Tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam

(VLR) (Vietnam Logistics Review) Việc Mỹ chuẩn bị điều tra thương mại Trung Quốc và Trung Quốc cảnh báo về một cuộc “chiến tranh thương mại” với Mỹ xuất phát từ cáo buộc về các hành vi đánh cắp và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) khiến giới doanh nghiệp (DN) Mỹ mất 600 tỷ USD mỗi năm, tương đương hơn 3% GDP của Mỹ, trong đó Trung Quốc là thủ phạm chính. Các thông tin đó một lần nữa đánh động chúng ta về một vấn đề hệ trọng trong quan hệ giao thương quốc tế vốn dễ bị lãng quên tại Việt Nam (VN).

(Vietnam Logistics Review) Việc Mỹ chuẩn bị điều tra thương mại Trung Quốc và Trung Quốc cảnh báo về một cuộc “chiến tranh thương mại” với Mỹ xuất phát từ cáo buộc về các hành vi đánh cắp và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) khiến giới doanh nghiệp (DN) Mỹ mất 600 tỷ USD mỗi năm, tương đương hơn 3% GDP của Mỹ, trong đó Trung Quốc là thủ phạm chính. Các thông tin đó một lần nữa đánh động chúng ta về một vấn đề hệ trọng trong quan hệ giao thương quốc tế vốn dễ bị lãng quên tại Việt Nam (VN).

Nhận diện lại quyền SHTT

Theo Điều 4, Luật SHTT số 50/2005/QH11, quyền SHTT là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tài sản trí tuệ, bao gồm quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. Quyền tác giả là quyền đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu. Quyền liên quan đến quyền tác giả là quyền đối với cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa. Quyền sở hữu công nghiệp là quyền đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu và quyền chống cạnh tranh không lành mạnh. Quyền đối với giống cây trồng là quyền đối với giống cây trồng mới do mình chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển hoặc được hưởng quyền sở hữu.

Theo định nghĩa của Tổ chức SHTT Thế giới (WIPO), SHTT chia thành hai nhóm chính: Thứ nhất là sở hữu công nghiệp, bao gồm 6 nhóm đối tượng là sáng chế và các giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, thiết kế bố trí hoặc mạch tích hợp bán dẫn, chỉ dẫn địa lý và bí mật thương mại; thứ hai là quyền tác giả và quyền liên quan, gồm các đối tượng tác phẩm văn hóa, nghệ thuật và văn học, kể cả phần mềm máy tính và sưu tập dữ liệu. Như vậy, quyền SHTT liên quan đến rất nhiều hoạt động sáng tạo, sản xuất, kinh doanh.

Trong những năm qua, pháp luật về SHTT của VN đã liên tục được cập nhật, cải tiến. Luật SHTT nói trên đã được Quốc hội khóa 11 thông qua ngày 29.11.2005, có hiệu lực từ ngày 01.7.2006. Sau đó, Quốc hội khóa 12 đã ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật này ngày 19.6.2009, có hiệu lực thi hành từ ngày 01.01.2010. Có thể kể thêm các bộ luật liên quan ít nhiều đến hoạt động bảo hộ quyền SHTT như Bộ luật Dân sự 2005 và Tố tụng dân sự 2004, Bộ luật Hình sự 1999 và Tố tụng hình sự 2003 (tất cả được thay thế bởi luật mới áp dụng từ 01.7.2016); Luật Cạnh tranh, Luật Hải quan, Luật Công nghệ thông tin, Luật Điện ảnh, Luật Khiếu nại, Luật Xử lý vi phạm hành chính. Mặt khác, các văn bản dưới luật liên quan trực tiếp đến các khía cạnh SHTT cũng đã được ban hành khá nhiều. Ngoài ra, VN đã tham gia khá tích cực vào các tổ chức quốc tế liên quan đến bảo hộ quyền SHTT như Công ước Paris về bảo hộ sở hữu công nghiệp và Hiệp định Madrid về đăng ký nhãn hiệu quốc tế, Tổ chức SHTT Quốc tế (World Intellectual Property Organization - WIPO), Hiệp ước Hợp tác sáng chế (PCT), Hiệp định khung ASEAN về Hợp tác SHTT, Công ước Berne về bảo hộ các tác phẩm văn học và nghệ thuật, Công ước Geneva về bảo hộ người sản xuất bản ghi âm, Công ước Brussels liên quan đến việc phân phối các tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa, Nghị định thư Madrid, Liên hiệp hội quốc tế các tác giả và nhà soạn nhạc, Hiệp định song phương về bảo vệ quyền SHTT VN - Hoa Kỳ, VN - Thụy Sĩ…

Như vậy, nhìn chung, có thể thấy pháp luật và hành xử của VN về SHTT khá đầy đủ, kịp thời, phù hợp với những biến đổi của môi trường kinh doanh và tiến trình hội nhập quốc tế. Về quản lý nhà nước, Cục Sở hữu trí tuệ là cơ quan trực thuộc Bộ Khoa học và công nghệ, thực hiện chức năng thống nhất quản lý nhà nước và đảm bảo các hoạt động sự nghiệp chuyên ngành về SHTT.

