cạnh tranh. Thông qua chính sách cạnh tranh, các chính phủ đã tìm kiếm giải pháp phát triển các khung pháp lý cân bằng cho cạnh tranh giữa các bên tham gia thị trường. Một thị trường cạnh tranh tốt cho phép người mua quyết định và trao đổi những sản phẩm và dịch vụ nào mà họ mong muốn, và cho phép người bán đáp ứng nhu cầu này một cách sáng tạo và không quá đắt đỏ chừng nào thị trường còn cho phép. Những mục tiêu này có thể bị cản trở bởi những quy định quản lý không hiệu quả hoặc bởi sự thông đồng của những người bán để hạn chế lượng cung, thiết lập một mức giá trên mức có thể có và/hoặc loại bỏ đối thủ cạnh tranh một cách không công bằng.

Đạt được một sự cân bằng hợp lý giữa ích lợi của thị trường tự do và sự cần thiết phải đạt được những mục tiêu xã hội mà có thể không gặp nhau thông qua cơ chế thị trường là một trong những nhiệm vụ tối quan trọng cho các cơ quan hoạch định chính sách. Trong khi các chính phủ đã nhận ra rằng, trong hầu hết các trường hợp, hành vi hạn chế cạnh tranh tạo ra những chi phí lớn cho xã hội, nhưng trong một số trường hợp đặc biệt, hạn chế cạnh tranh có thể mang lại một số lợi ích. Do đó, các chính phủ đã nhận thấy sự cần thiết, vào một số thời điểm, phải can thiệp một cách trực tiếp vào thị trường để giải quyết những thất bại của thị trường và/hoặc theo đuổi những mục tiêu xã hội khác. Trong một số trường hợp, điều này thậm chí có thể đòi hỏi hy sinh một vài lợi ích của cạnh tranh.

Xét theo lợi ích của thị trường cạnh tranh trong hầu hết các lĩnh vực, và những tác động tiêu cực của phần lớn thực tiễn hạn chế cạnh tranh, thì các trường hợp miễn trừ nhiều hơn là kiểm soát. Thực tiễn phổ biến là đẩy nghĩa vụ chứng minh lợi ích của việc thực hiện và tiếp tục các biện pháp đó (miễn trừ) cho những người ủng hộ chúng. Hơn nữa, những chính phủ đang cam kết đánh giá lại những chính sách cạnh tranh có trách nhiệm: đảm bảo những trường hợp đơn lẻ nhất định cho phép hạn chế cạnh tranh tồn tại, và/hoặc bảo vệ các miễn trừ cho những chính sách ủng hộ cạnh tranh. Các quốc gia thuộc OECD đã đồng ý cải cách những quy định kinh tế trong tất cả các lĩnh vực để ủng hộ cạnh tranh, và miễn trừ chúng nếu có bằng chứng cho thấy đó là cách tốt nhất để phục vụ lợi ích cộng đồng.

Tác động của những hạn chế cạnh tranh đối với cộng đồng theo hai hướng: các tác động tích cực và những tác động tiêu cực. Trong phần lớn các trường hợp, những tác động tiêu cực của các hành vi hạn chế cạnh tranh thường dẫn đến kết quả là gây ra chi phí lớn cho cộng đồng. Các hạn chế cạnh tranh có thể là: áp đặt chi phí thông qua các mức giá cao hơn; giảm thiểu số lượng khách hàng và lựa chọn kinh doanh; hỗ trợ các hoạt động kinh doanh không hiệu quả tại mức chi phí của các hoạt động kinh doanh hiệu quả; và tước bỏ các khoản chi cho các cải tiến và nâng cao hiệu suất. Mặt khác, hạn chế cạnh tranh cũng có những tác động tích cực. Trong một số tình huống, hạn chế cạnh tranh có thể đem lại một vài lợi ích. Trong một số trường hợp đặc biệt, các thị trường không kiểm soát có thể bị mắc lỗi và các can thiệp về mặt thể chế nào đó có thể là cần thiết để bảo đảm các lợi ích cộng đồng.

Các nguyên tắc kiểm soát cạnh tranh trong dịch vụ tàu định tuyến

Nghiên cứu của OECD năm 2001 đã đưa ra kết luận rằng các yếu tố về mặt kinh tế trong hoạt động tàu định tuyến về cơ bản thì không khác với các lĩnh vực vận tải khác và rằng trên thực tế ngành này đã trở nên cạnh hơn khi quyền lực của các công hội đã suy yếu. Để có thể có được giải pháp tốt nhất nghiên cứu đưa ra ba vấn đề: Tự do thương thảo. Mức cước, phụ phí và các điều kiện về vận tải trong vận tải định tuyến phải được thương lượng tự do giữa các chủ hàng và người vận tải trên cơ sở tin cậy và riêng rẽ; Tự do bảo vệ các giao kết. Người vận tải và chủ hàng phải có khả năng bảo vệ được các điều khoản chính trong các hợp đồng dịch vụ đã thương lượng bao gồm những thông tin liên quan đến mức cước; Tự do điều phối các hoạt động. Các nhà vận tải phải có khả năng theo đuổi các thỏa thuận khai thác với các nhà vận tải khác chừng nào các thỏa thuận đó không bao gồm việc ấn định giá hoặc viện dẫn quyền lực thị trường từ các bên có liên quan.

