Chuyển đổi doanh nghiệp Nhà nước: chậm nhưng không chắc!

(VLR) (Vietnam Logistics Review) Chuyển đổi doanh nghiệp Nhà nước (DNNN), một chủ đề không mới nhưng chúng ta vẫn lúng túng, chưa có giải pháp nhất quán. “Không bàn lùi việc xóa bỏ cơ chế bộ chủ quản DN nhà nước”, đó là ý kiến của ông Đặng Huy Đông, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT). Vấn đề là làm như thế nào?

(Vietnam Logistics Review) Chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước (DNNN), một chủ đề không mới nhưng chúng ta vẫn lúng túng, chưa có giải pháp nhất quán. “Không bàn lùi việc xóa bỏ cơ chế bộ chủ quản DN nhà nước”, đó là ý kiến của ông Đặng Huy Đông, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT). Vấn đề là làm như thế nào?

Trì trệ, thất thoát kéo dài

Cơ chế nhà nước công quyền đồng thời làm chức năng nhà đầu tư và điều hành sản xuất kinh doanh. Cơ quan nhà nước chủ quản (bộ, ngành) luôn là người điều hành DNNN về ba mặt: xác định nhiệm vụ, bảo đảm tài chính và xếp đặt nhân sự. Xóa cơ chế bao cấp với DNNN trước hết là sửa sai trong việc xác định chức năng của Nhà nước.

Trước thời kỳ đổi mới, do chính sách xóa bỏ quan hệ thị trường và kinh tế dân doanh, nên nhà nước phải đảm nhiệm toàn bộ chức năng của nhà đầu tư và thống nhất điều hành từ sản xuất đến lưu thông phân phối và tiêu dùng, thực thi cơ chế bao cấp với toàn bộ nền kinh tế và đời sống xã hội. Chính sách và cơ chế ấy đã đưa nền kinh tế VN đến khủng hoảng, suy sụp. Yêu cầu tất yếu là phải đổi mới phát triển nền kinh tế thị trường nhiều thành phần, từ đó, xóa bỏ cơ chế bao cấp với toàn bộ đời sống xã hội.

Sau đổi mới, khu vực kinh tế dân doanh liên tục phát triển tạo thành nền kinh tế với cơ cấu mới: kinh tế dân doanh trong nước đã đạt tỷ trọng trên 40%, DN có vốn đầu tư nước ngoài gần 20%, DNNN gần 40%. Sự biến đổi về cơ cấu thành phần kinh tế, xét về mặt tổ chức quản lý là thể hiện xu hướng tiến bộ: chuyển mạnh chức năng tích lũy, đầu tư và điều hành sản xuất kinh doanh từ nhà nước sang khu vực kinh tế dân doanh.

Kinh tế dân doanh được "giải phóng" đã chứng tỏ khả năng làm chức năng đó tốt hơn hẳn nhà nước, trước hết là trong lĩnh vực kinh doanh cạnh tranh.

Tái cơ cấu chưa đạt yêu cầu

Nhà nước đang đầu tư một khối lượng rất lớn vốn và tài sản sở hữu toàn dân vào sản xuất kinh doanh tại các DNNN. Số liệu của 781 DN 100% sở hữu Nhà nước năm 2014: tổng tài sản 3.105 nghìn tỷ đồng (Tập đoàn, Tổng công ty và công ty mẹ - con chiếm 90%); Vốn chủ sở hữu 1.023 nghìn tỷ đồng (tập đoàn chiếm: 65%, tổng công ty: 25,2%, khối công ty mẹ con chiếm 2,3%). Nếu tính toàn bộ DN có 100% và trên 50% sở hữu Nhà nước thì tổng nguồn vốn kinh doanh hay tổng tài sản lên đến 5.408 nghìn tỷ đồng.

Tính bức bách của nhiệm vụ xóa bao cấp, tái cơ cấu DNNN trước hết do cơ chế ấy đã mang đến những tổn thất quá lớn, làm mất khả năng phát triển nhanh, có hiệu quả và bền vững không chỉ với DNNN mà còn với toàn bộ nền kinh tế. Thách thức càng nặng nề hơn do đã kéo dài tình trạng “nói nhưng không làm được” mà nguyên nhân là chưa có quyết sách và giải pháp đủ tầm.

