Logistics Việt Nam trong AEC

(VLR) (Vietnam Logistics Review) Ngày 31.12.2015, cộng đồng kinh tế ASEAN chính thức thành lập khi bản tuyên bố thành lập cộng đồng ASEAN được ký kết bởi 10 lãnh đạo của các nước thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) có hiệu lực.

(Vietnam Logistics Review) Ngày 31.12.2015, cộng đồng kinh tế ASEAN chính thức thành lập khi bản tuyên bố thành lập cộng đồng ASEAN được ký kết bởi 10 lãnh đạo của các nước thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) có hiệu lực.

Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) là một trong ba trụ cột của cộng đồng ASEAN, cùng với cộng đồng Chính trị, An ninh và Văn hóa - Xã hội. AEC là sáng kiến lớn của các nhà lãnh đạo Đông Nam Á với tham vọng biến khu vực thành một thị trường chung, một cơ sở sản xuất nhất thể hóa trong đó hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động có tay nghề cao được chu chuyển tự do từ năm 2015. GDP của ASEAN dự kiến sẽ đạt 4.700 tỷ USD vào năm 2020. Theo dự báo, khu vực có tiềm năng trở thành nền kinh tế lớn thứ tư trên thế giới vào năm 2030. Cũng giống như các quốc gia khác, việc thực hiện các nghĩa vụ khi hội nhập AEC của VN đang có những tác động sâu sắc đến kinh tế xã hội nói chung và hoạt động logistics nói riêng. Trong thời gian qua, ASEAN đã thực hiện lộ trình hội nhập logistics với nhiều bước tiến quan trọng trong việc tăng cường hợp tác chặt chẽ lĩnh vực logistics. Theo quan điểm của các nhà kinh tế, có 4 bước để logistics hội nhập nhanh, đó là: tự do hóa thương mại, dỡ bỏ rào cản thuế và phi thuế quan cho hàng hóa lưu chuyển thuận lợi, tạo cơ hội cho doanh nghiệp (DN) trong lĩnh vực logistics, nâng cao năng lực quản lý logistics và phát triển nguồn nhân lực. Để đảm bảo quá trình hội nhập AEC của VN mang lại nhiều lợi ích trong phát triển hoạt động logistics, cần thiết phải có đánh giá tác động của việc hội nhập này cũng như đề ra các khuyến nghị hành động nhằm phát huy mặt tích cực và hạn chế những tác động tiêu cực.

Bài viết này nhằm tập trung đánh giá tác động của hội nhập AEC tới hoạt động logistics VN, phân tích cho thấy những lợi ích mong đợi và mối nguy hiểm tiềm tàng của việc hội nhập này tới cộng đồng các DN logistics VN trong thời gian tới, từ đó hàm ý một số chính sách nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế nói chung và hội nhập AEC nói riêng của ngành logistics VN.

Những vấn đề của logistics VN trong AEC

Thời gian qua, ASEAN liên tục thuộc nhóm các thị trường xuất khẩu hàng đầu của VN.

Cụ thể, trước năm 2010, tính chung ASEAN là đối tác thương mại hàng hóa lớn nhất, chiếm tỷ trọng trên 20% trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu (XNK) của VN. Về xuất khẩu (XK), là thị trường XK hàng hóa lớn thứ 3 của các DN VN, chỉ sau thị trường Hoa Kỳ và thị trường các nước thành viên Liên minh châu ÂuEU. Còn ở chiều ngược lại, ASEAN là đối tác thương mại cung cấp nguồn hàng hóa lớn thứ 2 cho các DN VN, chỉ đứng sau Trung Quốc.

Kể từ năm 2010 đến nay, với sự phát triển mạnh của 2 thị trường Trung Quốc và Hàn Quốc, ASEAN trở thành đối tác lớn thứ hai của VN (sau Trung Quốc). Về XK, ASEAN là thị trường lớn thứ 3 của các DN VN (sau Hoa Kỳ và EU), ở chiều ngược lại, ASEAN là đối tác thương mại cung cấp nguồn hàng hóa lớn thứ 3 cho các DN VN (sau Trung Quốc và Hàn Quốc).

Tốc độ tăng trưởng bình quân của VN với khu vực này luôn thấp hơn so với tốc độ tăng trưởng XNK bình quân của cả nước, do đó tỷ trọng giao thương của VN với khu vực này trong tổng kim ngạch XNK của VN có xu hướng giảm từ 20% còn khoảng 13% năm 2015.