Vi phạm quyền SHTT còn phổ biến

Tuy nhiên, trong thực tế, VN vẫn bị coi là một trong những quốc gia vi phạm quyền SHTT khá phổ biến. Bản Hướng dẫn về những rủi ro trong kinh doanh nước ngoài - VN của Chính phủ Anh Quốc đã nhận định hệ thống thực thi luật pháp về SHTT của VN đã không phát triển đủ hiệu quả để kiểm soát tình hình vi phạm quyền SHTT, mặc dù luật pháp đã thật sự được hoàn thiện trong những năm qua. Trong Báo cáo về Quyền SHTT công bố năm 2013, Liên minh Quyền Sở hữu (Property Rights Alliance - PRA) đã xếp VN hạng 112/130 nước về bảo hộ quyền SHTT và hạng 13/18 nước trong khu vực về bảo hộ tác quyền.

Theo ông Koji Domon - một tác giả người Nhật

VN được xem như một nước xâm phạm tác quyền tồi tệ nhất. Ngay cả khi VN có luật về quyền SHTT, việc tuân thủ cũng hầu như không có.

Trong báo cáo Năng lực cạnh tranh toàn cầu (2015-2016) của Diễn đàn Kinh tế thế giới, mục bảo hộ quyền SHTT, VN chỉ đạt 3,6 trên thang đo từ 1-7, xếp hạng 88/140 nước. Có thể thấy các nước xếp hạng cao về bảo hộ SHTT (IPP) đều có vị trí về năng lực cạnh tranh toàn cầu (GCI) cao tương ứng. Chẳng hạn, Singapore đạt 6,2 điểm, hạng 4 IPP, hạng 2 GCI; Nhật: 6,1 điểm, hạng 6 IPP, hạng 6 GCI; Canada: 5,8 điểm, hạng 12 IPP, hạng 13 GCI; Mỹ: 5,8 điểm, hạng 15 IPP, hạng 3 GCI…

Vi phạm bản quyền phần mềm là một trong những lĩnh vực vi phạm quyền SHTT nghiêm trọng tại VN. Từ năm (2006 – 2015), thanh tra Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã tiến hành thanh tra gần 550 doanh nghiệp và kiểm tra hơn 27.600 máy tính trên cả nước, đã lập gần 500 quyết định xử phạt hành vi sử dụng phần mềm không có bản quyền, với số tiền phạt hơn 8,6 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo đánh giá của Liên minh Phần mềm doanh nghiệp (BSA), năm 2004 tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm máy tính tại Việt Nam là 92%, giảm xuống mức 85% năm 2009, còn 83% năm 2010, đến năm 2014 là 81%. Tỷ lệ đó vẫn còn rất cao so với mức trung bình của khu vực châu Á - Thái Bình Dương (62%), Tây Âu (29%), Bắc Mỹ (19%).

Tình trạng kinh doanh phim, nhạc, sách lậu cũng diễn ra phổ biến. Trong một nghiên cứu về tình hình kinh doanh và sử dụng CD lậu xâm phạm tác quyền ở VN từ năm 2006, tác giả người Nhật của Koji Domon đã đánh giá: “VN được xem như một nước xâm phạm tác quyền tồi tệ nhất. Ngay cả khi VN có luật về quyền SHTT, việc tuân thủ cũng hầu như không có”. Đến nay, mười năm sau, tình hình có vẻ không khả quan hơn bao nhiêu. Nạn xâm phạm tác quyền ở VN được nhắc đến nhiều trên các tạp chí nước ngoài, các hội thảo chuyên đề, hay trở thành một đề tài luận văn thạc sĩ công phu của một học viên cao học nước ngoài.

Trong lĩnh vực điện ảnh, vi phạm bản quyền phim ảnh tràn lan đến mức Liên minh Sở hữu Trí tuệ Quốc tế (International Intellectual Property Alliance -IIPA) đã đưa Việt Nam vào danh mục các nước cần quan tâm. Thống kê từ Cục Điện ảnh cho thấy hơn 400 website tiếng Việt đang hoạt động theo cách chiếu công khai hàng chục ngàn bộ phim VN và nước ngoài trên internet, hầu hết trong số đó không mua bản quyền. Báo cáo hằng năm của IIPA hay của Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) vẫn bày tỏ quan ngại về việc một số trang web hay dịch vụ chia sẻ file tại VN cho phép người dùng dễ dàng tải nhạc lậu. Trong lĩnh vực xuất bản, sách lậu hiện chiếm khoảng 20 - 30% trên thị trường, với cách thức ngày càng tinh vi.

