Tranh chấp hợp đồng trong thương mại quốc tế

(VLR) Trong giai đoạn hiện nay, nền kinh tế VN đang trên đà phát triển, hoạt động kinh doanh, thương mại tăng trưởng một cách mạnh mẽ. Nhưng bên cạnh đó, các vụ tranh chấp về kinh doanh, thương mại, đặc biệt là các hợp đồng có yếu tố nước ngoài cũng gia tăng. Nội dung tranh chấp cũng đa dạng, phức tạp hơn, như: tranh chấp liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế, hợp đồng cung ứng dịch vụ, hợp đồng chuyên chở, hợp đồng đại lý, hợp đồng bảo hiểm…

Trong giai đoạn hiện nay, nền kinh tế VN đang trên đà phát triển, hoạt động kinh doanh, thương mại tăng trưởng một cách mạnh mẽ. Nhưng bên cạnh đó, các vụ tranh chấp về kinh doanh, thương mại, đặc biệt là các hợp đồng có yếu tố nước ngoài cũng gia tăng. Nội dung tranh chấp cũng đa dạng, phức tạp hơn, như: tranh chấp liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế, hợp đồng cung ứng dịch vụ, hợp đồng chuyên chở, hợp đồng đại lý, hợp đồng bảo hiểm…

TRANH CHẤP TRONG KINH DOANH, THƯƠNG MẠI NGÀY CÀNG TĂNG

Thông thường, DNVN hay lựa chọn Tòa án kinh tế - thuộc hệ thống Tòa án nhân dân để giải quyết các tranh chấp xảy ra.

Số vụ tranh chấp trong kinh doanh, thương mại tăng qua các năm và có xu hướng tăng cao trong những năm gần đây. Điển hình là năm 2011, chỉ là 8.418 vụ nhưng đến năm 2012 đã là 11.995 vụ, tăng 42%. Số lượng các vụ tranh chấp về hợp đồng thương mại có yếu tố nước ngoài cũng gia tăng: năm 2006 có 302/1.978 vụ; năm 2007 với 342/3.783 vụ; năm 2008 là 419/4.748 vụ…

Bên cạnh hệ thống Tòa Kinh tế, hiện nay ở VN có 7 Trung tâm Trọng tài đang hoạt động, đây cũng là lựa chọn để các bên yêu cầu giải quyết tranh chấp trong kinh doanh, thương mại. Trong số đó, Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) là tổ chức trọng tài có kinh nghiệm và uy tín nhất, được các DN lựa chọn nhiều nhất trong giải quyết các tranh chấp. Từ năm 1993 cho đến nay, số lượng các vụ tranh chấp do VIAC giải quyết ngày càng gia tăng, đạt gần 1.000 vụ, có 70% là tranh chấp về hợp đồng thương mại quốc tế.

Bảng 1: Các tranh chấp kinh doanh, thương mại được giải quyết tại VIAC

Năm

Số lượng tranh chấp

Tranh chấp trong nước

Tỷ lệ (%)

Tranh chấp về HĐ TMQT

Tỷ lệ (%)

2005

37

2

5

35

95

2006

36

7

19

29

81

2007

30

9

30

21

70

2008

58

23

40

35

60

2009

48

22

46

26

54

2010

63

37

59

26

41

2011

83

26

31

57

69

2012

64

20

30

44

70

9 tháng 2013

73

23

30

50

70

Nguồn: Hội thảo “Việt Nam gia nhập Công ước của LHQ về

Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế”, ngày 01.11.2013

NGUYÊN NHÂN TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến những tranh chấp từ hợp đồng thương mại quốc tế. Bên cạnh những nguyên nhân khách quan về các quy định thiếu đồng bộ, rườm rà, lạc hậu của hệ thống pháp luật thì còn phải kể đến những nguyên nhân chủ quan xuất phát từ phía DN, như:

  • Hợp đồng được ký kết sơ sài, không quy định đầy đủ quyền và nghĩa vụ của các bên. Trên thực tế, rất nhiều hợp đồng xuất nhập khẩu tất cả điều khoản chỉ nằm trong một trang giấy A4.
  • Nhiều DN thiếu biện pháp phòng ngừa rủi ro, hoặc chưa am hiểu về các chế tài và các biện pháp có thể bảo vệ mình, cũng như cách vận dụng các chế tài này.
  • Trong nhiều hợp đồng thương mại quốc tế, các bên không ghi rõ trong hợp đồng luật áp dụng sẽ là luật nước nào. Theo thống kê tại Hội thảo “Việt Nam gia nhập Công ước của Liên Hiệp Quốc về Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế” được tổ chức ngày 01.11.2013 tại TP.HCM, thì có đến 80% các vụ tranh chấp liên quan đến hợp đồng xuất nhập khẩu của các DNVN là không quy định luật áp dụng.Như vậy, khi tranh chấp xảy ra thì các bên hay Tòa án, Trọng tài cũng rất khó khăn khi xác định luật áp dụng.

