Nhân ngày Thầy thuốc Việt Nam: suy ngẫm về hai từ bác - sỹ

(VLR) Từ chung để chỉ người có khả năng khám bệnh, chẩn đoán và đưa ra các biện pháp điều trị cho người bệnh trong tiếng Anh hay tiếng Pháp đều là Doctor hay Docteur. Từ Doctor được sử dụng mang nghĩa “Tiến sỹ”, “Bác học” và “Bác sỹ”. Vậy với người Việt Nam chúng ta từ “bác sỹ” nên được hiểu như thể nào với ý nghĩa nhân văn to lớn của nó. Nhân ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2), chúng ta cùng suy ngẫm về hai từ bác - sỹ.

TS.BS. CK II Phạm Hữu Văn cùng các bác sỹ, y tá khoa Nhịp tim học bệnh viện 115

TS.BS. CK II Phạm Hữu Văn cùng các bác sỹ, y tá khoa Nhịp tim học bệnh viện 115

Sinh lão bệnh tử đó là quy luật của đời người. Cuộc đời con người từ khi sinh ra đến khi nhắm mắt xuôi tay, có biết bao nhiêu khó khăn thử thách phải trải qua và gánh chịu. Trong đó bệnh tật là một trong những khó khăn lớn nhất của đời người phải vượt qua. Người Thầy thuốc có vinh hạnh lớn lao được chia sẻ với con người trong những thời khắc khó khăn đó và được xã hội tôn vinh với một tên gọi mà ít nghề được như vậy, đó là “Thầy thuốc”

Với dân tộc ta, cũng như mọi dân tộc trên thế giới đều có và cần thầy thuốc. Ông cha ta thường gọi là “Thầy lang” hay “Thầy thuốc”. Để thấy sự cần thiết, các cụ ta có câu “trong làng có mỏ vàng không bằng có ông lang thầy thuốc”. Vậy từ “Bác sỹ’’ có từ bao giờ. Và chúng ta hiểu như thế nào về từ này, nhiều khi chúng ta ít để ý. Trong bài này, tác giả không đủ khả năng để tìm hiểu ai là người đưa ra từ “Bác sỹ” và chính xác là từ khi nào? Chúng tôi chỉ bằng những trải nghiệm và một chút kiến thức về xã hội học thử luận bàn về hai từ “Bác - sỹ’’.

Lấy sự vất vả ngoài giờ cũng là để cứu người để nuôi khát vọng cứu người nơi làm việc chính của mình vừa là nỗi vất vả vừa làm niềm an ủi của người thầy thuốc!

Từ chung để chỉ người có khả năng khám bệnh, chẩn đoán và đưa ra các biện pháp điều trị cho người bệnh trong tiếng Anh hay tiếng Pháp đều là Doctor hay Docteur. Từ Doctor được sử dụng mang nghĩa “Tiến sỹ”, “Bác học” và “Bác sỹ”. Vậy với người Việt Nam chúng ta từ “bác sỹ” nên được hiểu như thể nào với ý nghĩa nhân văn to lớn của nó. Có thể từ “sỹ” ở đây không phải chỉ ám chỉ là một “người”, một “đấng” một cách đơn thuần. Theo chúng tôi hai từ này mang ý nghĩa khác nhau để bổ sung tạo nên ý nghĩa sâu sắc của một cụm từ chỉ một người với kiến thức và cả trái tim mình tất cả vì bệnh nhân thân yêu. Bác ở đây cũng có nghĩa là bác học, là người cần có và phải có kiến thực uyên thâm. Người bác sỹ khi đứng trước bệnh nhân đặc biệt trong tình huống cấp cứu, phải xử lý rất nhanh chóng và chính xác mới có cơ may cứu được người bệnh. Để có được điều đó, sự tích lũy kiến thức thật là quan trọng và sự hành động rất cần sự nhuần nhuyễn. Không một nghề nào cần và có thời gian học mà tỷ lệ thực hành cao như trong đào tạo bác sỹ. Sự tu luyện này đòi hỏi liên tục cả đời sự nghiệp rất nghiêm túc của mình. Sự uyên thâm khổ luyện để đưa kiến thức của mình không ngừng tích lũy và phát triển là điều kiện cần có là mục đích của người thầy thuốc, nhưng chưa đủ. Người thày thuốc phải có tâm hồn dễ đồng cảm, bao dung, tình thương yêu con người đồng loại hơn bao giờ hết. Như người nghệ sỹ, tâm hồn của họ hòa vào nhân vật như nhân vật, khóc tiếng khóc của nhân vật, cười tiếng cười của nhân vật... Nhưng sự đồng cảm của người nghệ sỹ chỉ dừng lại trong sự “hóa thân” vào nhân vật, nhưng nhân vật vẫn còn đó với nỗi đau… còn mãi theo thời gian. Đối với người thày thuốc thì sau sự hóa thân, đó là hành động, hành động để cứu nhân vật, để thay đổi số phận của nhân vật. Với ý nghĩa nhân văn lớn lao ấy, có lẽ vì thế mà người dịch đã lấy hai từ gốc của hai phần kiến thức và sự đồng cảm sâu sắc để tạo thành nên cụm từ “Bác sỹ”.

