/

Lạm dụng thuốc, thận lâm nguy

(VLR) Dùng thuốc chữa bệnh là việc “cực chẳng đã” phải đưa vào cơ thể người một lượng hoạt chất ngoại lai mà nhiều khi “mặt trái” của chúng rất nguy hại cho các cơ quan nội tạng, đặc biệt là gan và thận. Chính vì vậy, nếu dùng thuốc thiếu hiểu biết, lạm dụng thuốc thường xuyên sẽ dẫn đến những nguy cơ chết người do các cơ quan này bị nhiễm độc và mắc những căn bệnh trầm trọng.

Suy thận cấp do thuốc

Suy thận cấp do thuốc là hội chứng xuất hiện khi chức năng của thận bị suy sụp do dùng thuốc kéo dài, làm giảm hoặc mất hoàn toàn mức lọc cầu thận. Bệnh nhân có biểu hiện tiểu ít, vô niệu, rối loạn nước, điện giải… và sẽ chết do nguyên nhân kali máu tăng, phù phổi cấp, hội chứng urê máu cao… Suy thận cấp có nhiều nguyên nhân do bệnh tại thận hoặc do các yếu tố ngoại lai. Các nguyên nhân do ngộ độc thuốc kháng sinh, thuốc chống ung thư, thuốc giảm viêm, giảm đau, nghiện heroin, lạm dụng thuốc chống động kinh, uống mật cá trắm cũng gây suy thận cấp rất khó điều trị.

Các loại thuốc có thể gây độc trực tiếp trên thận bằng cách gây viêm hoặc phá hủy các cấu trúc giải phẫu của thận hoặc gây độc gián tiếp bằng cách làm thay đổi lưu lượng máu đến thận hoặc tạo ra các chất độc nội sinh đối với thận. Hiện nay, mặc dù đã có nhiều phương tiện hồi sức tích cực (như lọc máu ngoài thận), nhưng tỷ lệ tử vong do suy thận cấp vẫn còn rất cao. Tuy vậy, nếu được điều trị kịp thời và chính xác, nhiều trường hợp vẫn có thể phục hồi hoàn toàn hoặc gần hoàn toàn chức năng thận, bệnh nhân có thể trở lại cuộc sống bình thường.

Thuốc gây hại đối với thận (thận phải bị tổn thương).

Các thuốc nguy cơ cao gây độc cho thận

Nhiễm độc thận do thuốc xảy ra rất phổ biến trên lâm sàng, đây là nguyên nhân của gần 20% các trường hợp suy thận cấp phải nhập viện theo nghiên cứu của ngành y tế. Rất nhiều loại thuốc khác nhau được biết có thể gây độc cho thận, thường gặp nhất là các loại kháng sinh, thuốc đông dược, thuốc cản quang, thuốc ức chế men chuyển và đặc biệt là các nhóm thuốc có tác dụng chống viêm giảm đau. Rất nhiều loại thuốc thông thường, bán không cần đơn, dùng để điều trị các triệu chứng viêm, đau đều có thể gây độc cho thận.

Một số loại thuốc như thuốc gây ngủ, thuốc hạ sốt cũng gây ra những nguy hiểm chết người do suy thận nếu sử dụng quá liều… Một nghiên cứu của Trung tâm Chống độc, BV Bạch Mai (Hà Nội) cho thấy, tình trạng ngộ độc thuốc paracetamol đứng hàng thứ hai (sau ngộ độc thuốc ngủ và thuốc an thần) trong số các trường hợp ngộ độc thuốc phải điều trị.

Thuốc hạ sốt paracetamol (còn có tên khác là acetaminophen) có trong rất nhiều tên thuốc khác nhau thường được người dân tự ý mua khi cảm sốt, đau đầu. Vì thiếu hiểu biết nên nhiều người đã vô tình dùng cùng lúc hai, ba loại thuốc đều có hoạt chất paracetamol hoặc tự ý tăng liều khi thấy chưa hạ sốt sẽ dẫn đến quá liều và ngộ độc thuốc. Ngoài paracetamol, các thuốc chống viêm giảm đau khác cũng gây hại cho thận chiếm tỉ lệ khá cao trong các trường hợp tai biến do dùng thuốc. Các loại thuốc hạ sốt giảm đau như aspirin và ibuprofen đơn chất hoặc phối hợp với caffein, codein thường dùng cho người mắc các chứng đau mạn tính như đau đầu, đau khớp, đau lưng. Người trên 50 tuổi, sau một thời gian dài lạm dụng các loại thuốc này thường bị các bệnh về thận, thậm chí suy thận rất nguy hiểm.

Các thuốc chống viêm giảm đau không steroid (một số tài liệu viết tắt là nhóm thuốc NSAID) như indomethacin, meloxicam, diclofenac… đều có tác dụng phụ trên thận như gây suy thận cấp, hội chứng thận hư, tăng huyết áp, tăng kali máu, viêm thận kẽ hoặc bệnh thận mạn tính.

Nhóm ức chế chọn lọc men cyclooxygenase-2 (COX-2) như celecoxib, rofecoxib, nimesulid…cũng có nguy cơ cao đối với thận. Nhiễm độc thận do các thuốc này có thể xảy ra cấp tính ngay sau khi dùng thuốc hoặc mạn tính sau một quá trình dùng thuốc kéo dài hoặc lạm dụng thuốc.

