Dịch chuyển lao động trong khối ASEAN

(VLR) (Vietnam Logistics Review) Một phân khúc thị trường lao động có trình độ cao, lao động có kỹ năng sẽ nhanh chóng được hình thành trong AEC. Cạnh tranh trên thị trường lao động trong khu vực AEC sẽ trở nên gay gắt. Dưới đây là một vài định hướng cụ thể để phát triển thị trường lao động Việt Nam (VN) trong bối cảnh hội nhập AEC.

(Vietnam Logistics Review) Một phân khúc thị trường lao động có trình độ cao, lao động có kỹ năng sẽ nhanh chóng được hình thành trong AEC. Cạnh tranh trên thị trường lao động trong khu vực AEC sẽ trở nên gay gắt. Dưới đây là một vài định hướng cụ thể để phát triển thị trường lao động Việt Nam (VN) trong bối cảnh hội nhập AEC.

Hiệp định ASEAN về di chuyển thể nhân (MNP)

Bên cạnh việc miễn thị thực cho nhau, để xây dựng một khuôn khổ tiếp tục tự do hóa và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc di chuyển thể nhân hướng tới tự do hóa lao động có kỹ năng trong ASEAN, các nước ASEAN đã ký Hiệp định ASEAN về di chuyển thể nhân vào ngày 19.11.2012 cùng với những cam kết cụ thể tại Biểu cam kết kèm theo Hiệp định. Trên thực tế, những cam kết của VN trong Hiệp định MNP về cơ bản phù hợp với những quy định pháp luật hiện hành của VN về nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú của người nước ngoài và các quy định về tuyển dụng, quản lý người nước ngoài làm việc tại VN như: việc xét duyệt nhân sự cấp thị thực được giải quyết trong 5 ngày; những trường hợp vào VN với lý do khẩn cấp, nhân đạo hoặc theo chương trình du lịch,… có thể được xem xét cấp thị thực tại cửa khẩu; người nước ngoài vào làm việc từ 3 tháng trở lên phải có giấy phép lao động trừ các trường hợp được miễn là nhà đầu tư, thành viên Hội đồng quản trị và Chủ tịch Hội đồng quản trị của công ty cổ phần, người nước ngoài vào VN để thực hiện chào bán dịch vụ,..; người nước ngoài vào VN đầu tư, làm việc lâu dài và có giấy phép lao động được xem xét cấp thẻ tạm trú có giá trị đến 3 năm (người mang loại thẻ này được miễn thị thực nhập cảnh VN trong thời hạn của thẻ).

Về đào tạo ngoại ngữ ở Việt Nam đặc biệt các thành phố lớn, rất ít lao động Việt Nam học các thứ tiếng Thái Lan, Lào, Campuchia hoặc tiếng của các nước ASEAN khác. Cho nên, khả năng thích nghi với môi trường làm việc mới khó khăn.

Hiệp định về tự do dịch chuyển thể nhân sẽ mang lại cho thị trường lao động VN những lợi ích cơ bản sau:

Thứ nhất, tạo việc làm cho người lao động có tay nghề trong ASEAN.

Thứ hai, lao động không có kỹ năng sẽ không được di chuyển tự do, cho nên quy định về di chuyển tự do lao động có kỹ năng giữa các nước ASEAN tạo ra một phân khúc thị trường lao động khá hẹp và có sự sàng lọc đáng kể đối với lao động di chuyển.

Thứ ba, lợi ích thu được của các quốc gia từ việc di chuyển này sẽ gia tăng rất lớn vì lao động có kỹ năng cạnh tranh, tạo khả năng nâng cao năng suất lao động, cải thiện đáng kể chất lượng công việc cũng như làm giảm chi phí lao động có kỹ năng.

Thứ tư, tạo áp lực để các nước thành viên hoàn thiện thể chế, điều chỉnh chính sách, quy định cũng như các đạo luật khác trước hết để thích nghi đồng bộ với quy định về lao động của các nước trong ASEAN.

Thứ năm, việc AEC ra đời sẽ thúc đẩy những sự đổi mới trong giáo dục và đào tạo.

Những yếu tố ảnh hưởng đến sự dịch chuyển của lao động VN

Năng suất lao động của VN còn thấp. Theo đánh giá của Tổ chức Lao động thế giới (ILO), năng suất lao động của VN thấp hơn 15 lần so với Singapore, bằng 1/5 năng suất lao động của Thái Lan và Malaysia. Đó là chưa đề cập đến so sánh với năng xuất lao động của Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Ấn Độ, Newzealand mà những đối tác này đã có các hiệp định quan trọng với ASEAN và khả năng mở rộng thị trường lao động sang các nước này là không tránh khỏi. Đây là yếu tố làm giảm khả năng hấp dẫn lao động VN trước các nhà tuyển dụng nước ngoài, thậm chí là khía cạnh để các nhà tuyển dụng tăng tính khắt khe trong yêu cầu đối với lao động VN.

