Kinh tế ven biển: Phát huy lợi thế so sánh

(VLR) (Vietnam Logistics Review) Hiện cả nước có Khu kinh tế ven biển (KKTVB) với tổng diện tích mặt đất và mặt nước xấp xỉ 815.000ha, được kỳ vọng sẽ là động lực đột phá kết nối sự phát triển kinh tế đất nước. Tuy nhiên, thời gian qua, hiêu quả kinh tế từ các KKTVB này đã không như mong muốn.

(Vietnam Logistics Review) Hiện cả nước có Khu kinh tế ven biển (KKTVB) với tổng diện tích mặt đất và mặt nước xấp xỉ 815.000ha, được kỳ vọng sẽ là động lực đột phá kết nối sự phát triển kinh tế đất nước. Tuy nhiên, thời gian qua, hiêu quả kinh tế từ các KKTVB này đã không như mong muốn.

Khu kinh tế ven biển (KKTVB) Chu Lai (Quảng Nam) là KKTVB đầu tiên của Việt Nam (VN) được thành lập vào tháng 6.2003. Đến nay, VN đã có 16 KKTVB với tổng diện tích mặt đất và mặt nước xấp xỉ 815.000 ha. Các KKTVB được bố trí trải dài theo đường cong chữ S, phân bổ đều khắp các tỉnh, thành phố, trên cả ba miền Bắc, Trung, Nam. Chính phủ kỳ vọng các khu KTTVB sẽ là động lực đột phá kết nối cho sự phát triển kinh tế đất nước. Tuy nhiên, thời gian qua, hiệu quả kinh tế từ các KKTVB này đã không như kỳ vọng, nếu không muốn nói là ì ạch, phát triển chậm chạp.

Vì sao ì ạch?

VN là một trong 10 quốc gia trên thế giới có chỉ số cao nhất về chiều dài bờ biển (3.260km). Bên cạnh đó còn có lợi thế về vị trí địa lý, nằm trên đường hàng hải quốc tế, có cảng biển sâu, có điều kiện để phát triển hàng hải, hàng không, du lịch biển, đánh bắt, nuôi trồng thủy hải sản… Với tiềm năng 1 triệu km2 vùng biển kinh tế đặc quyền rộng gấp 3 lần diện tích đất liền, hơn 3.000 hòn đảo, 50 cảng biển, 40 vũng, vịnh nên việc xây dựng một số KKTVB đặc thù, nhằm tạo thêm các cực tăng trưởng và thử nghiệm thể chế là chiến lược kinh tế bền vững của VN.

Thống kê cho thấy, giai đoạn 2003 - 2005 mới có 3 KKTVB, thì sang giai đoạn 2006 - 2008 có đến 11 KKTVB. Đây là giai đoạn ghi nhận sự bùng nổ về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào VN. Giai đoạn 2010 – 2015 đã có thêm 5 KKTVB thành lập. Tháng 8.2017 vừa qua, KKTVB Thái Bình đã được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định thành lập với diện tích rộng khoảng 30.583ha, trở thành khu kinh tế thứ 17 được thành lập hiện nay. Như vậy, trong Quy hoạch phát triển các KKTVB VN đến năm 2020, chỉ còn lại KKTVB Ninh Cơ – Nam Định chưa được thành lập.

Tuy nhiên, sau hơn 14 năm phát động, đến nay VN chưa có một KKTVB nào được xây dựng theo đúng mục tiêu ban đầu của Chính phủ đề ra. 16 KKTVB có 36 khu công nghiệp, khu phi thuế quan được thành lập với tổng diện tích đất tự nhiên 16.100ha, trong đó diện tích đất công nghiệp có thể cho thuê đạt 7.800ha, chiếm khoảng 48% tổng diện tích đất tự nhiên.

Mô hình hoạt động của 16 KKTVB thời gian qua chưa cho thấy hiệu quả kinh tế như kỳ vọng, nhưng lại là loại hình chiếm dụng nhiều đất đai nhất với tổng diện tích đất và mặt nước là 815.000ha, nhiều gấp 13 lần tổng diện tích của 220 khu công nghiệp đang hoạt động.

Quy mô kinh tế biển của VN chỉ đạt khoảng hơn 10 tỷ USD, trong khi sản lượng kinh tế biển của thế giới ước 1.300 tỷ USD. Theo ước tính, quy mô kinh tế (GDP) biển và vùng ven biển VN bình quân đạt khoảng 47% - 48% GDP cả nước, trong đó GDP của kinh tế “thuần biển” mới đạt khoảng 20% - 22% tổng GDP cả nước.