Sự gia tăng hoạt động XNK khiến logistics trở thành ngành dịch vụ quan trọng của hoạt động thương mại quốc tế. Những cam kết về gỡ bỏ rào cản thuế quan và phi thuế quan của các FTA mang đến kỳ vọng mở rộng thị trường cho các DN trong nước. Từ đó, nhu cầu đối với dịch vụ logistics, cả xuất và nhập, đều sẽ tăng cao. Việc thành lập Cộng đồng Kinh tế chung ASEAN (AEC) vào cuối năm 2015 đã thúc đẩy lưu thông hàng hóa, tạo “cú hích” lớn đối với thương mại trong khu vực. Thương mại gia tăng sẽ là động lực cho sự phát triển các dịch vụ logistics trong nước.

Yếu kém về kết cấu hạ tầng là một trong những cản trở đối với tăng trưởng và phát triển kinh tế, làm chi phí đầu vào của DN tăng và cản trở môi trường kinh doanh.

AEC hình thành, các DN VN có thể bán hàng sang các nước ASEAN. Đây là một trong những thuận lợi đối với việc lưu chuyển hàng hóa của các DN. Hơn nữa, các thủ tục XNK sẽ bớt rườm rà hơn và việc cải cách thủ tục xuất xứ, tiến tới cho phép DN tự chứng nhận xuất xứ cũng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho DN thông quan hàng hóa sang các thị trường ASEAN. Đây là thời điểm để các DN hết sức linh hoạt, nhạy bén, sớm nhận diện và nắm bắt những lợi ích tiềm năng từ AEC để thúc đẩy khả năng tăng quy mô kinh tế không chỉ khối thị trường này mà còn với các thị trường khác; trong đó có các thị trường ASEAN. AEC sẽ tăng cường hợp tác giữa các DN trong ngành; hợp tác với các DN logistics nước ngoài; mở rộng hoạt động sang thị trường nước ngoài; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong DN; tạo lợi thế cạnh tranh riêng biệt trong việc cung cấp dịch vụ logistics và đẩy mạnh các hoạt động marketing.

Về khung thể chế logistics của VN, trong suốt 10 năm đầu không có một văn bản pháp lý nào điều chỉnh hoạt động dịch vụ logistics. Đến khi Luật Thương mại 2005 được ban hành thì các quy định về logistics mới được thể chế hóa, tuy nhiên vẫn còn sơ sài, không rõ ràng, còn thiếu nhiều điều khoản và kém chặt chẽ, đem đến nhiều rắc rối cho DN.

Năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định 140/NĐ-CP quy định chi tiết hơn về điều kiện kinh doanh và giới hạn trách nhiệm đối với thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics. Luật Thương mại và Nghị định 140 đã mở ra cơ hội cho cả các DN nước ngoài đầu tư vào VN. Theo lộ trình hội nhập các lĩnh vực hoạt động dịch vụ logistics, Chính phủ và các Bộ, ngành quản lý đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật về giao thông vận tải (GTVT), cảng biển, XNK, hải quan, thuế... Do vậy trong bối cảnh hội nhập AEC, các FTA mới hứa hẹn sẽ thúc đẩy hơn nữa việc kiện toàn, cải thiện hơn nữa bộ máy nhà nước theo hướng đẩy mạnh cải cách hành chính, tăng cường trách nhiệm, kỉ luật, kỉ cương trong nhiều lĩnh vực liên quan đến điều hành kinh tế. Những nỗ lực và giải pháp của Chính phủ trong việc cải cách thủ tục hành chính, tiêu biểu như việc áp dụng Hệ thống thông quan tự động và Cơ chế một cửa quốc gia – Hệ thống VNACCS/ VCIS, đã góp phần cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh cho DN. Đối với ngành logistics, những cải cách như giảm thời gian làm thủ tục XNK hàng hóa, hoàn thiện khung pháp lý cho ngành và chuẩn hóa quy trình dịch vụ, hỗ trợ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hay việc cải thiện, mở rộng cơ sở hạ tầng, quy hoạch hệ thống kho bãi, cảng biển, sân bay, cũng như các phương tiện vận tải,... sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp logistics phát triển. Hạ tầng cơ sở của VN so với một số nước trong ASEAN còn khá lạc hậu. Theo Báo cáo năng lực cạnh tranh toàn cầu 2015 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, chỉ số năng lực cạnh tranh của VN xếp thứ 56/140 nền kinh tế trong đó thứ hạng các chỉ số cụ thể là: Thể chế (85), cơ sở hạ tầng (76), môi trường kinh tế vĩ mô (69), y tế và giáo dục tiểu học (61), giáo dục và đào tạo trung học (95), hiệu quả thị trường hàng hóa (83), hiệu quả thị trường lao động (52), phát triển thị trường tài chính (84), trình độ công nghệ (92), quy mô thị trường (33), mức độ phát triển DN (100), cải cách (73). Riêng chỉ số cấu phần về chất lượng cơ sở hạ tầng của VN xếp thứ 76/140 nền kinh tế (tương ứng với 3,8/7 điểm) và hạ tầng cơ sở của VN so với một số nước trong ASEAN còn khá lạc hậu. Từ năm 2006 đến nay, hạ tầng cơ sở của ta không có nhiều cải thiện, xếp thứ 5 trong ASEAN, đứng sau Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia. Yếu kém về kết cấu hạ tầng là một trong những cản trở đối với tăng trưởng và phát triển kinh tế, làm chi phí đầu vào của DN tăng và cản trở môi trường kinh doanh. Yếu kém về kết cấu hạ tầng là một trong những cản trở môi trường kinh doanh. Thực tế, hiện nay hệ thống cơ sở hạ tầng logistics là chưa đồng bộ, mặc dù hệ thống ấy vẫn đáp ứng ở mức độ nào đó nhu cầu nhưng còn thiếu khá nhiều thành phần quan trọng cũng như sự kết nối giữa các thành phần ấy là chưa được đảm bảo. Một số cảng biển lớn vẫn còn chưa khai thác đến mức công suất thiết kế mà phải hoạt động cầm chừng, nguyên nhân là do chưa có hệ thống đường bộ kết nối. Trong khi đó, một số cảng có đường bộ kết nối tốt thì lại quá tải, không theo kịp sự phát triển nhu cầu logistics tăng trưởng khá nhanh của DN.