KHUYẾN NGHỊ

Để tránh những xung đột, tranh chấp xảy ra trong hoạt động kinh doanh nói chung và thương mại quốc tế nói riêng, nhóm tác giả cũng xin đưa một số khuyến nghị cho DN:

  • Xác định nguồn luật áp dụng cho hợp đồng thương mại quốc tế

Bởi vì đặc điểm của hợp đồng thương mại quốc tế các bên tham gia có trụ sở thương mại hoặc quốc tịch ở các nước khác nhau, hàng hóa di chuyển qua biên giới hải quan… nên nếu các bên không thỏa thuận trước nguồn luật áp dụng cho hợp đồng thì có thể áp dụng một trong các nguồn luật sau: luật nước người bán, luật nước người mua, luật nơi ký kết hoặc thực hiện hợp đồng, Công ước quốc tế, tập quán quốc tế… Để bớt đi những tranh chấp liên quan đến luật áp dụng cho hợp đồng cũng như thuận tiện trong việc xác định quyền và nghĩa vụ của các bên, các DN cần:

- Quy định rõ ràng trong hợp đồng về điều khoản luật áp dụng. Nếu hợp đồng đã ký kết thì ký thêm biên bản bổ sung, thống nhất về nguồn luật áp dụng. Nguồn luật áp dụng, phải là nguồn luật mà DN quen thuộc nhất, phù hợp nhất và nghiên cứu kỹ.

- DN cần nghiên cứu kỹ các quy định của pháp luật về hợp đồng thương mại, xác định rõ nghĩa vụ của các bên. Đặc biệt là nghiên cứu về chế tài khi vi phạm hợp đồng thương mại; cần phải xem xét tổng thể về nội dung, điều kiện áp dụng và các nghĩa vụ có liên quan đến các chế tài đó.

- Tiến hành so sánh, đối chiếu các quy định giữa các nguồn luật để tìm ra những điểm tích cực, hạn chế. Trong trường hợp cụ thể sẽ áp dụng nguồn luật nào là có lợi cho DN.

  • Khi có hành vi vi phạm xảy ra cần xác định đúng tính chất của hành vi đó

Ứng với mỗi hành vi vi phạm hợp đồng thương mại sẽ có những chế tài áp dụng tùy theo tính chất của hành vi vi phạm là cơ bản hay không cơ bản. “Vi phạm cơ bản là vi phạm hợp đồng của một bên gây thiệt hại cho bên kia đến mức làm cho bên kia không đạt được mục đích của việc giao kết hợp đồng” (Điều 3, Khoản 13, Luật Thương mại Việt Nam năm 2005). Một trong các chế tài mà các bên có thể áp dụng khi xảy ra hành vi vi phạm cơ bản là hủy hợp đồng.

Việc xác định tính chất của hành vi vi phạm sẽ giúp DN áp dụng được đúng và đủ các chế tài cần thiết để đảm bảo quyền lợi của mình trong cả trường hợp bị vi phạm hay vi phạm hợp đồng thương mại. DN cần phải:

- Nghiên cứu kỹ càng điều khoản có liên quan trong hợp đồng như điều khoản về hàng hóa, điều khoản về số lượng, phẩm chất hàng hóa,…

- Xác định rõ quyền và nghĩa vụ của bên bán và bên mua theo quy định của hợp đồng và pháp luật. Đối chiếu, so sánh giữa hành vi vi phạm với các quy định trên để xác định hành vi vi phạm là cơ bản hay không cơ bản, hành vi có nằm trong phạm vi được miễn trách hay không,…

- DN cũng nên sử dụng các biện pháp chứng minh hành vi vi phạm có giá trị pháp lý (như giám định của cơ quan có thẩm quyền,…) để có căn cứ pháp lý vững chắc. Đồng thời, việc thu thập các chứng cứ, giấy tờ có liên quan để có cơ sở chứng minh được hành vi vi phạm và các thiệt hại có liên quan là điều rất cần thiết. Đặc biệt, DN tuyệt đối không được dựa vào “kinh nghiệm” hay “phán đoán” mang tính chất chủ quan để xác định tính chất của hành vi vi phạm.

- Khi áp dụng các chế tài khi vi phạm hợp đồng, DN phải thực hiện các nghĩa vụ cần thiết kèm theo như: nghĩa vụ thông báo cho bên vi phạm, hạn chế tổn thất, bảo lưu quyền đòi bồi thường với bên thứ ba… Nếu không thực hiện các nghĩa vụ này, DN có thể sẽ mất quyền khiếu nại, áp dụng các chế tài, thậm chí còn trở thành người vi phạm từ vị trí của người bị vi phạm.

