Chuyển đổi doanh nghiệp Nhà nước: chậm nhưng không chắc!

(VLR) (Vietnam Logistics Review) Chuyển đổi doanh nghiệp Nhà nước (DNNN), một chủ đề không mới nhưng chúng ta vẫn lúng túng, chưa có giải pháp nhất quán. “Không bàn lùi việc xóa bỏ cơ chế bộ chủ quản DN nhà nước”, đó là ý kiến của ông Đặng Huy Đông, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT). Vấn đề là làm như thế nào?

(Vietnam Logistics Review) Chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước (DNNN), một chủ đề không mới nhưng chúng ta vẫn lúng túng, chưa có giải pháp nhất quán. “Không bàn lùi việc xóa bỏ cơ chế bộ chủ quản DN nhà nước”, đó là ý kiến của ông Đặng Huy Đông, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT). Vấn đề là làm như thế nào?

Trì trệ, thất thoát kéo dài

Cơ chế nhà nước công quyền đồng thời làm chức năng nhà đầu tư và điều hành sản xuất kinh doanh. Cơ quan nhà nước chủ quản (bộ, ngành) luôn là người điều hành DNNN về ba mặt: xác định nhiệm vụ, bảo đảm tài chính và xếp đặt nhân sự. Xóa cơ chế bao cấp với DNNN trước hết là sửa sai trong việc xác định chức năng của Nhà nước.

Trước thời kỳ đổi mới, do chính sách xóa bỏ quan hệ thị trường và kinh tế dân doanh, nên nhà nước phải đảm nhiệm toàn bộ chức năng của nhà đầu tư và thống nhất điều hành từ sản xuất đến lưu thông phân phối và tiêu dùng, thực thi cơ chế bao cấp với toàn bộ nền kinh tế và đời sống xã hội. Chính sách và cơ chế ấy đã đưa nền kinh tế VN đến khủng hoảng, suy sụp. Yêu cầu tất yếu là phải đổi mới phát triển nền kinh tế thị trường nhiều thành phần, từ đó, xóa bỏ cơ chế bao cấp với toàn bộ đời sống xã hội.

Sau đổi mới, khu vực kinh tế dân doanh liên tục phát triển tạo thành nền kinh tế với cơ cấu mới: kinh tế dân doanh trong nước đã đạt tỷ trọng trên 40%, DN có vốn đầu tư nước ngoài gần 20%, DNNN gần 40%. Sự biến đổi về cơ cấu thành phần kinh tế, xét về mặt tổ chức quản lý là thể hiện xu hướng tiến bộ: chuyển mạnh chức năng tích lũy, đầu tư và điều hành sản xuất kinh doanh từ nhà nước sang khu vực kinh tế dân doanh.

Kinh tế dân doanh được "giải phóng" đã chứng tỏ khả năng làm chức năng đó tốt hơn hẳn nhà nước, trước hết là trong lĩnh vực kinh doanh cạnh tranh.

Tái cơ cấu chưa đạt yêu cầu

Nhà nước đang đầu tư một khối lượng rất lớn vốn và tài sản sở hữu toàn dân vào sản xuất kinh doanh tại các DNNN. Số liệu của 781 DN 100% sở hữu Nhà nước năm 2014: tổng tài sản 3.105 nghìn tỷ đồng (Tập đoàn, Tổng công ty và công ty mẹ - con chiếm 90%); Vốn chủ sở hữu 1.023 nghìn tỷ đồng (tập đoàn chiếm: 65%, tổng công ty: 25,2%, khối công ty mẹ con chiếm 2,3%). Nếu tính toàn bộ DN có 100% và trên 50% sở hữu Nhà nước thì tổng nguồn vốn kinh doanh hay tổng tài sản lên đến 5.408 nghìn tỷ đồng.

