Xuất khẩu năm 2013 Triển vọng hay thách thức cho Việt Nam?

Năm 2012, lần đầu tiên sau 20 năm VN đã xuất siêu khoảng 780 triệu USD, góp phần cân bằng cán cân thanh toán, ổn định tỷ giá ngoại tệ, nâng cao dự trữ ngoại hối. Theo dự báo của Bộ Công thương, năm 2013, tổng kim ngạch xuất khẩu của VN tăng khoảng 10% so với năm 2012 (đạt khoảng 124,3 tỷ USD), kiểm soát nhập siêu ở mức khoảng 8% kim ngạch xuất khẩu.

NHỮNG TÍN HIỆU VUI TỪ QUÝ I.2013

Mặc dù vẫn chịu áp lực từ suy thoái kinh tế, song đến hết quý I.2013, các lĩnh vực xuất nhập khẩu của VN đạt mức tăng trưởng mạnh mẽ.

Số liệu của Tổng cục thống kê cho biết, bình quân mỗi tháng, kim ngạch xuất khẩu (KNXK) của VN ước đạt 10 tỷ USD. Theo Bộ Công thương, ước tính KNXK hàng hóa tháng 3.2013 đạt 11 tỷ USD, tăng 53,9% so tháng 2. KNXK hàng hóa quý I đã đạt hơn 29,6 tỷ USD, tăng 19,7% so cùng kỳ năm 2012. Bình luận về những con số khả quan này, các chuyên gia kinh tế cho rằng, việc đạt hiệu xuất tăng trưởng XK trên 19% đã phần nào phản ánh được mức độ hiệu quả của công tác điều hành kinh tế vĩ mô của Chính phủ cũng như những chính sách hỗ trợ thiết thực từ phía các cơ quan chức năng, đối với cộng đồng DN hoạt động trong lĩnh vực XNK trong suốt từ đầu năm đến nay. Các DN lớn ngành dệt may cũng đã nhận được nhiều đơn hàng đến hết quý II, quý III.

Theo ông Preben Hjortlund, Chủ tịch Phòng Thương mại châu Âu tại VN (EuroChamp), những chính sách về kinh tế của VN đã có nhiều thay đổi tích cực, cụ thể nhất là những chính sách hỗ trợ DN về các vấn đề tài chính, vốn vay từ các ngân hàng và các tổ chức tín dụng. Điều này đã mang lại nhiều cơ hội cho các DN đặc biệt là các DN hoạt động trong lĩnh vực XNK. Những mặt hàng XK có thế mạnh của VN cũng lần lượt đạt được những thành tựu mới mà nổi bật nhất là các sản phẩm điện thoại và linh kiện điện thoại với kim ngạch 4,48 tỷ USD, kế tiếp tiếp là dệt may với kim ngạch 3,79 tỷ USD. Song song, một tín hiệu được cho là tích cực đó là nhập siêu đã quay trở lại, đây là một dấu hiệu cho thấy, các DN đã đang dần ổn định sản xuất, nhu cầu sản xuất của DN đã dần hồi phục.

Nhìn chung, mặc dù năm 2013 vẫn được cho là năm khó khăn nhưng theo phân tích của các chuyên gia, sau một thời gian suy giảm, nhu cầu của phần lớn các thị trường sẽ lại được hồi phục và những tháng tiếp theo của năm nay chính là thời điểm thích hợp nhất cho các DNXK đẩy mạnh quá trình mở rộng và khai thác những giá trị kinh tế từ các thị trường tiềm năng.

BẢO HỘ MẬU DỊCH GIA TĂNG: DNVN CẦN THÍCH ỨNG

Hoạt động XK năm 2013 cũng vấp phải không ít khó khăn mà nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ xu hướng bảo hộ ở các nước đang gia tăng. Các nước ngày càng đưa ra nhiều biện pháp nhằm bảo vệ DN cũng như nền sản xuất nội địa của họ, thông qua các chính sách tỷ giá, chống bán phá giá, phòng vệ thương mại… Tình hình này sẽ tác động không nhỏ đến hoạt động XK của VN.

