Nuôi bò sữa: Cần cuộc tái cơ cấu

(VLR) Sau 17 năm hình thành, ngành chăn nuôi bò sữa (CNBS) Việt Nam đang dần đi theo xu hướng thế giới. Nhiều doanh nghiệp lớn đã mạnh dạn đầu tư phát triển đàn bò theo hướng chuyên nghiệp để đảm bảo nguồn nguyên liệu cho công nghiệp chế biến sữa, giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn sữa nhập ngoại. Tuy nhiên, đối với hộ CNBS, những khó khăn luôn chồng chất, dù rằng có những năm nghề này “hái ra tiền”.

Khó khăn chồng chất

Với nhu cầu sữa tăng cao, nguồn nguyên liệu đầu vào vẫn chưa hoàn toàn đáp ứng được nhu cầu người tiêu dùng trong nước. Mỗi năm, Việt Nam phải nhập khẩu khoảng 1,2 triệu tấn sữa các loại, chủ yếu là sữa và kem cô đặc, pha chế. Tuy nhiên, nhiều hộ CNBS đang rơi vào cảnh khó khăn do không bán được sản phẩm. Nhiều hộ thua lỗ, dẫn đến bỏ nghề. Trường hợp TP.HCM là một điển hình.

TP. HCM hiện có 73.646 con bò sữa, giảm 25.744 con so với tháng 2.2016 (thời điểm tiêu thụ sữa bò nguyên liệu gặp khó khăn, nhiều ban ngành vào cuộc “giải cứu”). Lúc đó, tại “thủ phủ” bò sữa Củ Chi có 67.537 con của 6.626 hộ trong khi hiện nay chỉ còn 66.422 con, với 4.699 hộ chăn nuôi. Trong đó, đàn bò cái sinh sản là 29.421 con, bò đang vắt sữa là 20.484 con, sản lượng sữa bình quân đạt 16,5kg/ con/ngày. Tổng lượng sữa mỗi ngày trên toàn huyện là 338 tấn. Tuy nhiên, để tiêu thụ được lượng sữa này không là điều dễ dàng.

Trong những năm qua, do lợi nhuận tốt và sự ổn định của con bò sữa, tốc độ phát triển đàn bò sữa ở TP.HCM khá cao, nhất là khi so với định hướng phát triển đàn bò sữa của thành phố (TP) đến năm 2015. Thực tế cho thấy tốc độ tăng đàn trong mấy năm qua thường cao hơn hẳn so với định hướng nói trên: Năm 2012 tăng 9,14%; năm 2013 tăng 8,52%. Bởi thế, đến hết năm 2013, tổng đàn bò sữa của TP đã là 97.448 con.

Điều đáng nói trong khi tốc độ tăng đàn vượt quá xa so với yêu cầu, thì những yêu cầu về chất lượng lại chưa đạt. Chẳng hạn, về năng suất sữa, TP đề ra mục tiêu mỗi năm đạt mức tăng trưởng 3,08%, để đến năm 2015 năng suất bình quân của bò cái vắt sữa 6.000 kg/con/năm. Nhưng đến nay, năng suất sữa bình quân của bò cái vắt sữa ở TP. HCM vẫn không đạt ngưỡng 6.000 kg/ con/năm như mục tiêu đề ra cho năm 2015.

Chính vì thế, trong định hướng phát triển bò sữa những năm tới, TP.HCM không chủ trương tăng đàn nữa, mà tập trung vào việc nâng cao chất lượng đàn bò sữa. Trong đó, ngoài những giải pháp về giống, công tác quản lý, phòng ngừa bệnh tật…, việc đào tạo, huấn luyện kỹ thuật cho nông dân và cơ giới hóa nghề nuôi bò sữa đang được TP.HCM chú trọng đẩy mạnh.