Tính bức bách của nhiệm vụ xóa bao cấp, tái cơ cấu DNNN trước hết do cơ chế ấy đã mang đến những tổn thất quá lớn, làm mất khả năng phát triển nhanh, có hiệu quả và bền vững không chỉ với DNNN mà còn với toàn bộ nền kinh tế. Thách thức càng nặng nề hơn do đã kéo dài tình trạng “nói nhưng không làm được” mà nguyên nhân là chưa có quyết sách và giải pháp đủ tầm.

Chủ trương tái cơ cấu nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng tập trung vào 3 trụ cột tái cơ cấu đầu tư công; tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và các tổ chức tài chính; tái cơ cấu DNNN trọng tâm là các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước trong giai đoạn (2011 – 2015).

Năm 2014, cả nước đã sắp xếp được 167 DN, gấp 1,65 lần năm 2013 (trong đó, cổ phần hóa được 143 DN, gấp gần 2 lần năm 2013). Tính đến ngày 20.10.2015, cả nước đã cổ phần hóa được thêm 116 DN. Về tiến độ tái cơ cấu tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước: đến ngày 20.10.2015, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề án của 20/20 tập đoàn, tổng công ty nhà nước thuộc thẩm quyền. Các bộ, địa phương phê duyệt đề án của 79 tổng công ty nhà nước trực thuộc.

Trên cơ sở đề án tái cơ cấu đã phê duyệt, các tập đoàn, tổng công ty đang triển khai sắp xếp lại cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý, điều hành, đẩy mạnh tổ chức, sắp xếp lại thành viên đi đôi với việc tái cơ cấu lao động, bổ sung chính sách và mô hình quản trị hiện đại, phù hợp với định hướng phát triển của DN sau tái cơ cấu.

Tuy nhiên, những kết quả này chưa có sự chuyển biến mạnh mẽ về chất trong cơ cấu tổ chức quản lý điều hành, quản lý tài chính, cũng như chất lượng lao động, cán bộ, năng suất, hiệu quả hoạt động của DNNN. Kết quả tái cơ cấu DNNN chưa đạt được kết quả như mong muốn.

Giai đoạn (2016 – 2020), DNNN phải tiếp tục sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả để có cơ cấu hợp lý, tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt và địa bàn quan trọng phù hợp với thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, phù hợp chiến lược phát triển công nghiệp, có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Nước đã ngập đến đâu?

Nội dung được nêu tại nghị quyết Đại hội Đảng XII là tách chức năng chủ sở hữu tài sản, vốn của Nhà nước và chức năng quản lý nhà nước, sớm xóa bỏ chức năng đại diện chủ sở hữu nhà nước của các bộ, UBND đối với vốn, tài sản nhà nước tại các DN, thành lập một cơ quan chuyên trách làm đại diện chủ sở hữu đối với DNNN.

Đối thoại cho thấy, các ý kiến đều đồng ý phải có cơ quan chuyên trách, song khá nhiều ý kiến băn khoăn với đề xuất mô hình cơ quan chuyên trách thuộc Chính phủ, có tên gọi dự kiến là ủy ban đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại DN.

Theo Thứ trưởng Bộ KH&ĐT, cơ quan này cần thuộc Chính phủ mới đủ tầm để quản lý lượng vốn và tài sản khổng lồ của Nhà nước. Theo ông, “… toàn là triệu tỷ cả thì không phải nhỏ, vì thế tầm của cơ quan đại diện chủ sở hữu phải xứng đáng. Nhưng, xứng đáng không có nghĩa là cứ ông nào thật to về đó là làm được, mà phải nằm ở chức năng, quyền hạn của cơ quan này”.

Có một nghịch lý, chủ trương xóa bỏ cơ chế chủ quản cũng đã từng được thảo luận ở nhiều diễn đàn. Tuy nhiên, cơ chế đó không những chưa được gỡ bỏ mà còn phát triển sang thêm một số lĩnh vực mới.

Thực tế cho thấy, sở hữu Nhà nước không phải là nguyên nhân quan trọng nhất làm giảm tính hiệu quả của DNNN mà cơ chế quản lý mới mang tính quyết định. Vì vậy, cần thiết đẩy nhanh hơn nữa chương trình cải cách DNNN theo hướng xây dựng cơ chế quản lý hợp lý.