Nếu theo đuổi những nguyên tắc này sẽ giúp thiết lập được quyền và sự cân bằng hợp lý giữa quyền lực thị trường của chủ hàng và chủ tàu.

Kết luận

Cạnh tranh là nhân tố không thể thiếu trong ngành công nghiệp vận tải tàu định tuyến nói riêng và đối với các lĩnh vực kinh tế khác nói chung. Trong từng trường hợp cụ thể, cạnh tranh tác động tích cực và tiêu cực đến lợi ích của bên tham gia thị trường và của xã hội. Do đó, để duy trì môi trường cạnh tranh hoàn hảo trong thị trường vận tải tàu định tuyến, hạn chế những tác động tiêu cực từ hạn chế cạnh tranh (như là ngăn cản, hạn chế hoặc bóp méo cạnh tranh bằng cách ấn định giá, thao túng nguồn cung hoặc phân biệt đối xử giữa các bên) và phát huy những lợi ích, phần lớn các quốc gia trong đó có Việt Nam đã ban hành khung pháp lý đưa trên các nguyên tắc về kiểm soát cạnh đã được đưa trong nghiên cứu của OECD để kiểm soát vấn đề này.

Về phía các tổ chức trong ngành công nghiệp vận tải tàu định tuyến, họ có xu hướng tham gia các thỏa thuận hợp tác để đạt được lợi thế cạnh hay, ít nhất, để tồn tại và giảm thiểu sự rủi ro của việc mất đi lợi thế cạnh tranh. Trong bài viết kì tới, chúng tôi xin được giới thiệu đến các độc giả những loại hình hợp tác thỏa thuận từ cuối thế kỷ 19 đến nay.

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Hơn 400 nhà khoa học và doanh nghiệp dự Diễn đàn Kinh tế xanh 2018

Ngày 13/12/2018 lúc 14:08

Để thu hút đầu tư và kết nối các nguồn lực, nhiều nhà khoa học đã đến Hậu Giang bàn biện pháp xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp định hướng thị trường trên nền tảng logistics.

Ngành cảng biển cũng hưởng lợi từ chiến tranh thương mại Mỹ - Trung

Ngày 14/12/2018 lúc 08:55

Giá trị xuất khẩu của Việt Nam đối với các hàng hóa mà Trung Quốc đã bị đánh thuế (gỗ, dệt may và giày dép) đã tăng trưởng với tốc độ cao hơn so với mọi năm. Xu hướng này có thể sẽ thúc đẩy nhu cầu vận chuyển quốc tế từ/đến Việt Nam, do đó cũng tăng cường lượng container thông quan, do các sản phẩm này chủ yếu được vận chuyển qua đường biển.

Dự án triển khai Hệ thống bảo lãnh thông quan hiện đại tại Việt Nam

Ngày 14/12/2018 lúc 16:00

Ngày 10.12.2018, GATF đã phối hợp với VLA tổ chức Hội thảo cập nhật thông tin mới nhất về Dự án triển khai hệ thống Bảo lãnh thông quan hiện đại tại Việt Nam. Tại Hội thảo, các diễn giả đã trình bày chi tiết về nội dung chính của hệ thống này.

Bình ổn giá thị trường dịp Tết Kỷ Hợi 2019

Ngày 15/12/2018 lúc 11:24

Trong dịp Tết Kỷ Hợi 2019, theo đánh giá của Sở Công Thương Hà Nội, giá cả thịtrường không có biến động bất thường và mức độ tăng thấp hơn Tết năm trước. Trong những tháng cuối năm 2018, giá cả có khả năng sẽ có xu hướng tăng nhẹ.

276 doanh nghiệp kết nối với Hệ thống quản lý hải quan tự động

Ngày 15/12/2018 lúc 11:17

Số lượng doanh nghiệp kết nối tập trung chủ yếu liên quan đến kinh doanh cảng biển, hãng tàu, địa điểm kiểm tra hàng hóa tập trung…

Miễn thuế nhập thiết bị dự án đường sắt Bến Thành - Suối Tiên

Ngày 15/12/2018 lúc 11:13

Bộ Tài chính được giao khẩn trương rà soát về chủng loại hàng hóa và định lượng hàng được miễn thuế nhập khẩu.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

32°

Mây rải rác

17/12

24° - 33°

Mây rải rác

18/12

24° - 33°

Mây rải rác

19/12

25° - 34°

Trời đẹp

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 16/12/2018 20:50
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD16,497.3216,596.9016,778.10
EUR26,117.6026,196.1926,587.22
GBP28,984.2629,188.5829,448.30
JPY199.16201.17206.20
SGD16,727.4216,845.3417,029.25
THB696.35696.35725.40
USD23,255.0023,255.0023,345.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 16/12/2018 11:50
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L15,25015,550
DO 0,001S-VVND/L16,40016,720
DO 0,05S-IIVND/L16,25016,570
E5 RON 92-IIVND/L17,18017,520
Xăng RON 95-IIIVND/L18,45018,810
Xăng RON 95-IVVND/L18,60018,970
Nguồn: Petrolimex
"Thà tiêu tốn 1 giờ bổ sung kiến thức còn hơn cả đời chịu thua kém người khác"

"Thà tiêu tốn 1 giờ bổ sung kiến thức còn hơn cả đời chịu thua kém người khác"

Ngày 28/11/2018 lúc 08:30

1. Kỹ năng giao tiếpGiao tiếp giỏi không có nghĩa là bạn phải là một nhà hùng biện xuất sắc hoặc...