Bởi các nông hộ không đảm bảo chất lượng một cách tốt nhất, ổn định nhất. Hầu hết đều không có khu vắt sữa riêng mà phải vắt tại chuồng, rất mất vệ sinh. Ngoài ra, con giống, thức ăn, cách chăm sóc, nuôi dưỡng cũng không đảm bảo. Tất cả nguồn thức ăn đầu vào cũng không được các nông hộ chọn lựa một cách nghiêm ngặt cũng làm ảnh hưởng rất lớn đến sản lượng cũng như chất lượng sữa tươi nguyên liệu.

Nếu như trước đây, nhiều nông dân huyện Củ Chi (TP.HCM) có thể phất lên làm giàu, thậm chí trở thành tỷ phú nhờ nuôi bò sữa, thì hiện nay, họ khóc ròng vì giá thấp nhất mà công ty sữa thu mua. Trước tình hình chăn nuôi vất vả, lượng sữa sản xuất bị các cơ sở từ chối thu, nhiều hộ nông dân đã phải bán đổ, bán tháo bò, phá dỡ chuồng trại và ngậm ngùi bỏ nghề đã gắn bó hơn chục năm. Xã Tân Thạnh Đông, nơi nổi tiếng về chăn nuôi bò sữa của huyện Củ Chi, hiện không còn nhiều hộ làm công việc này như trước. Nhiều người cho biết việc phá dỡ chuồng trại này đã có cách đây khoảng 1-2 năm, khi các công ty và trạm thu mua không nhận sữa của nông dân. Tuy nhiên, họ lo rằng, tình trạng này sẽ tiếp tục tái diễn trong thời gian tới vì giá sữa hiện tại quá thấp và bấp bênh.

Hiện nay, giá thu mua sữa tươi nguyên liệu do Vinamilk thu mua quy định có các mức là 8.000 đồng/kg, 10.500 đồng/kg, 12.000 đồng/kg và 14.000 đồng/kg. Như vậy chênh lệch giá từ loại một với loại cuối cùng là khá lớn. Quy trình thu mua, kiểm tra chất lượng sẽ do công ty thu mua quyết định. Công ty kiểm tra một lần để định giá cho một tuần. Điều này làm người chăn nuôi mang nặng tâm lý đối phó cũng như thiếu tập trung đầu tư dinh dưỡng, sức khỏe cho đàn bò của mình.

Nhiều hộ nông dân nuôi bò sữa ở Củ Chi (TP.HCM) đang đứng ngồi không yên khi bò cho sữa mà không thể bán cho các công ty do chưa có hợp đồng. Để tiêu thụ sữa bò, nông dân phải dùng nhiều cách khác nhau như bán cho người làm sữa chua, người nấu sữa thủ công, gửi nhờ người có hợp đồng hay bán cho người nuôi heo (cho heo con).

Thực tế, giá sữa hiện nay chỉ trung bình 12.000 đồng/kg do các tiêu chuẩn về chất khô, độ béo không đạt. Giá bán sữa tươi 14.000 đồng/kg rất ít người đạt được. Theo đó, giá sữa hiện nay bằng giá cách đây hơn một năm, trong khi đó thức ăn chăn nuôi, vật tư chuồng trại… đều đã tăng giá, điều này khiến nhiều nông hộ buộc phải giảm đàn do không còn lợi nhuận. Nhiều nhà đã chuyển sang nuôi bò sữa lấy thịt hoặc nghỉ nuôi.

Không chỉ Củ Chi, mà ở các địa phương khác nuôi bò sữa tại TP.HCM, Long An, Lâm Đồng... tình trạng này cũng diễn ra khá phổ biến do đàn bò sữa phát triển nhanh. Dù vậy, theo Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT), đến nay tổng lượng sữa trong nước mới chỉ đáp ứng được trên 30% so với nhu cầu của người dân.

Vào cuộc chuyển đổi

Mặc dù, nhu cầu sử dụng sữa tươi tại nước ta trong những năm gần đây đã tăng lên đáng kể, song ngược lại những người CNBS vẫn rất khó sống với nghề. Một trong những

nguyên nhân chính là việc VN vẫn quá dễ dãi khi nhập khẩu sữa bột từ nước ngoài về, trong khi thiếu các chính sách hỗ trợ sản xuất trong nước.