Chủ trương tái cơ cấu nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng tập trung vào 3 trụ cột tái cơ cấu đầu tư công; tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và các tổ chức tài chính; tái cơ cấu DNNN trọng tâm là các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước trong giai đoạn (2011 – 2015).

Năm 2014, cả nước đã sắp xếp được 167 DN, gấp 1,65 lần năm 2013 (trong đó, cổ phần hóa được 143 DN, gấp gần 2 lần năm 2013). Tính đến ngày 20.10.2015, cả nước đã cổ phần hóa được thêm 116 DN. Về tiến độ tái cơ cấu tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước: đến ngày 20.10.2015, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề án của 20/20 tập đoàn, tổng công ty nhà nước thuộc thẩm quyền. Các bộ, địa phương phê duyệt đề án của 79 tổng công ty nhà nước trực thuộc.

Trên cơ sở đề án tái cơ cấu đã phê duyệt, các tập đoàn, tổng công ty đang triển khai sắp xếp lại cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý, điều hành, đẩy mạnh tổ chức, sắp xếp lại thành viên đi đôi với việc tái cơ cấu lao động, bổ sung chính sách và mô hình quản trị hiện đại, phù hợp với định hướng phát triển của DN sau tái cơ cấu.

Tuy nhiên, những kết quả này chưa có sự chuyển biến mạnh mẽ về chất trong cơ cấu tổ chức quản lý điều hành, quản lý tài chính, cũng như chất lượng lao động, cán bộ, năng suất, hiệu quả hoạt động của DNNN. Kết quả tái cơ cấu DNNN chưa đạt được kết quả như mong muốn.

Giai đoạn (2016 – 2020), DNNN phải tiếp tục sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả để có cơ cấu hợp lý, tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt và địa bàn quan trọng phù hợp với thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, phù hợp chiến lược phát triển công nghiệp, có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Nước đã ngập đến đâu?

Nội dung được nêu tại nghị quyết Đại hội Đảng XII là tách chức năng chủ sở hữu tài sản, vốn của Nhà nước và chức năng quản lý nhà nước, sớm xóa bỏ chức năng đại diện chủ sở hữu nhà nước của các bộ, UBND đối với vốn, tài sản nhà nước tại các DN, thành lập một cơ quan chuyên trách làm đại diện chủ sở hữu đối với DNNN.

Đối thoại cho thấy, các ý kiến đều đồng ý phải có cơ quan chuyên trách, song khá nhiều ý kiến băn khoăn với đề xuất mô hình cơ quan chuyên trách thuộc Chính phủ, có tên gọi dự kiến là ủy ban đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại DN.

Theo Thứ trưởng Bộ KH&ĐT, cơ quan này cần thuộc Chính phủ mới đủ tầm để quản lý lượng vốn và tài sản khổng lồ của Nhà nước. Theo ông, “… toàn là triệu tỷ cả thì không phải nhỏ, vì thế tầm của cơ quan đại diện chủ sở hữu phải xứng đáng. Nhưng, xứng đáng không có nghĩa là cứ ông nào thật to về đó là làm được, mà phải nằm ở chức năng, quyền hạn của cơ quan này”.

Có một nghịch lý, chủ trương xóa bỏ cơ chế chủ quản cũng đã từng được thảo luận ở nhiều diễn đàn. Tuy nhiên, cơ chế đó không những chưa được gỡ bỏ mà còn phát triển sang thêm một số lĩnh vực mới.

Thực tế cho thấy, sở hữu Nhà nước không phải là nguyên nhân quan trọng nhất làm giảm tính hiệu quả của DNNN mà cơ chế quản lý mới mang tính quyết định. Vì vậy, cần thiết đẩy nhanh hơn nữa chương trình cải cách DNNN theo hướng xây dựng cơ chế quản lý hợp lý.

Không thể bàn lùi việc xóa bỏ cơ chế bộ chủ quản DNNN vì như có người ví “nước đã đến chân”, tuy nhiên, có thể nước đã ngập sâu hơn rồi!