Theo TS.BS. CK II Phạm Hữu Văn, hai từ Bác - sỹ dùng để chỉ một người có kiến thức và dành cả trái tim mình vì bệnh nhân

Theo TS.BS. CK II Phạm Hữu Văn, hai từ Bác - sỹ dùng để chỉ một người có kiến thức và dành cả trái tim mình vì bệnh nhân

Thật sâu sắc và ý nghĩa biết bao nhiêu khi chúng ta hiểu về hai từ “Bác sỹ”. Ở một số nước trong quy trình đào tạo bác sỹ có hai giai đoạn. Giai đoạn đầu người sinh viên muốn trở thành bác sỹ được học về sinh học. Trong thời gian đó sẽ đi thực tế ở các bệnh viện, nhà dưỡng lão, trẻ mô côi… và các hoạt động xã hội từ thiện khác. Sau các đợt đi như vậy mỗi một sinh viên đều được cho nhận xét khách quan về tinh thần và tâm huyết của người đó. Hết thời gian sẽ được thi kiến thức và phỏng vấn xét về “sỹ” của sinh viên. Ai có đủ kiến thức và chữ “sỹ” mới tiếp tục đào tạo để trở thành bác sỹ, còn không chỉ đi học các ngành có liên quan đến sinh học mà thôi.

… Người kỹ sư đang sửa máy, nếu thấy mệt quá, khó quá có thể dừng lại nghỉ ngơi, vài phút, vài giờ hoặc thậm chí vài ngày… Nhưng người bác sỹ trong lúc cấp cứu bệnh nặng không thể dừng lại nghỉ ngơi. Sự dừng lại nghỉ ngơi sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự sống của người bệnh…

Có lẽ một trong những ngành vất vả nhất là nghề y. Với người bác sỹ thì sự vất vả cùng thể hiện ở hai góc độ lớn. Đó là một nghề mà quá trình làm việc không được phép dừng lại nghỉ ngơi. Người kỹ sư đang chữa máy, nếu thấy mệt quá, khó quá có thể dừng lại nghỉ ngơi, vài phút, vài giờ hoặc vài ngày hay nhiều hơn nữa và có thể xem sách tài liệu cũng như học hỏi người khác. Nhưng người bác sỹ trong lúc cấp cứu bệnh nặng không thể dừng lại nghỉ ngơi. Sự dừng lại nghỉ ngơi là đồng nghĩa với cái chết của người bệnh. Vất vả là như thế, nhất là trong xã hội ta hiện nay phần lớn các bác sỹ không đủ tài chính bằng nghề ngay tại nơi làm việc của mình. Một số bác sỹ may mắn có phòng khám tư ngoài giờ, còn không có thì cũng phải đi chữa bệnh “dạo”. Lấy sự vất vả ngoài giờ cũng là để cứu người để nuôi khát vọng cứu người nơi làm việc chính của mình vừa là nỗi vất vả vừa làm niềm an ủi của người thầy thuốc! Góc độ vất vả thứ hai là một nghề mà kiến thức luôn được cập nhật liên tục. Bác sỹ và những người làm trong ngành y phải học trong suốt cả đời sự nghiệp của mình. Nếu dừng lại có nghĩa là đã lạc hậu, có nghĩa là những biện pháp chẩn đoán và điều trị của mình đã bị hạn chế và hiệu quả đã giảm sút, thậm chí còn có hại. Một nghề như vậy xã hội không kính trọng làm sao được!. “Nhất thế y, tam thế suy”, câu răn này thường được ghi ở trang đầu trong các sách làm thuốc của cha ông ta. Câu nói ấy vừa tôn vinh một nghề cao đẹp, vừa cảnh báo một sự thật sâu sa, đằng sau ánh hào quang ấy, nếu không biết giữ gìn thì hậu quả thật khôn lường với ngay chính mình và người thân mình. Người xưa lại có câu: “Cứu một người phúc đẳng hà sa”. Trong cuộc đời người bác sỹ, đâu tránh được những sai lầm, nhưng chúng ta luôn có cơ hội để chuộc lại những lỗi lầm ấy. Thật hạnh phúc biết bao nhiêu khi chúng ta đem lại sự sống cho con người, mà chậm một chút là một con người đã không còn nữa, là con mất cha, mất mẹ, là cháu mất ông mất bà, mẹ mất con... Các cụ ta còn có câu: cứu bệnh hơn cứu hỏa. Chúng tôi có dịp tiếp xúc với một số giáo sư, bác sỹ nước ngoài đến làm việc tại nước ta đúng dịp ngày “Thầy thuốc Việt Nam”. Họ đánh giá rất cao về tính nhân văn của ngày cao đẹp này.