Do chi phí sản xuất còn cao, nên CNBS quy mô nông hộ sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn từ sữa nhập khẩu khi VN ngày càng có những cam kết hiệp định thương mại tự do cùng các quốc gia có thế mạnh về CNBS như Autralia, New Zealand, Hà Lan...

Do vậy, hàng ngàn hộ dân tại TP.HCM và các địa phương đang vất vả tìm nơi bán sữa bò chỉ là bước khởi đầu cho cuộc chiến giảm giá thành trước hội nhập. Tình trạng người CNBS bị lỗ vốn như hiện nay là sự đào thải hợp lý để phát triển đàn bò sữa đi vào chiều sâu. Trước mắt là tăng quy mô đàn bò trên mỗi trang trại, thay vì chăn nuôi nhỏ lẻ như hiện nay. Cũng theo các nhà chuyên môn, sự đào thải hợp lý trong quá trình phát triển bò sữa gồm 2 dạng. Dạng thứ nhất là trong quá trình phát triển, người chăn nuôi loại dần những con bò sữa cho năng suất thấp hoặc giống hay thế hệ bò sữa không phù hợp với điều kiện chăn nuôi hiện hữu. Dạng thứ hai là tự đào thải, do những người chăn nuôi không đủ điều kiện về vốn, kinh nghiệm dần dần phải từ bỏ nghề nuôi bò sữa nếu không muốn bị thua lỗ liên tục. Các hộ chăn nuôi bò sữa chuyên nghiệp, có quy mô lớn cần cơ cấu lại đàn bò hợp lý nhằm giảm chi phí đầu vào.

Riêng về chi phí thức ăn cho bò sữa, người CNBS quy mô nông hộ không thể mua trực tiếp của nhà máy mà phải mua qua 2 - 3 cấp đại lý, khiến chi phí tăng 5 - 7%. Bởi vậy, chỉ những hộ tự trồng cỏ và tự vắt sữa mới có lợi nhuận tương đối (873 - 1.994 đ/kg). Những hộ tự trồng cỏ và thuê vắt sữa, mua cỏ và tự vắt sữa hay mua cỏ và thuê vắt sữa chỉ có khoản lợi nhuận thấp, thậm chí thua lỗ.

Do chi phí sản xuất còn cao, nên CNBS quy mô nông hộ sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn từ sữa nhập khẩu khi VN ngày càng có những cam kết hiệp định thương mại tự do cùng các quốc gia có thế mạnh về CNBS như Autralia, New Zealand, Hà Lan...

Theo thống kê của Cục Chăn nuôi (Bộ NNPTNT), hiện nay cả nước có hơn 19.000 hộ CNBS, trong đó riêng khu vực phía Nam có 12.626 hộ. Theo đánh giá từ Cục này, liên kết giữa nông hộ và công ty thu mua và chế biến sữa kém nên quyền của người CNBS trong việc bán sữa cho doanh nghiệp đến nay là vô cùng yếu.

Việc nhập khẩu quá nhiều sữa như vậy không những rất lãng phí nguồn ngoại tệ của đất nước, mà còn khiến người CNBS điêu đứng vì không bán được sữa nguyên liệu, nếu bán được thì giá cũng thấp. Cũng có lúc, các công ty sữa khuyến khích hộ CNBS tăng đàn để tăng nguồn cung sữa tươi nội địa, nhưng sau đó lại ngừng mua và giới hạn định mức thu mua khi giá sữa bột nguyên liệu giảm liên tục, hộ CNBS phải đổ sữa để phản đối. Với tình trạng dư cung và giá sữa bột thế giới tiếp tục giảm như hiện nay, rất có thể tình trạng này sẽ tái diễn trong thời gian tới.

VN đã và đang phát triển loại hình trang trại bò sữa quy mô lớn. Với lợi thế về năng suất và quy mô lớn, VN hoàn toàn có thể sản xuất sữa đủ đáp ứng cho nhu cầu chế biến và tiêu dùng trong nước với giá hợp lý, giảm dần lượng sữa nhập khẩu. Nếu không sớm có biện pháp tự vệ cho nguyên liệu sữa sản xuất trong nước thì không chỉ sữa giá rẻ của châu Âu sẽ tràn vào VN mà sữa từ các nước VN có cam kết hội nhập cũng sẽ vào “bóp chết” nghề CNBS.