Trình độ chuyên môn kỹ thuật của lao động VN chưa đồng đều, trong đó tỷ trọng của trình độ chuyên môn kỹ thuật còn thấp dưới 50% tổng số lao động cùng với chỉ số phát triển con người (HDI) khá thấp so với các nước ASEAN 6 và không cao hơn đáng kể so với nhóm CLM (Campuchia, Lào, Myanmar). Chỉ số HDI của VN là 0,638 trong khi của Singapore là 0,901 và Myanmar là 0,524.

Sự chuẩn bị kiến thức, kỹ năng và thái độ cũng như trạng thái tâm lý để sẵn sàng di chuyển sang làm việc tại các nước ASEAN chưa cao. Chẳng hạn, chỉ xét về đào tạo ngoại ngữ ở VN đặc biệt các thành phố lớn, rất ít lao động VN học các thứ tiếng Thái Lan, Lào, Campuchia hoặc tiếng của các nước ASEAN khác. Cho nên, khả năng thích nghi với môi trường làm việc mới khó khăn. Ngoài ra, vấn đề kỷ luật lao động, ý thức tuân thủ pháp luật cũng như cường độ lao động cũng cần có sự phân tích và nhận dạng đúng để có giải pháp khắc phục.

Lao động VN có nhiều phẩm chất tốt như chăm chỉ, học hỏi nhanh, nhưng nhìn chung kỷ luật lao động chưa cao và khả năng ngoại ngữ thấp. Đây là những bất lợi đối với lao động VN so với nhân sự Thái Lan và Philippines. Nếu xét trên góc độ kiến thức chuyên môn được đào tạo bài bản, kinh nghiệm làm việc và khả năng giao tiếp ngoại ngữ, nhân sự thì lao động các nước Singapore, Indonesia, Thái Lan, Malaysia… rõ ràng có lợi thế cạnh tranh hơn VN. Ngay cả khi còn được bảo vệ bởi các hàng rào bảo hộ như hiện nay, lao động trong nước vẫn đang yếu thế trong cuộc cạnh tranh.

Các doanh nghiệp chuẩn bị cho sự dịch chuyển lao động

Xét ở hai luồng dịch chuyển, luồng thứ nhất, người nước ngoài đến VN có nhiều yếu tố thuận lợi hơn bởi với người nước ngoài, VN là một điểm đến hấp dẫn về mặt đời sống, văn hóa, ẩm thực, bối cảnh kinh tế còn mới mẻ, nhiều cơ hội, vấn đề là chế độ mà doanh nghiệp (DN) VN dành cho họ có đồng bộ được với mặt bằng chế độ của DN các nước. Có nhiều ngành, nhân sự cấp trung và cao vẫn đang có nhu cầu về nhân lực người nước ngoài, cụ thể như quản lý nhà hàng, khách sạn, những môi trường có tính sáng tạo cao như các công ty quảng cáo, digital marketing… Trong 5 năm vừa qua, nhu cầu nhân lực cao cấp ở VN vẫn tăng từ 10% - 20%, gần như gấp đôi, trong khi kinh tế vẫn có những khó khăn nhất định.

Ở chiều thứ hai, dịch chuyển từ nhân lực VN ra các nước, cũng là điều không dễ. Bởi, nhân lực VN so với các nước trong khu vực vẫn chưa phải là sáng giá. Chẳng hạn, nếu so sánh với Philippines hay Thái Lan, vốn ngoại ngữ, kỹ năng... nhân lực VN vẫn chưa bằng nên lựa chọn của DN các nước vẫn chưa hẳn ưu ái cho người Việt. Luồng dịch chuyển này cũng sẽ tùy thuộc vào từng lĩnh vực. Trong 8 lĩnh vực ngành nghề theo thỏa thuận, những lao động được đào tạo và có tay nghề của các ngành này khi được tự do di chuyển để tham gia thị trường lao động trong toàn AEC, sẽ mở ra cơ hội rất lớn cho DN cũng như các cá nhân. Đối với các DN, đứng trên góc độ cơ hội, họ sẽ có nhiều lựa chọn đa dạng đối với các nhân sự giỏi không chỉ đến từ trong nước mà còn đến từ các nước ASEAN. Đối với các cá nhân có trình độ chuyên môn, họ cũng có nhiều sự lựa chọn về việc phát triển nghề nghiệp tại VN hoặc tại các nước khác trong khu vực, một điều mà trước kia người lao động VN không có nhiều cơ hội để nghĩ đến.

Trong 5 năm vừa qua, nhu cầu nhân lực cao cấp ở Việt Nam vẫn tăng từ 10% - 20%, gần như gấp đôi, trong khi kinh tế vẫn có những khó khăn nhất định.