Không thể bàn lùi việc xóa bỏ cơ chế bộ chủ quản DNNN vì như có người ví “nước đã đến chân”, tuy nhiên, có thể nước đã ngập sâu hơn rồi!

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Sẽ có trung tâm logistics hàng không của Vietnam Airlines tại Cần Thơ?

Ngày 15/06/2019 lúc 09:13

Ngày 13/6/2019, tại buổi làm việc với UBND TP. Cần Thơ về dự án trung tâm logistics hàng không, đại diện của Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) cho biết, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là trung tâm sản xuất nông nghiệp lớn nhất nước với nhu cầu vận chuyên hàng hóa bằng đường hàng không rất lớn, đặc biệt là những hàng xuất khẩu có giá trị cao.

Xây dựng thị trường vận tải cạnh tranh, đa phương thức, tăng kết nối công nghệ

Ngày 13/06/2019 lúc 15:19

Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Xây dựng thị trường vận tải cạnh tranh theo hướng phát triển vận tải đa phương thức, kết nối giữa các hình thức vận tải khác nhau, chú trọng áp dụng công nghệ thông tin để giảm thiểu chi phí vận tải tạo thuận lợi cho lưu thông, phân phối hàng hóa và dịch vụ của doanh nghiệp".

Trung Quốc đang chiếm lĩnh thương mại điện tử Việt

Ngày 13/06/2019 lúc 10:24

Tên tuổi hàng đầu thương mại điện tử Việt Nam đang thuộc sở hữu của 2 doanh nghiệp Trung Quốc là Alibaba và Tencent.

Chính sách thuế đối với hàng hóa tạm nhập- tái xuất thực hiện dự án vay ODA

Ngày 15/06/2019 lúc 09:34

Máy móc xây dựng, máy ủi, tàu… của nhà thầu Nhật Bản tạm nhập khẩu- tái xuất để thực hiện dự án vay ODA tại Việt Nam không thuộc đối tượng miễn thuế nhập khẩu nên phải nộp thuế nhập khẩu khi tạm nhập khẩu, khi tái xuất được hoàn thuế nhập khẩu tương ứng trị giá sử dụng còn lại của hàng hóa khi tái xuất khẩu.

Thương nhân Trung Quốc ùn ùn tới vựa vải thiều lớn nhất Việt Nam

Ngày 15/06/2019 lúc 08:53

Bắc Giang đã thu hoạch trên 71.600 tấn vải thiều, với giá vải giao động 30.000 - 50.000 đồng, thậm chí loại đẹp trên 70.000 đồng/kg. Gần 400 thương nhân Trung Quốc đã có mặt tại vựa vải thiều lớn nhất Việt Nam để thu mua.

SASTECO chuyển đến trụ sở giao dịch mới

Ngày 14/06/2019 lúc 14:59

Từ ngày 01/06/2019, Công ty Cổ phần Xếp dỡ và Dịch vụ Cảng Sài Gòn (SASTECO) sẽ dời trụ sở Công ty về địa chỉ mới số 242, đường Bùi Văn Ba, phường Tân Thuận Đông, Quận 7, TP. Hồ Chí Minh.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

27°

Mây rải rác

18/06

25° - 31°

Mưa giông

19/06

25° - 30°

Mưa giông

20/06

25° - 30°

Mưa giông

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 17/06/2019 02:57
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD15,888.1915,984.0916,255.83
EUR25,955.9226,034.0226,714.34
GBP29,234.4429,440.5229,702.45
JPY208.02210.12216.21
SGD16,859.3416,978.1917,163.54
THB732.62732.62763.18
USD23,265.0023,265.0023,385.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 16/06/2019 23:57
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L1622016540
DO 0,001S-VVND/L1769018040
DO 0,05S-IIVND/L1739017730
E5 RON 92-IIVND/L2021020610
Xăng RON 95-IIIVND/L2121021630
Xăng RON 95-IVVND/L2136021780
Nguồn: Petrolimex