BOT và câu chuyện liên kết

(VLR) (Vietnam Logistics Review) Thời gian qua, các dự án BOT đã góp phần đáng kể giúp giải quyết bài toán về kinh phí cho các đề án phát triển kết cấu hạ tầng giao thông (KCHTGT) trên cả nước. Tuy nhiên, sự thiếu minh mạch trong các dự án này đã và đang gây nhiều bức xúc cho người dân, nhất là những doanh nghiệp vận tải.

(Vietnam Logistics Review) Thời gian qua, các dự án BOT đã góp phần đáng kể giúp giải quyết bài toán về kinh phí cho các đề án phát triển kết cấu hạ tầng giao thông (KCHTGT) trên cả nước. Tuy nhiên, sự thiếu minh mạch trong các dự án này đã và đang gây nhiều bức xúc cho người dân, nhất là những doanh nghiệp vận tải.

Đầu năm 2016, Bộ Giao thông vận tải (GTVT) sơ kết 4 năm thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã thông qua Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 16.01.2012 về “Xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ nhằm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020”. Nghị quyết quan trọng này xác định “bảo đảm kết nối các trung tâm kinh tế lớn với nhau và với các đầu mối giao thông cửa ngõ bằng hệ thống giao thông đồng bộ, năng lực vận tải được nâng cao, giao thông được thông suốt, an toàn”. Thường thì khi sơ kết, tổng kết chúng ta nặng về “hoan hỷ”, chỉ khi có “độ lùi” về thời gian, nhiều vấn đề lại gây “nghẽn” về kết nối.

Hiệu quả công tác xã hội hóa

Hiện nay, nhu cầu đầu tư hạ tầng GTVT để bảo đảm kết nối trong chuỗi logistics đất nước và khu vực là rất lớn. Đáng tiếc dù đã ưu tiên ODA, trái phiếu Chính phủ, chúng ta vẫn rất thiếu tiền. Để giải quyết tình trạng “thiếu vốn”, ngành GTVT đã thật sự có bước đột phá, tìm hướng đi mới cho phát triển kết cấu hạ tầng giao thông (KCHTGT), bằng việc thu hút mạnh các thành phần kinh tế, kể cả các nhà đầu tư nước ngoài tham gia đầu tư phát triển KCHTGT qua việc chủ động xây dựng và triển khai thực hiện đề án Tái cơ cấu đầu tư phát triển KCHTGT, đề án Huy động các nguồn lực đột phá để đầu tư phát triển KCHTGT và các đề án xã hội hóa đầu tư xây dựng và quản lý khai thác KCHTGT trên các lĩnh vực, theo hình thức BOT, BT, cho thuê kết cấu hạ tầng, doanh nghiệp tự đầu tư...

Thực hiện chủ trương trên, trong giai đoạn (2011-2015), ngành GTVT đã kêu gọi đầu tư ngoài ngân sách nhà nước (NSNN) cho phát triển KCHTGT đường bộ được 186.660 tỷ đồng (trên tổng số 202.556 tỷ đồng huy động được từ trước tới nay). Trong đó, lĩnh vực cảng biển thu hút được 121.453 tỷ đồng (trên tổng số 157.600 tỷ đồng huy động được từ trước tới nay). Hệ thống cảng, bến thủy nội địa phần lớn do các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân xây dựng hình thành qua nhiều năm, giá trị đầu tư khoảng 18.997 tỷ đồng. Các cảng hàng không, sân bay phần lớn được đầu tư từ nguồn vốn của Tổng công ty Cảng hàng không VN, là doanh nghiệp được Nhà nước giao quản lý, khai thác hệ thống 22 cảng hàng không, sân bay dân dụng trên toàn quốc. Riêng xã hội hóa lĩnh vực đường sắt chủ yếu là hình thức cho thuê mặt bằng để kinh doanh dịch vụ. Các công trình “xã hội hóa” chủ yếu là các công trình BOT (Hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao).