Như vậy, di chuyển lao động quốc tế trong bối cảnh hội nhập AEC vừa có tác động tích cực vừa có tác động tiêu cực đối với sự phát triển thị trường lao động và DN ở VN. Để có thể tận dụng tối đa những lợi ích và khắc phục được những hạn chế do sự dịch chuyển lao động quốc tế mang lại, rất cần sự chung sức của toàn xã hội, đặc biệt là Chính phủ, doanh nghiệp, ngành giáo dục đào tạo, người lao động. Để tạo thuận lợi cho việc di chuyển, xuất khẩu lao động khi thời điểm đến, các quốc gia ASEAN cần phải nắm vững thỏa thuận công nhận lẫn nhau (Mutual Recognition Agreements). Cho đến nay, các thỏa thuận này đã được ký kết cho các lĩnh vực nghề nghiệp gồm: người hành nghề y, nha khoa, y tá; dịch vụ kế toán, dịch vụ tư vấn; dịch vụ kiến trúc, dịch vụ đo đạc. Theo các thỏa thuận này, các nước trong khối ASEAN sẽ công nhận kỹ năng, bằng cấp được đào tạo giữa các quốc gia cùng với những nới lỏng về visa, thời gian lưu trú cho người lao động. Bên cạnh đó, người lao động cần chú ý tới khung tham chiếu trình độ ASEAN (ARQF) để nắm bắt các quy định chi tiết về kỹ năng tay nghề, bằng cấp ở từng quốc gia khi áp dụng cho các lao động ở nước khác trong khu vực để có sự chuẩn bị trước khi tham gia lao động ở các nước ASEAN. Ở VN, với sự có mặt của những tổ chức như ACCA chuyên cung cấp các dịch vụ đào tạo chuyên ngành kiểm toán, tài chính, sẽ là cơ hội thuận lợi cho những lao động VN muốn nắm bắt cơ hội nghề nghiệp do AEC mang lại.

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Ngành cảng biển cũng hưởng lợi từ chiến tranh thương mại Mỹ - Trung

Ngày 14/12/2018 lúc 08:55

Giá trị xuất khẩu của Việt Nam đối với các hàng hóa mà Trung Quốc đã bị đánh thuế (gỗ, dệt may và giày dép) đã tăng trưởng với tốc độ cao hơn so với mọi năm. Xu hướng này có thể sẽ thúc đẩy nhu cầu vận chuyển quốc tế từ/đến Việt Nam, do đó cũng tăng cường lượng container thông quan, do các sản phẩm này chủ yếu được vận chuyển qua đường biển.

Dự án triển khai Hệ thống bảo lãnh thông quan hiện đại tại Việt Nam

Ngày 14/12/2018 lúc 16:00

Ngày 10.12.2018, GATF đã phối hợp với VLA tổ chức Hội thảo cập nhật thông tin mới nhất về Dự án triển khai hệ thống Bảo lãnh thông quan hiện đại tại Việt Nam. Tại Hội thảo, các diễn giả đã trình bày chi tiết về nội dung chính của hệ thống này.

Hơn 400 nhà khoa học và doanh nghiệp dự Diễn đàn Kinh tế xanh 2018

Ngày 13/12/2018 lúc 14:08

Để thu hút đầu tư và kết nối các nguồn lực, nhiều nhà khoa học đã đến Hậu Giang bàn biện pháp xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp định hướng thị trường trên nền tảng logistics.

Bình ổn giá thị trường dịp Tết Kỷ Hợi 2019

Ngày 15/12/2018 lúc 11:24

Trong dịp Tết Kỷ Hợi 2019, theo đánh giá của Sở Công Thương Hà Nội, giá cả thịtrường không có biến động bất thường và mức độ tăng thấp hơn Tết năm trước. Trong những tháng cuối năm 2018, giá cả có khả năng sẽ có xu hướng tăng nhẹ.

276 doanh nghiệp kết nối với Hệ thống quản lý hải quan tự động

Ngày 15/12/2018 lúc 11:17

Số lượng doanh nghiệp kết nối tập trung chủ yếu liên quan đến kinh doanh cảng biển, hãng tàu, địa điểm kiểm tra hàng hóa tập trung…

Miễn thuế nhập thiết bị dự án đường sắt Bến Thành - Suối Tiên

Ngày 15/12/2018 lúc 11:13

Bộ Tài chính được giao khẩn trương rà soát về chủng loại hàng hóa và định lượng hàng được miễn thuế nhập khẩu.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

32°

Mây rải rác

17/12

24° - 33°

Mây rải rác

18/12

24° - 33°

Mây rải rác

19/12

25° - 34°

Trời đẹp

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 16/12/2018 20:50
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD16,497.3216,596.9016,778.10
EUR26,117.6026,196.1926,587.22
GBP28,984.2629,188.5829,448.30
JPY199.16201.17206.20
SGD16,727.4216,845.3417,029.25
THB696.35696.35725.40
USD23,255.0023,255.0023,345.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 16/12/2018 11:50
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L15,25015,550
DO 0,001S-VVND/L16,40016,720
DO 0,05S-IIVND/L16,25016,570
E5 RON 92-IIVND/L17,18017,520
Xăng RON 95-IIIVND/L18,45018,810
Xăng RON 95-IVVND/L18,60018,970
Nguồn: Petrolimex
"Thà tiêu tốn 1 giờ bổ sung kiến thức còn hơn cả đời chịu thua kém người khác"

"Thà tiêu tốn 1 giờ bổ sung kiến thức còn hơn cả đời chịu thua kém người khác"

Ngày 28/11/2018 lúc 08:30

1. Kỹ năng giao tiếpGiao tiếp giỏi không có nghĩa là bạn phải là một nhà hùng biện xuất sắc hoặc...