Vấn đề không thể xem thường

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump thực hiện một lời cam kết trong chiến dịch tranh cử của mình là xem xét tất cả công cụ thích hợp nhắm đến nhiều hoạt động thương mại của Trung Quốc có thể gây tổn hại cho lợi ích kinh tế Mỹ, trước tiên là cuộc tấn công vào SHTT Mỹ, đã cho thấy tầm quan trọng của việc hoàn thiện luật pháp, tăng cường năng lực quản lý nhà nước để bảo vệ quyền SHTT hiệu quả của bất cứ quốc gia nào tham gia vào “cuộc chơi” toàn cầu.

Thống kê từ Cục Điện ảnh cho thấy hơn 400 website tiếng Việt đang hoạt động theo cách chiếu công khai hàng chục ngàn bộ phim VN và nước ngoài trên internet, hầu hết trong số đó không mua bản quyền.

VN không là trường hợp ngoại lệ. Để giảm thiểu tình trạng vi phạm quyền SHTT và ứng phó với thách thức có thể xảy ra, Quốc hội buộc phải xem xét sửa đổi một số luật lệ liên quan, chẳng hạn Bộ luật Hình sự với các quy định về những tội danh liên quan đến SHTT và khung hình phạt cho tội danh này. Mặt khác, Nhà nước phải tăng cường hiệu quả trong cơ chế xử lý vi phạm quyền SHTT tại các cơ quan thanh tra, an ninh mạng và tòa án. Đồng thời, cần tăng cường các phương thức tuyên truyền, giáo dục doanh nghiệp và người dân thay đổi nhận thức và thói quen, tuân thủ pháp luật về quyền SHTT. Đối với doanh nghiệp, cần quan tâm hơn tới vấn đề SHTT và thực thi quyền SHTT, có những bước chuẩn bị về tài chính, về nhân lực và về kỹ thuật để tránh được các rắc rối khiếu kiện có thể xảy ra trong quá trình hội nhập. Các doanh nghiệp liên quan đến ngành kỹ thuật số cần trang bị công cụ bảo mật hiệu quả để chống bị ăn cắp bản quyền sản phẩm. Các nhà cung cấp dịch vụ internet (ISP) không cung cấp dịch vụ cho các tổ chức, doanh nghiệp vi phạm bản quyền.

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Bộ Công Thương công bố Tài liệu hướng dẫn về Chỉ số LPI

23 Giờ trước

Thực hiện nhiệm vụ Chính phủ giao tại Nghị quyết 02/NQ-CP ngày 01/01/2019, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định 708/QĐ-BCT ngày 26/3/2019 nêu các nhiệm vụ mà Bộ Công Thương và các Bộ ngành, địa phương, hiệp hội cần triển khai để góp phần nâng cao điểm số và xếp hạng Chỉ số hiệu quả logistics (LPI). Đặc biệt, để cung cấp những thông tin chính thống và sâu sắc hơn về chỉ số này, Bộ Công Thương đã tổ chức biên soạn và công bố Tài liệu hướng dẫn về Chỉ số LPI.

Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển nguồn năng lượng tái tạo

1 Giờ trước

Sáng nay 25/6, tại TP. HCM, Cục Ứng dụng và Phát triển công nghệ phối hợp với Cục Năng lượng Hàn Quốc và các đơn vị liên quan đồng tổ chức Hội thảo Hệ thống chính sách và quy hoạch phát triển ngành năng lượng Việt Nam trong khuôn khổ Diễn đàn Công nghệ và Năng lượng Việt Nam 2019 được tổ chức trong 3 ngày từ 25 - 27/6/2019.

25 nhóm sản phẩm, hàng hóa còn chồng chéo trong kiểm tra chuyên ngành

7 Giờ trước

Theo thống kê của Bộ Tài chính, hiện có 25 nhóm sản phẩm, hàng hóa còn chồng chéo trong kiểm tra chuyên ngành, cùng lúc phải thực hiện nhiều thủ tục, hình thức trong quản lý/kiểm tra chuyên ngành.

Thủ tướng: E-Cabinet là khởi đầu của Chính phủ số

7 Giờ trước

"Chúng ta muốn xây dựng thành công nền kinh tế số và xã hội số thì trước tiên chúng ta phải có Chính phủ số mà khởi đầu là e-Cabinet ngày hôm nay", Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh tại lễ khai trương hệ thống thông tin phục vụ họp và xử lý công việc của Chính phủ (e-Cabinet), sáng 24/6.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

33°

Mây rải rác

26/06

26° - 33°

Mưa giông

27/06

26° - 31°

Mưa giông

28/06

25° - 31°

Mưa giông

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 25/06/2019 14:57
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD15,981.3816,077.8516,351.20
EUR26,333.9726,413.2127,206.39
GBP29,368.9429,575.9729,839.13
JPY212.29214.43220.03
SGD17,001.7817,121.6317,308.56
THB743.51743.51774.53
USD23,240.0023,240.0023,360.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 25/06/2019 11:57
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L1561015920
DO 0,001S-VVND/L1695017280
DO 0,05S-IIVND/L1665016980
E5 RON 92-IIVND/L1923019610
Xăng RON 95-IIIVND/L2013020530
Xăng RON 95-IVVND/L2028020680
Nguồn: Petrolimex