Điểm yếu nhất là các KKTVB tập trung dày đặc tại các tỉnh duyên hải miền Trung với 11 khu. Các KKTVB chủ yếu vẫn dựa vào nguồn ngân sách trung ương để đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, trong khi nguồn ngân sách Trung ương lại hết sức hạn chế, nên nhiều KKT gặp khó khăn trong việc xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ. Các KKTVB đều có chung định hướng đầu tư, chẳng hạn như đối với các khu ven biển là xây dựng cảng biển nước sâu, sân bay và thu hút đầu tư vào các lĩnh vực như đóng tàu, dịch vụ cảng biển, du lịch biển, chế biến hải sản, nhiệt điện... do đó chưa phát huy được lợi thế so sánh, dẫn đến sự cạnh tranh trong thu hút đầu tư giữa các KKT.

Bên cạnh đó, việc quy hoạch cũng có vấn đề? Quy hoạch các KKTVB cho thấy, việc thành lập một số KKT chưa đáp ứng yêu cầu của quá trình phát triển. Nguyên nhân là do việc đề xuất bổ sung quy hoạch, thành lập KKTVB của một số địa phương chưa thực sự phù hợp với điều kiện, tiềm năng phát triển của địa phương, của vùng, chưa gắn chặt với lợi ích của quốc gia.

Các KKTVB đều có chung định hướng đầu tư, chẳng hạn như đối với các khu ven biển là xây dựng cảng biển nước sâu, sân bay và thu hút đầu tư vào các lĩnh vực như đóng tàu, dịch vụ cảng biển, du lịch biển, chế biến hải sản, nhiệt điện... do đó chưa phát huy được lợi thế so sánh, dẫn đến sự cạnh tranh trong thu hút đầu tư giữa các KKT.

Hiện nay, mới chỉ có số ít KKTVB có điều kiện thuận lợi để phát triển trong thời gian tới. Cụ thể là KKTVB Chu Lai (Quảng Nam) đã có sân bay quốc tế Chu Lai, cảng biển Kỳ Hà, các tuyến đường đấu nối với hệ thống giao quốc gia, như Quốc lộ 1A, đường sắt Bắc - Nam, tuyến đường cao tốc Đà Nẵng - Dung Quất… KKTVB Đình Vũ - Cát Hải (Hải Phòng) đã có sân bay Cát Bi, cảng quốc tế Lạch Huyện, hệ thống các khu công nghiệp được quy hoạch, hệ thống giao thông kết nối,

Hiện cả nước có Khu kinh tế ven biển (KKTVB) với tổng diện tích mặt đất và mặt nước xấp xỉ 815.000ha, được kỳ vọng sẽ là động lực đột phá kết nối sự phát triển kinh tế đất nước. Tuy nhiên, thời gian qua, hiêu quả kinh tế từ các KKTVB này đã không như mong muốn.

biển, đánh bắt, nuôi trồng thủy hải sản… Với tiềm năng 1 triệu km2 vùng biển kinh tế đặc quyền rộng gấp 3 lần diện tích đất liền, hơn 3.000 hòn đảo, 50 cảng biển, 40 vũng, vịnh nên việc xây dựng một số KKTVB đặc thù, nhằm tạo thêm các cực tăng trưởng và thử nghiệm thể chế là chiến lược kinh tế bền vững của VN.

Thống kê cho thấy, giai đoạn 2003 - 2005 mới có 3 KKTVB, thì sang giai đoạn 2006 - 2008 có đến 11 KKTVB. Đây là giai đoạn ghi nhận sự bùng nổ về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào VN. Giai đoạn 2010 – 2015 đã có thêm 5 KKTVB thành lập. Tháng 8.2017 vừa qua, KKTVB Thái Bình đã được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định thành lập với diện tích rộng khoảng 30.583ha, trở thành khu kinh tế thứ 17 được thành lập hiện nay. Như vậy, trong Quy hoạch phát triển các KKTVB VN đến năm 2020, chỉ nằm trong hành lang vành đai kinh tế ven biển…

Thời gian qua, việc chưa có cơ chế chính sách ưu đãi mang tính đột phá, cụ thể, nhất quán áp dụng cho phát triển KKTVB cũng là nguyên nhân khiến KKTVB phát triển chưa theo đúng mục tiêu đề ra và chưa thu hút được nhiều FDI vào KKT, nhất là các dự án có quy mô lớn và quan trọng.