Tham tán Thương mại, Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản Nguyễn Trung Dũng cho biết, DNVN hiện nay không chỉ chịu sức ép cạnh tranh quá lớn mà còn phải gồng mình gánh thêm hàng loạt mối lo từ chi phí đầu vào ngày càng tăng, đầu ra ngày càng bị thu hẹp, lãi suất ngân hàng quá cao… Không chỉ có vậy, áp lực đến từ yếu tố chủ quan cũng làm ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động XK và cạnh tranh XK của DNVN. Đó là, DNVN không chỉ yếu kém về nội lực mà còn yếu ở các khâu phát triển thị trường, tìm kiếm đối tác, đầu ra cho sản phẩm... Đây là nhận định của Tham tán Thương mại VN tại Australia Nguyễn Bảo.

Việc Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) ngày 14.3.2013 ra phán quyết đối với việc lựa chọn nước thứ 3 để tính thuế chống bán phá giá đối với cá tra, cá ba sa VN xuất khẩu sang Hoa Kỳ; theo đó, DOC đã chọn Indonesia làm nước thứ 3 thay thế Bangladesh khiến thuế suất của mặt hàng cá tra, cá ba sa phi lê đông lạnh của các DNVN đều tăng mạnh. Điều này gây khó khăn cho DNVN khi từ năm 2002 đến nay, VN đã phải đối phó với 7 vụ kiện thương mại đến từ Mỹ. Tuy nhiên, các vụ kiện liên quan đến thương mại không chỉ Hoa Kỳ mà đối với các nước khác cũng vậy. Ông Nguyễn Duy Khiên, Vụ trưởng Vụ thị trường châu Mỹ Bộ Công thương cho biết, khi kim ngạch thương mại giữa 2 nước tăng thì các vụ kiện, tranh chấp thương mại cũng có thể sẽ tăng theo tỷ lệ thuận. Luật sư Matthew McConkey, thuộc Công ty Luật Mayer Brown (Hoa Kỳ), cũng đã chia sẻ: “Các DNVN không nên né tránh mà phải xem đây là tiến trình bình thường trong thương mại quốc tế, và chủ động chuẩn bị để đương đầu với các vụ kiện”. Theo giới quan sát trong nước và quốc tế, thời gian tới đây, …việc các DNVN phải đối mặt với các vụ kiện thương mại sẽ vẫn còn tiếp diễn. Đây cũng là điều mà các DN cần phải làm quen. Cũng cần nói thêm, tính từ vụ kiện chống bán phá giá đầu tiên (Colombia kiện VN bán phá giá gạo năm 1994) đến nay, VN đã đối mặt với 50 vụ kiện chống bán phá giá và 4 vụ kiện chống trợ cấp.

Tuy nhiên, một tin vui cho các DNXK VN, đó là trong khi DNVN đang phải đối mặt với các thách thức của sức ép cạnh tranh, bảo hộ mậu dịch thì vừa qua, Ủy ban châu Âu (EC) đã chính thức cho phép tất cả các mặt hàng từ VN nhập khẩu vào thị trường EU được hưởng ưu đãi thuế quan phổ cập GSP giai đoạn năm 2014-2016. Quyết định này sẽ có hiệu lực từ ngày 1.1.2014. Người đón nhận tin vui này trước hết sẽ đến từ các DN ngành da giày. Bởi vì, VN là nước XK giày dép đứng thứ 2 tại thị trường EU, sau Trung Quốc và cũng là ngành hàng XK chủ lực có kim ngạch lớn thứ 2 của VN tại EU. XK da giày sang châu Âu sẽ được hưởng ưu đãi GSP trở lại, sau 5 năm ngưng ưu đãi, kể từ 1.1.2009. Và vì vậy, giày dép của VN sẽ có sức cạnh tranh hơn tại thị trường EU trong thời gian tới.