DNVN đang gặp bất lợi vì chi phí logistics của DN XNK VN đang ở mức 21% trong tổng chi phí. Chi phí này vẫn còn khá cao so với các nước trong khu vực như Singapore và Malaysia chỉ ở mức 9-10% trong tổng chi phí. Chính chi phí vận tải cao đã khiến giá hàng hóa XK của VN mất lợi thế cạnh tranh. Nguyên nhân dẫn đến chi phí logistics của VN còn cao, các DN logistics và DN XNK chưa có được sự liên kết để cùng phát triển. Bên cạnh đó, tập quán mua CIF, bán FOB của các DN XNK VN vẫn còn tồn tại nên các công ty nước ngoài thường giành được quyền vận tải và các dịch vụ logistics liên quan khác. Khi tham gia AEC, các DN XNK và logistics phải có sự liên kết để giành thế chủ động trong đàm phán hợp đồng vận chuyển. Không những vậy, các DN XNK cũng phải thay đổi tập quán mua CIF, bán FOB.

Một số khuyến nghị cho DN

Sự hình thành của AEC 2015 vừa là mục tiêu và động lực đối với việc hoàn thiện tổ chức về dòng hàng hóa, bảo quản, vận chuyển và truyền tải thông tin liên quan thông qua các hợp đồng cung cấp dịch vụ logistics. Việc thực hiện lộ trình hội nhập logistics sẽ giúp VN phát triển ngành dịch vụ logistics tiến kịp với các nước trong khu vực, góp phần xây dựng ASEAN thành một trung tâm logistics toàn cầu. Để thực hiện được mục tiêu này, rất cần sự nỗ lực của bản thân các DN XNK cũng như các DN logistics. DN cần chủ động để tìm hiểu các nội dung và cam kết của các hiệp định đang có hiệu lực trong AEC để tận dụng các cơ hội và hạn chế thách thức từ việc thực thi các hiệp định này. Ngoài ra, các DN cũng cần quan tâm tới lộ trình thực hiện các mục tiêu tương lai của AEC để có sự chuẩn bị sẵn sàng cho một khu vực thị trường và sản xuất chung được hình thành khi các mục tiêu của AEC được hoàn tất.

Hiện nay, vẫn có những nhà sản xuất, XNK và kể cả những nhà cung cấp dịch vụ logistics chỉ biết dựa vào lợi thế địa phương, phân mảnh các hoạt động logistics hoặc họ chỉ nghĩ hàng hóa bán qua mạn tàu (FOB) là xong, lấy bill và thu tiền, đó là cái nhìn thiển cận, thiếu hiểu biết về chuỗi cung ứng. Điều đó, phải thay đổi triệt để khi hội nhập AEC mới có khả năng cạnh tranh.