Nhóm kháng sinh gây độc thận có khá nhiều loại. Một số kháng sinh rất độc với thận hiện nay ít dùng neomycin thường chỉ dùng dưới dạng phối hợp trong các dung dịch hay thuốc mỡ (nhỏ mắt, dùng ngoài). Streptomycin cũng có độc tính với thận nhưng chỉ dùng trong phác đồ điều trị lao ngắn ngày với liều, thời gian xác định. Thuốc kháng sinh hiện nay hay dùng là gentamycin có tới 70% bài tiết qua thận dưới dạng nguyên chất. Nó tích lũy lại ở thận có thể gây ra ngộ độc thận. Nguy cơ ngộ độc thận thường xảy ra hơn ở người huyết áp thấp hoặc người có bệnh về gan hoặc ở nữ giới.

Nhóm kháng sinh cephalosporin thế hệ 1 như cephalexin, cefalothin, cephazolin, cephadroxil… gây độc cho thận khi bài tiết qua đường thận dưới dạng không đổi. Cephalexin là kháng sinh dạng uống, dễ dùng nên thường bị lạm dụng nhiều và do đó cũng có nguy cơ cao gây độc cho thận.

Các sulfamid kết tủa trong ống thận gây tắc thận nhất là khi dùng liều cao và uống ít nước. Vì vậy, khi dùng thuốc như biseptol, cotrimoxazol nên uống nhiều nước để giúp hòa tan nhanh thuốc và thải trừ dễ dàng hơn, tránh kết tủa.

Hầu hết các dạng thuốc uống, thuốc tiêm sau khi vào cơ thể nếu có thải trừ qua thận dưới dạng biến đổi hay không biến đổi, ở liều bình thường và người có chức năng thận bình thường cũng đã có nguy cơ gây nhiễm độc cho thận. Nguy cơ này càng tăng cao ở những người mà khả năng thanh thải của thận giảm. Do đó khi dùng thuốc cần phải làm các xét nghiệm đo độ thanh thải creatinin để chọn và điều chỉnh liều thích hợp.

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Cảng Quy Nhơn kiến nghị nâng cấp bến số 1 đón tàu 3 vạn tấn

Ngày 19/09/2019 lúc 09:11

Công ty CP Cảng Quy Nhơn đề xuất với UBND tỉnh Bình Định về việc chấp thuận chủ trương cho đầu tư nâng cấp ngay bến số 1.

Thành phố Hồ Chí Minh muốn trở thành trung tâm logistics

Ngày 18/09/2019 lúc 09:34

Trong bối cảnh nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực có xu hướng dịch chuyển ra các địa phương khác, TP. HCM cần phải trở thành đầu mối trong lĩnh vực dịch vụ logistics để giữ vững vị trí đầu tàu kinh tế.

Phát huy lợi thế dịch vụ logistics tại Móng Cái

Ngày 19/09/2019 lúc 09:15

Thành phố Móng Cái có hệ thống cửa khẩu, lối mở, điểm thông quan rất thuận tiện, như: Cầu Bắc Luân I, Bắc Luân II, cửa khẩu Móng Cái, Ka Long, điểm kiểm tra hàng hóa xuất khẩu Lục Lầm, Đại Vai, Lục Chắn; Cảng cạn ICD Móng Cái; lối mở cầu phao tạm Km3+4 Hải Yên (Móng Cái) - Bến biên mậu Đông Hưng (Trung Quốc); lối mở Pò Hèn (Việt Nam) - Thán Sản (Trung Quốc).

Từ 27/9/2019 giá vé tại Trạm thu phí Bắc Hải Vân sẽ thấp hơn mức giá quy định

17 Giờ trước

Theo tin từ Tập đoàn Đèo Cả, kể từ 00 giờ ngày 27/9/2019, mức thu phí dịch vụ sử dụng hầm đường bộ (ĐB) Hải Vân tại Trạm thu phí (TTP) Bắc Hải Vân sẽ được thực hiện theo biểu giá mới, thấp hơn mức giá theo quy định tại hợp đồng dự án.

Sửa nhiều quy định về xác định xuất xứ hàng hóa xuất nhập khẩu

Ngày 21/09/2019 lúc 09:20

Thông tư 62/2019/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 38/2018/TT-BTC quy định về xác định xuất xứ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu mới được Bộ Tài chính ban hành, sẽ có hiệu lực từ ngày 21/10/2019.

Lợi thế phát triển dịch vụ Hậu cần Vận tải hàng không

Ngày 21/09/2019 lúc 09:13

Ngày 20/9, tại TP. HCM, Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam phối hợp cùng Cục Hàng không dân dụng Việt Nam tổ chức Hội nghị và triển lãm quốc tế Hậu cần Vận tải hàng không Việt Nam lần thứ 4 – năm 2019 (Air Freight Logistics Vietnam 2019). Sự kiện quy tụ hơn 400 doanh nghiệp trong nước và quốc tế tham dự.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

25°

Mưa nhẹ

23/09

24° - 29°

Mưa giông

24/09

24° - 32°

Mưa giông vào buổi chiều

25/09

25° - 32°

Mưa giông vào buổi chiều

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 22/09/2019 08:54
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD15,512.4215,606.0615,871.45
EUR25,428.9925,505.5126,271.52
GBP28,739.1828,941.7729,199.38
JPY211.88214.02221.94
SGD16,630.1416,747.3716,930.27
THB745.50745.50776.59
USD23,150.0023,150.0023,270.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 21/09/2019 23:54
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L1536015660
DO 0,001S-VVND/L1650016830
DO 0,05S-IIVND/L1620016520
E5 RON 92-IIVND/L1911019490
Xăng RON 95-IIIVND/L2014020540
Xăng RON 95-IVVND/L2024020640
Nguồn: Petrolimex
Huế trầm mặc một cố đô

Huế trầm mặc một cố đô

Ngày 11/09/2019 lúc 15:19

Có đến Huế một lần mới hiểu hết vì sao vùng đất này lại được gọi là đất...