Sắp tới ngày kỷ niệm Ngày Thầy thuốc Việt Nam, chúng ta thử suy ngẫm về ý nghĩa của hai từ Bác – Sỹ, vừa tự hào và vừa thấy như mình còn có nhiều lỗi với đồng loại của mình! Nhìn lại mình, đánh giá lại mình, chúng ta thấy dường như tất cả những gì mà từ nghề nghiệp chúng ta có được đều ở nơi người bệnh!. Chúng ta thầm biết ơn cha mẹ đã sinh thành dưỡng dục chúng ta, cho chúng ta nghề cao đẹp ấy! Chúng ta thầm biết ơn những bệnh nhân đã chịu biết bao đau đớn vì bệnh tật đã cho chúng ta được nghề nghiệp và những kinh nghiệm từ sự đau khổ ấy. Chúng ta thấy còn nhiều việc chúng ta chưa làm được, và còn nhiều việc chưa tốt với đồng loại của mình !. Ngày này như nhắc nhở chúng ta nhiều và rất nhiều !

Theo TS.BS. CK II Phạm Hữu Văn

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

Năng lượng tái tạo: Bước đi vững chắc đối phó với biến đổi khí hậu

20 Giờ trước

Trong Bản báo cáo tạm thời về tình trạng khí hậu toàn cầu tại Hội nghị lần thứ 24 Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP24) diễn ra tại Katowice (Ba Lan), Tổ chức Khí tượng thế giới (WNO) cho biết, 10 tháng đầu năm 2018, nhiệt độ trung bình của trái đất cao hơn gần 1°C so với các chỉ số ghi nhận của thời kỳ tiền công nghiệp (1850-1900).

Lập cơ chế giám sát thúc đẩy Cơ chế một cửa quốc gia triển khai đồng bộ

20 Giờ trước

Cơ chế giám sát thực hiện đồng bộ, thường xuyên là động lực để các bộ, ngành đẩy nhanh hơn nữa các hoạt động cải cách hành chính. Để triển khai một trong những nhiệm vụ được Chính phủ giao liên quan đến vấn đề này, ngày 20/5, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Hoàng Việt Cường đã chủ trì buổi làm việc với đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Dự án USAID để thống nhất phương án và cách thức triển khai.

Donald Trump lập luật chơi mới, đại gia Việt thời cơ trăm năm có một

Ngày 20/05/2019 lúc 15:59

Tỷ phú USD số 1 Phạm Nhật Vượng cùng nhiều đại gia Việt đã xoay chuyển nhanh trong bối cảnh thế giới thay đổi chóng mặt, không bỏ qua thời cơ trăm năm có một.

Cảnh báo cần hơn giải cứu

Ngày 20/05/2019 lúc 15:58

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) vừa đưa ra cảnh báo về việc ngăn chặn nguy cơ xâm hại của động vật ngoại lai là con tôm hùm đất.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

28°

Nhiều mây

23/05

26° - 33°

Mưa giông

24/05

26° - 33°

Mưa giông vào buổi chiều

25/05

26° - 33°

Mưa giông vào buổi chiều

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 22/05/2019 03:56
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD15,964.6616,061.0316,334.04
EUR25,932.4526,010.4826,738.42
GBP29,434.8929,642.3929,906.03
JPY205.36207.43213.44
SGD16,799.2516,917.6717,102.30
THB720.89720.89750.95
USD23,345.0023,345.0023,465.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 21/05/2019 23:56
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L1642016740
DO 0,001S-VVND/L1791018260
DO 0,05S-IIVND/L1761017960
E5 RON 92-IIVND/L2048020880
Xăng RON 95-IIIVND/L2159022020
Xăng RON 95-IVVND/L2174022170
Nguồn: Petrolimex