Việc đầu tư vốn Nhà nước vào phát triển 16 KKTVB đang dẫn tới sự dàn trải, phân tán các nguồn lực, hiệu quả đầu tư thấp. Hầu hết các KKTVB đều được thành lập dựa trên việc phát huy yếu tố bên trong và kỳ vọng với các tiềm năng sẵn có, cùng với đầu tư của Nhà nước… Trong điều kiện phát triển hiện nay, sự chờ đợi và kỳ vọng như thế không còn phù hợp.

Giải pháp bứt phá

Với mục tiêu được đặt ra là đến năm 2020, các KKTVB trên cả nước đóng góp từ 53% - 55% GDP quốc gia và 55% - 60% tổng kim ngạch xuất khẩu. Điều đó cho thấy, KKTVB có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội tại VN.

Các giải pháp căn cơ cho mục tiêu trên là thời gian tới, các địa phương cần phải rà soát lại quy hoạch các KKTVB. Các KKTVB phải xây dựng cân đối yêu cầu phát triển của địa phương và khu vực để đẩy mạnh phát triển kinh tế quốc gia. Trong điều kiện nguồn kinh phí có hạn, các KKT phải lựa chọn phân kỳ đầu tư, cần xác định lại mục tiêu, mục đích, tiêu chí cho các KKT trọng điểm tạo đột phá, từ đó hình thành các khu tiếp theo. Đặc biệt, cả Trung ương và địa phương phải tập trung có những giải pháp tốt nhất để xây dựng các KKT hoàn thiện và phát triển.

Bên cạnh đó, xây dựng đề án tái cơ cấu ngành kinh tế biển, các cơ chế, chính sách nhằm phát huy quyền chủ động của các ngành, các cấp, các địa phương và vùng lãnh thổ, có sự quản lý, tập trung của Trung ương, tạo nên bước đột phá về tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu theo hướng hiện đại, theo chiều rộng và chiều sâu. Đồng thời, thúc đẩy liên kết hợp tác giữa các ngành, các địa phương và vùng lãnh thổ, hiện đại hóa các doanh nghiệp, các hợp tác xã, xây dựng các thương hiệu biển quốc gia, thu hút FDI và đầu tư tư nhân vào phát triển kinh tế biển.

Gần đây, Chính phủ đã quyết định chọn 5 KKTVB có nhiều tiềm năng để ưu tiên tập trung đầu tư, với hy vọng sẽ tạo ra được các KKTVB phát triển năng động, là động lực phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương, từ đó, lan tỏa ra các vùng, địa phương xung quanh. Đó là KKT Chu Lai (Quảng Nam) - Dung Quất (Quảng Ngãi), KKT Đình Vũ - Cát Hải (Hải Phòng), KKT Nghi Sơn (Thanh Hóa), KKT Vũng Áng (Hà Tĩnh), KKT Phú Quốc và cụm đảo Nam An Thới (Kiên Giang). Nhóm các KKTVB được lựa chọn này, đều có lợi thế để đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các lĩnh vực khai thác và chế biến dầu khí, hàng hải, nuôi trồng và chế biến thủy hải sản, phát triển kinh tế biển, du lịch biển, xây dựng các khu đô thị, khu công nghiệp tập trung… Đây là một chủ trương phù hợp với điều kiện, khả năng của VN, nhằm tạo ra sự tập trung, có trọng tâm, trọng điểm về đầu tư phát triển, tránh được tình trạng dàn trải trước đây.

Cùng với đó, các KKTVB cũng sẽ được tăng cường đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông, thông tin liên lạc, công nghệ thông tin, hệ thống sân bay, cảng biển… đồng bộ. Đồng thời, có chính sách linh hoạt, mang tính đột phá như trường hợp của KKT Phú Quốc, Chu Lai vừa qua, cũng là động lực tác động quan trọng để tạo đà cho các KKTVB phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

Các KKTVB có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu đưa VN trở thành một quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển, đồng thời bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo. Tuy nhiên, để thực hiện được mục tiêu này, đòi hỏi phải khắc phục những bất cập, hạn chế trong quá trình phát triển các KKT.

Tài liệu tham khảo:

1. Thủ tướng Chính phủ (2008). Quyết định số 1353/QĐ-TTg, ngày 23.9.2008 phê duyệt Đề án Quy hoạch phát triển các khu kinh tế ven biển của Việt Nam đến năm 2020.

2. Thủ tướng Chính phủ (2012). Công văn số 1231/TTg-KTTH, ngày 17.8.2012 về Đề án rà soát, xây dựng tiêu chí lựa chọn một số khu kinh tế ven biển để tập trung đầu tư giai đoạn 2013-2015.

3. Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2012). Kỷ yếu Hội nghị tổng kết 20 năm xây dựng và phát triển khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế ở Việt Nam, ngày 17.2.2012.

4. Vũ Thành Tự Anh (2012). Đánh giá mô hình khu kinh tế ven biển ở Việt Nam: Thực tiễn ở Việt Nam và Kinh nghiệm quốc tế, Tham luận tại Hội thảo “Tái cơ cấu nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng - những vấn đề đặt ra cho các khu kinh tế, khu kinh tế cửa khẩu ở Việt Nam”, Ủy ban Kinh tế Quốc hội, Hải Phòng, ngày 18-19.11.2011.

5. Báo cáo Mô hình phát triển kinh tế ven biển của Bộ kế hoạch & Đầu tư năm 2016.

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Hơn 400 nhà khoa học và doanh nghiệp dự Diễn đàn Kinh tế xanh 2018

Ngày 13/12/2018 lúc 14:08

Để thu hút đầu tư và kết nối các nguồn lực, nhiều nhà khoa học đã đến Hậu Giang bàn biện pháp xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp định hướng thị trường trên nền tảng logistics.

Ngành cảng biển cũng hưởng lợi từ chiến tranh thương mại Mỹ - Trung

Ngày 14/12/2018 lúc 08:55

Giá trị xuất khẩu của Việt Nam đối với các hàng hóa mà Trung Quốc đã bị đánh thuế (gỗ, dệt may và giày dép) đã tăng trưởng với tốc độ cao hơn so với mọi năm. Xu hướng này có thể sẽ thúc đẩy nhu cầu vận chuyển quốc tế từ/đến Việt Nam, do đó cũng tăng cường lượng container thông quan, do các sản phẩm này chủ yếu được vận chuyển qua đường biển.

Dự án triển khai Hệ thống bảo lãnh thông quan hiện đại tại Việt Nam

Ngày 14/12/2018 lúc 16:00

Ngày 10.12.2018, GATF đã phối hợp với VLA tổ chức Hội thảo cập nhật thông tin mới nhất về Dự án triển khai hệ thống Bảo lãnh thông quan hiện đại tại Việt Nam. Tại Hội thảo, các diễn giả đã trình bày chi tiết về nội dung chính của hệ thống này.

Bình ổn giá thị trường dịp Tết Kỷ Hợi 2019

Ngày 15/12/2018 lúc 11:24

Trong dịp Tết Kỷ Hợi 2019, theo đánh giá của Sở Công Thương Hà Nội, giá cả thịtrường không có biến động bất thường và mức độ tăng thấp hơn Tết năm trước. Trong những tháng cuối năm 2018, giá cả có khả năng sẽ có xu hướng tăng nhẹ.

276 doanh nghiệp kết nối với Hệ thống quản lý hải quan tự động

Ngày 15/12/2018 lúc 11:17

Số lượng doanh nghiệp kết nối tập trung chủ yếu liên quan đến kinh doanh cảng biển, hãng tàu, địa điểm kiểm tra hàng hóa tập trung…

Miễn thuế nhập thiết bị dự án đường sắt Bến Thành - Suối Tiên

Ngày 15/12/2018 lúc 11:13

Bộ Tài chính được giao khẩn trương rà soát về chủng loại hàng hóa và định lượng hàng được miễn thuế nhập khẩu.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

32°

Mây rải rác

17/12

24° - 33°

Mây rải rác

18/12

24° - 33°

Mây rải rác

19/12

25° - 34°

Trời đẹp

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 16/12/2018 13:50
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD16,497.3216,596.9016,778.10
EUR26,117.6026,196.1926,587.22
GBP28,984.2629,188.5829,448.30
JPY199.16201.17206.20
SGD16,727.4216,845.3417,029.25
THB696.35696.35725.40
USD23,255.0023,255.0023,345.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 16/12/2018 11:50
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L15,25015,550
DO 0,001S-VVND/L16,40016,720
DO 0,05S-IIVND/L16,25016,570
E5 RON 92-IIVND/L17,18017,520
Xăng RON 95-IIIVND/L18,45018,810
Xăng RON 95-IVVND/L18,60018,970
Nguồn: Petrolimex
"Thà tiêu tốn 1 giờ bổ sung kiến thức còn hơn cả đời chịu thua kém người khác"

"Thà tiêu tốn 1 giờ bổ sung kiến thức còn hơn cả đời chịu thua kém người khác"

Ngày 28/11/2018 lúc 08:30

1. Kỹ năng giao tiếpGiao tiếp giỏi không có nghĩa là bạn phải là một nhà hùng biện xuất sắc hoặc...