Hầu hết các DN cung cấp dịch vụ logistics hiện nay đều là DN nhỏ, chưa mang tính chuyên nghiệp, chưa tham gia nhiều vào chuỗi logistics quốc tế. Từ thực tế, các DN cần thực hiện các giải pháp, như: khẩn trương triển khai cơ sở hạ tầng kết nối các cảng biển; đầu tư xây dựng kho bãi, hậu cần phục vụ phát triển các dịch vụ logistics; thành lập DN vận tải đa phương thức, cung cấp dịch vụ trọn gói; ứng dụng thủ tục điện tử trong thủ tục hành chính nhằm rút ngắn thời gian và giảm chi phí.

AEC là khu vực giao thoa có nhiều hiệp định thương mại với các khu vực khác nên khi tham gia vào cộng đồng này, các DN sẽ có cơ hội tiếp cận thuận lợi hơn với các thị trường rộng lớn như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Australia, Ấn Độ... AEC cũng tạo cơ hội để các DN cải thiện năng lực cạnh tranh nhờ giảm chi phí đầu tư máy móc thiết bị, nguyên liệu đầu vào, giảm chi phí giao dịch nhờ thuận lợi hóa thương mại và cuối cùng AEC là cơ hội để các nền kinh tế chuyển đổi như VN tham gia hiệu quả hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, tái cấu trúc kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng. Theo đó, VN thực sự có lợi thế để phát triển hơn nữa ngành logistics trong môi trường AEC. Tuy nhiên, mọi cơ hội đều đi kèm với những rủi ro, cơ hội càng lớn thì thách thức, rủi ro cũng càng lớn. Vấn đề là DN và nhà nước nếu nhận thức được đúng tầm vóc của vấn đề này và có sự chuẩn bị kỹ lưỡng thì sẽ có thể biến được rủi ro, thách thức thành cơ hội.

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Đề xuất ưu tiên phát triển hệ thống cảng biển nước sâu

Ngày 20/08/2019 lúc 09:16

Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) cho rằng cần ưu tiên xây dựng hệ thống cảng biển nước sâu miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long, là các cảng có nhà điều hành có tiềm lực tài chính mạnh, có khả năng khai thác các tàu có tải trọng trên 100.000 DWT, có năng lực tổ chức các tuyến tàu container kết nối thẳng với các vùng kinh tế lớn trên thế giới.

Một năm khó khăn của hồ tiêu Việt

23 Giờ trước

Theo một báo cáo của Bộ Công Thương, Việt Nam hiện có khoảng 100.000 ha hồ tiêu cho thu hoạch với năng suất trung bình khoảng 24,7 tạ/ha, tương đương sản lượng khoảng 247.000 tấn. Tuy nhiên, trong khi giá hồ tiêu vẫn ở mức rất thấp thì chi phí sản xuất lại có chiều hướng tăng, ít nhất 10% so với năm 2017.

Hải quan tiếp tục "mạnh tay" với gian lận xuất xứ

Ngày 24/08/2019 lúc 08:24

Chiều ngày 23/8, Tổng cục Hải quan tổ chức cuộc họp với cục hải quan các tỉnh, thành phố để triển khai các biện pháp quản lý nhằm tăng cường các biện pháp kiểm tra, xác định xuất xứ, ghi nhãn hàng hóa, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, chuyển tải bất hợp pháp.

Cập nhật thông tin mới về C/O mẫu E mới

Ngày 24/08/2019 lúc 08:22

Ngay sau công văn hỏa tốc của Tổng cục Hải quan gửi Bộ Công Thương về áp dụng C/O mẫu E mới của Trung Quốc, cùng ngày 23/8, Bộ Công Thương có văn bản cập nhật về việc thực hiện Quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định khung về hợp tác kinh tế toàn diện giữa Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (ACFTA) cũng như trả lời cụ thể về vấn đề áp dụng C/O mẫu E mới.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

26°

Mây rải rác

26/08

25° - 30°

Mưa giông

27/08

25° - 31°

Mưa giông

28/08

25° - 32°

Mưa giông

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 25/08/2019 07:55
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD15,444.0115,537.2315,801.44
EUR25,464.0525,540.6726,307.74
GBP27,985.9728,183.2528,434.13
JPY210.36212.48218.65
SGD16,524.6716,641.1616,822.90
THB739.12739.12769.95
USD23,140.0023,140.0023,260.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 24/08/2019 23:55
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L1539015690
DO 0,001S-VVND/L1680017130
DO 0,05S-IIVND/L1650016830
E5 RON 92-IIVND/L1935019730
Xăng RON 95-IIIVND/L2040020800
Xăng RON 95-IVVND/L2050020910
Nguồn: Petrolimex