Cùng với nguồn NSNN, nguồn “xã hội hóa” đã góp phần làm cho bộ mặt KCHTGT cả nước đã có những chuyển biến hết sức rõ nét, nhiều công trình lớn, hiện đại đã được đưa vào khai thác như: các dự án mở rộng QL1 và đường Hồ Chí Minh đoạn qua khu vực Tây Nguyên; các đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, Nội Bài - Lào Cai, Hà Nội - Hải Phòng, TP. HCM - Long Thành - Dầu Giây, Nội Bài - Nhật Tân; các cầu lớn như Nhật Tân, Vĩnh Thịnh, Cổ Chiên, Mỹ Lợi, Hạc Trì; tuyến Quản Lộ - Phụng Hiệp, QL51, Nam Sông Hậu, QL80 Mỹ Thuận - Vàm Cống; cảng cửa ngõ quốc tế Cái Mép - Thị Vải; tuyến đường thủy kênh Chợ Gạo; Nhà ga T2 Nội Bài, Pleiku, Đà Nẵng... KCHTGT tại các đô thị lớn và các trung tâm kinh tế quan trọng được tập trung đầu tư, tình trạng ùn tắc giao thông tại Hà Nội, TP.HCM dần được khắc phục... góp phần vào tăng trưởng chung của đất nước và các vùng, miền.

Bài học từ trạm thu phí Cai Lậy

Như vậy, giai đoạn (2011-2016) mặc dù chưa có tổng kết, đánh giá nhưng các dự án BOT đã được triển khai rộng rãi, ồ ạt. Thực tế, nhiều dự án là dự án cải tạo, nâng cấp trên các tuyến đường huyết mạch độc đạo hạn chế sự lựa chọn của người dân; công tác lập, thẩm định phê duyệt dự án lựa chọn nhà đầu tư còn nhiều bất cập… Hầu hết các dự án giao thông đầu tư theo hình thức BOT thời gian đều được chỉ định đã hạn chế tính cạnh tranh, giảm hiệu quả đầu tư của dự án. Một số dự án không đăng thông tin kết quả lựa chọn nhà đầu tư theo quy định làm giảm tính cạnh tranh, thiếu minh bạch.

Hầu hết các dự án giao thông đầu tư theo hình thức BOT thời gian đều được chỉ định đã hạn chế tính cạnh tranh, giảm hiệu quả đầu tư của dự án. Một số dự án không đăng thông tin kết quả lựa chọn nhà đầu tư theo quy định làm giảm tính cạnh tranh, thiếu minh bạch

Một vấn đề khác gần đây được Đoàn giám sát của Quốc hội nêu ra là nguồn lực chủ yếu các nhà đầu tư dựa vào vốn vay ngân hàng. Đặc thù các dự án BOT có vòng đời dự án từ 15-20 năm trong khi vốn ngân hàng chủ yếu là ngắn hạn. Đặc biệt, việc thu phí sử dụng dịch vụ còn nhiều bất cập. Theo đó vị trí đặt trạm thu phí và khoảng cách giữa các trạm chưa hợp lý, thực tế xảy ra 2 tình trạng. Thứ nhất là việc trạm thu phí đặt ngoài phạm vi dự án, bổ sung một số hạng mục nằm ngoài phạm vi dự án hay cho phép nhà đầu tư thu phí cả tuyến đường song song với tuyến đường thực hiện theo BOT để đảm bảo phương án tài chính dự án. Thứ hai là yêu cầu khoảng cách giữa 2 trạm thu phí là 70km. Khung giá dịch vụ rộng dễ dẫn đến tiêu cực. Ngoài ra, trong quá trình xây dựng không tham vấn, lấy ý kiến người dân, tổ chức gần dẫn đến tình trạng phản đối kéo dài, sau khi người dân bức xúc khiếu kiện mới giải quyết bằng cách miễn, giảm phí.