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Giải pháp nâng hạng chỉ số Giao dịch thương mại qua biên giới

Ngày 18/03/2019 lúc 09:20

Một trong những mục tiêu đặt ra tại Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 01/01/2019 của Chính phủ là nâng xếp hạng chỉ số Giao dịch thương mại qua biên giới lên 10 - 15 bậc (đến năm 2021), năm 2019 là từ 3 - 5 bậc. Để thực hiện mục tiêu này, không chỉ có vai trò của cơ quan Hải quan mà cần sự nỗ lực của các Bộ, ngành, doanh nghiệp kinh doanh kho, bãi cảng cũng như cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu…

5 thị trường xuất khẩu trên 1 tỷ USD của Việt Nam 2 tháng đầu năm

Ngày 19/03/2019 lúc 09:57

Mỹ, EU, Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc là 5 thị trường xuất khẩu chủ lực, đạt trên 1 tỷ USD của Việt Nam trong hai tháng đầu năm 2019...

Khởi nghiệp trong lĩnh vực logistics: Biết học người giỏi hơn mình

Ngày 18/03/2019 lúc 15:29

Sự phát triển chóng mặt của thương mại điện tử khiến thói quen tiêu dùng thay đổi từ mua bán truyền thống sang mua hàng trực tuyến; gần 500 tỷ USD hàng hoá rời khỏi và đến Việt Nam mỗi năm; quy mô vận tải hàng hóa đường bộ Việt Nam đạt khoảng 9 tỷ USD với một tỷ tấn hàng hóa mỗi năm, trong đó phương tiện xe tải đạt số lượng hơn một triệu xe và tốc độ tăng trưởng trung bình của thị trường đạt 9,5%... Đây là mảnh đất màu mỡ để các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực kết nối trung gian có thể tìm kiếm cơ hội.

Nhìn lại 2 năm triển khai kế hoạch hành động về logistics

10 Giờ trước

Ngày 14/02/2017, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định 200/QĐ-TTg (Quyết định 200) phê duyệt Kế hoạch hành động nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến năm 2025. Đây là lần đầu tiên Việt Nam có một văn bản pháp lý khẳng định quyết tâm phát triển lĩnh vực dịch vụ logistics, đồng thời để ra những giải pháp thiết thực, mang tính trung hạn để hỗ trợ phát triển logistics tại Việt Nam.

Thuế về 0%, nhiều hàng Việt Nam vẫn chưa thể xuất ngoại

17 Giờ trước

Bộ Công Thương vừa có báo cáo đánh giá cơ hội thúc đẩy xuất khẩu sang thị trường các nước trong Hiệp đinh Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Theo đó, Bộ đã có những đánh giá tồn tại, hạn chế của hoạt động xuất nhập khẩu giai đoạn 2011 - 2018 để hoạch định hướng đi giai đoạn tiếp theo.

Đoàn liên ngành kiểm tra những gì tại trạm thu phí BOT Ninh Lộc?

17 Giờ trước

Ngày 20/3, Đoàn kiểm tra Tổng cục Đường bộ Việt Nam phối hợp với cơ quan chức năng bắt đầu kiểm tra công tác thu phí tại Trạm BOT Ninh Lộc.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

28°

Mây rải rác

23/03

27° - 40°

Nhiều mây

24/03

27° - 40°

Nhiều mây

25/03

27° - 39°

Mưa rào vào buổi chiều

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 22/03/2019 00:50
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD16,379.5516,478.4216,658.39
EUR26,262.1326,341.1526,999.14
GBP30,185.1130,397.9030,668.48
JPY203.88205.94212.37
SGD17,012.8817,132.8117,319.92
THB717.81717.81747.75
USD23,155.0023,155.0023,255.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 21/03/2019 23:50
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L1488015170
DO 0,001S-VVND/L1606016380
DO 0,05S-IIVND/L1586016170
E5 RON 92-IIVND/L1721017550
Xăng RON 95-IIIVND/L1854018910
Xăng RON 95-IVVND/L1869019060
Nguồn: Petrolimex