  • Một số khuyến nghị khác

Các DN cũng nên lưu ý trong việc soạn thảo, ký kết hợp đồng. Nội dung các điều khoản cần được soạn thảo chi tiết, đầy đủ và chặt chẽ. Đặc biệt, đối với các điều khoản liên quan đến việc giải quyết tranh chấp hợp đồng, DN cần dành mức quan tâm thích đáng. Có thể nhờ đến các công ty tư vấn luật trong những trường hợp cần thiết.

DN nên chú trọng đến việc đào tạo đội ngũ cán bộ có năng lực chuyên môn, trình độ ngoại ngữ và am hiểu luật pháp để có thể chủ động trong hoạt động nghiên cứu thị trường, tìm hiểu đối tác và đàm phán, ký kết, thực hiện hợp đồng thương mại.

Lựa chọn cơ quan giải quyết tranh chấp phù hợp. Có nhiều cách thức các DN có thể áp dụng để giải quyết tranh chấp như: thương lượng, hòa giải, nhờ cơ quan Tòa án hoặc Trọng tài giải quyết. DN cần tính toán các lợi ích và chi phí cơ hội của từng hình thức giải quyết tranh chấp, đề từ đó lựa chọn chế tài cho phù hợp và hiệu quả.

Bên cạnh đó rất cần sự quan tâm của Nhà nước trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về hợp đồng thương mại; thống nhất các quy định của các văn bản luật và dưới luật, phù hợp với luật pháp quốc tế; loại bỏ những quy định rườm rà, chồng chéo… để tạo hành lang pháp lý an toàn cho DN khi áp dụng. Cũng như, cần có sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng cho DN trong hoạt động cung cấp thông tin, tìm hiểu thị trường, tìm hiểu đối tác trước khi ký kết hợp đồng.

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Hàng về Cái Mép cao hơn về Cát Lái 100 USD mỗi container?

Ngày 18/04/2019 lúc 08:20

Ngày 17/4, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và các ngành liên quan đã cùng nhau bàn các giải pháp để nâng cao năng suất, tăng lượng hàng qua hệ thống cảng container nước sâu tại tỉnh này.

Giải pháp trực tuyến đầu tiên trong ngành vận tải container đường biển

Ngày 18/04/2019 lúc 09:04

Ngày 15/4, Tập đoàn Kuehne + Nagel cho ra mắt sản phẩm KN Pledge – giải pháp vận tải đường biển trực tuyến đầu tiên trong ngành vận tải container.

BOT Trung Lương - Mỹ Thuận: “Thông trách nhiệm” để không lỗi hẹn thêm lần nữa

11 Giờ trước

Sau khi nhận lời mời của Công ty Cổ phần BOT Trung Lương – Mỹ Thuận tham gia nâng cao năng lực quản trị dự án cao tốc này, ngay lập tức, Tập đoàn Đèo Cả đã “nhập cuộc” bằng việc rốt ráo thực hiện một loạt bước đi nhằm tái khởi động dự án bị đình trệ tới 10 năm qua.

The Guiding Star 2019: Tìm kiếm hướng dẫn viên du lịch tài năng

18 Giờ trước

Sáng ngày 20/4, tại trường đại học Hoa Sen, cuộc thi The Guiding Star mùa 2 chính thức khởi động cuộc đua tìm kiếm hướng dẫn viên du lịch tài năng.

Nền kinh tế tuần hoàn cho một thế giới kinh doanh bền vững

Ngày 20/04/2019 lúc 15:14

Ngày 19/4, Đại sứ Vương quốc Hà Lan đã tổ chức Lễ bế mạc chương trình Orange ASEAN Factory (OAF) tại TP. HCM. Những thành viên tham dự chương trình đã làm việc trong ba tuần qua về sáu mô hình kinh doanh bền vững của Unilever, De Heus, DSM, Philips và CleanDye tại văn phòng của AkzoNobel tại Việt Nam.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

29°

Mây rải rác

23/04

28° - 36°

Nắng ấm

24/04

28° - 37°

Nhiều mây

25/04

28° - 38°

Nhiều mây

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 22/04/2019 01:55
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD16,400.1916,499.1916,679.39
EUR25,879.7825,957.6526,606.06
GBP29,806.5930,016.7130,283.90
JPY204.34206.40214.04
SGD16,916.1817,035.4317,221.48
THB715.10715.10744.93
USD23,155.0023,155.0023,255.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 21/04/2019 23:55
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L1626016580
DO 0,001S-VVND/L1768018030
DO 0,05S-IIVND/L1738017720
E5 RON 92-IIVND/L1970020090
Xăng RON 95-IIIVND/L2123021650
Xăng RON 95-IVVND/L2138021800
Nguồn: Petrolimex