Nguyễn Văn Khanh

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào. Hãy là người để lại ý kiến đầu tiên.

Ý kiến của bạn

0

Tối thiểu 10 chữTiếng Việt có dấuKhông chứa liên kếtGửi bình luận

Vui lòng nhập mã bảo mật để gửi bình luận lên hệ thống
Gửi bình luận

100% thủy sản, hơn 40% hàng dệt may Việt vào Canada được miễn thuế ngay nhờ CPTPP

Ngày 22/03/2019 lúc 08:34

Khi Hiệp định CPTPP có hiệu lực, 100% kim ngạch xuất khẩu thủy sản và phần lớn hàng dệt may, đồ gỗ, giày dép Việt Nam sang Canada được xóa bỏ thuế quan ngay lập tức. Đây sẽ là lợi thế lớn cho các ngành sản xuất khi dư địa xuất khẩu vào Canada vẫn còn nhiều.

Thanh toán di động tại Việt Nam có mức tăng nhanh nhất

Ngày 20/03/2019 lúc 08:49

Một khảo sát mang tính toàn cầu được PwC thực hiện mới công bố gần đây cho thấy, trong các nền kinh tế mới nổi, thanh toán di động trong các cửa hàng đang tăng lên, trong đó Việt Nam chứng kiến mức tăng lớn nhất, với 61%.

Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam chính thức đi vào hoạt động

Ngày 23/03/2019 lúc 05:40

Ngày 22/3/2019, Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (Hiệp hội AVINA) chính thức đi vào hoạt động thông qua kỳ đại hội đầu tiên của nhiệm kỳ (2019 – 2022). PGS.TS. Trần Chủng, nguyên Cục trưởng Cục giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng (Bộ Xây dựng) được bầu làm Chủ tịch Hiệp hội.

Doanh nghiệp Thái Lan muốn chi 7,8 tỷ USD làm điện khí ở Cà Ná

Ngày 22/03/2019 lúc 08:47

Tập đoàn Phát triển năng lượng Gulf đã lên kế hoạch đầu tư dự án điện khí 7,8 tỷ USD tại Cà Ná (Ninh Thuận)...

Bộ trưởng GTVT: Chậm nhất 30/5 phải xong báo cáo khả thi sân bay Long Thành

Ngày 22/03/2019 lúc 08:27

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể yêu cầu tư vấn lập báo cáo khả thi (FS) dự án CHK quốc tế Long Thành phải xong toàn bộ công việc trước 30/5/2019.

Thời tiết

TP Hồ Chí Minh

Hiện tại

28°

Mây rải rác

26/03

27° - 39°

Mây vào buổi sáng / nắng vào buổi chiều

27/03

27° - 39°

Nhiều mây

28/03

27° - 38°

Nhiều mây

Nguồn: Weathers Underground

Tỷ giá ngoại tệ

Tỷ giá ngoại tệ cập nhật vào 25/03/2019 04:57
Mã NTTiền mặtChuyển khoảnBán
AUD16,272.8116,371.0416,549.83
EUR26,023.8826,102.1926,754.21
GBP30,063.9330,275.8630,545.36
JPY202.84204.89210.83
SGD16,962.6117,082.1917,268.75
THB717.20717.20747.12
USD23,150.0023,150.0023,250.00
Nguồn: Vietcombank

Giá xăng dầu

Giá xăng, dầu cập nhật ngày 24/03/2019 23:57
Loại xăng dầuĐơn vịGiá vùng 1Giá vùng 2
Dầu hỏaVND/L1488015170
DO 0,001S-VVND/L1606016380
DO 0,05S-IIVND/L1586016170
E5 RON 92-IIVND/L1721017550
Xăng RON 95-IIIVND/L1854018910
Xăng RON 95-IVVND/L1869019060
Nguồn: Petrolimex