Hầu hết các dự án BOT không phải xây dựng tuyến mới mà chỉ là nâng cấp, cải tạo các tuyến đường có sẵn gồm nhiều đoạn giao cắt đồng mức do vậy chỉ có thể áp dụng hình thức thu phí hở, không thể áp dụng thu phí kín…

Ngay cả Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Nguyễn Văn Giàu cũng nhận định tình trạng nhiều dự án BOT thực tế chỉ “tráng lại”, có dự án mở thêm mỗi bên được vài chục cm gần như không thay đổi rồi thu tiền dẫn đến việc người dân bức xúc.

Câu chuyện tuyến tránh thị xã Cai Lậy, Tiền Giang nóng ran trên báo chí thời gian vừa qua cho thấy, chính việc chúng ta thiếu công khai, minh bạch trong việc thực hiện các dự án BOT về giao thông đã làm “nghẽn” thêm không chỉ kết cấu hạ tầng và “nghẽn” cả về tâm lý xã hội.

Hàng chục năm qua, phải nói là nguồn vốn rất lớn của đất nước đã được dùng để đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông ở VN. Tuy nhiên, bất cập lớn nhất chính là tình trạng đầu tư manh mún, dàn trải và lãng phí. Hậu quả là hệ thống giao thông của VN đang lạc hậu và chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển. Nếu tiếp tục “băm nát” các tuyến huyết mạch với tư duy “khai thác mỏ tiền” của các nhóm lợi ích thì còn lâu mới đạt được giá trị kết nối về GTVT.

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Tàu container lớn nhất thế giới chở hàng đi thẳng từ Việt Nam sang Bắc Âu

Ngày 12/01/2019 lúc 09:56

Chiều 11/01, cảng Quốc tế Cái Mép (CMIT, thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) đã đón tàu CMA CGM Marco Polo. Đây là tàu container lớn nhất thế giới, hàng tuần chở hàng đi thẳng từ Việt Nam sang Bắc Âu.

Đắk Lắk: Họp báo công bố về Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ 7

7 Giờ trước

Chiều 15/01/2019 tại khách sạn Mường Thanh, TP. Buôn Ma Thuột, UBND tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức họp báo giới thiệu về Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ 7 năm 2019. Lễ hội cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ 7 sẽ diễn ra tại TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk từ ngày 9/3/2019 đến ngày 16/3/2019 với nhiều chương trình đặc sắc.

Chủ tịch VCCI: Kinh doanh thông minh nhưng quản lý nhà nước vẫn thủ công

Ngày 15/01/2019 lúc 14:55

Những câu chuyện về pháp luật kinh doanh 2018 cũng vẫn còn những điểm mờ, cải cách ở nhiều lĩnh vực vẫn còn chưa thực chất, vẫn đang dùng tư duy cũ để quản lý những mô hình kinh doanh mới, kinh doanh thông minh nhưng quản lý nhà nước vẫn thủ công

Tỷ giá trung tâm VND/USD vọt tăng cao nhất từ trước đến nay, thị trường tự do tăng mạnh

Ngày 15/01/2019 lúc 14:12

Sáng nay (15/1), Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh tăng mạnh tỷ giá trung tâm cặp đồng tiền VND/USD lên 13 đồng, mức tăng cao nhất từ trước đến nay. Thị trường tự do cũng tăng mạnh giá mua – bán USD so với phiên trước.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

30.9°

Trời đẹp

17/01

23° - 33°

Mây âm u

18/01

23° - 33°

Mây âm u

19/01

23° - 34°

Mây rải rác

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 16/01/2019 15:52
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD16,511.3416,611.0116,792.42
EUR26,272.5926,351.6427,009.89
GBP29,499.7229,707.6729,972.11
JPY206.58208.67214.72
SGD16,907.5417,026.7317,212.69
THB712.48712.48742.20
USD23,155.0023,155.0023,245.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 16/01/2019 12:02
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L14,18014,460
DO 0,001S-VVND/L15,05015,350
DO 0,05S-IIVND/L14,90015,190
E5 RON 92-IIVND/L16,27016,590
Xăng RON 95-IIIVND/L17,60017,950
Xăng RON 95-IVVND/L17,75018,100
Nguồn: Petrolimex