Đội bay chở hàng, FTZ sân bay và “tăng trưởng sạch”: Việt Nam bứt tốc logistics hàng không thế nào từ 2026?
Thời sự - Logistics - Ngày đăng : 08:00, 11/01/2026
Đội bay chở hàng: từ “ý tưởng” sang năng lực vận tải có lịch và có mạng
Một sân bay có thể mở rộng đường băng, nhưng năng lực vận tải hàng hóa chỉ thật sự tăng khi có đội bay và mạng bay đủ nhịp. Vietnam News cho biết Vietnam Airlines đặt kế hoạch chuyển đổi một số tàu bay A321 để khai thác đường bay hàng hóa khu vực từ quý IV/2025, đồng thời chuẩn bị nền cho một hãng hàng hóa dự kiến ra mắt năm 2026.
Tuy nhiên, đội bay không thể “nuôi mình” nếu thiếu ba điều kiện: nguồn hàng đủ dày, chuỗi kho – bốc dỡ đủ nhanh, và cơ chế thông quan/kiểm soát rủi ro đủ mượt. Vì vậy, đội bay hàng hóa phải được đặt trong một thiết kế hệ sinh thái, thay vì chỉ là một quyết định đội tàu.
FTZ/bonded zone gắn sân bay: Long Thành chỉ mạnh khi “xử lý dưới đất” mạnh
Nếu Ezhou cho thấy công thức “sân bay hàng hóa + khu bonded/FTZ + trung tâm phân loại” là một cấu trúc hoàn chỉnh, thì Long Thành đang được Việt Nam định hình theo hướng tương tự. VietnamPlus dẫn đề xuất của ACV về việc phát triển trung tâm logistics hàng không tại Long Thành, trong đó nhấn mạnh tích hợp logistics với khu vực bonded zone là yếu tố then chốt để hướng tới vai trò hub hàng hóa cấp khu vực ASEAN.
Về quy mô thị trường, số liệu chính thức của Cục Hàng không Việt Nam cho biết lũy kế 9 tháng đầu năm 2025, vận chuyển quốc tế đạt 946,2 nghìn tấn hàng hóa (toàn thị trường), tăng 22,9% so với cùng kỳ. Con số này cho thấy nhu cầu hàng hóa quốc tế đang tăng nhanh, đồng nghĩa áp lực lên “hệ thống mặt đất” sẽ tăng tương ứng. Long Thành vì thế cần được chuẩn bị như một nền tảng vận hành hàng hóa, không chỉ là dự án xây dựng.
“Tăng trưởng sạch”: chống transshipment và nâng tín nhiệm xuất xứ là điều kiện để mở rộng mạng
Nếu ở các kỳ trước, rủi ro “đội lốt” được nhìn như một vấn đề tuân thủ, thì đến kỳ 5, nó trở thành điều kiện cạnh tranh. Reuters đưa tin tháng 7/2025: phía Mỹ nêu mức 20% cho nhiều hàng Việt Nam và 40% đối với hàng bị coi là transshipped qua Việt Nam. Trong bối cảnh đó, năng lực logistics càng phát triển, yêu cầu chứng minh “hàng đi thật - xuất xứ thật” càng trở nên bắt buộc.
Reuters cũng phản ánh việc Việt Nam ban hành chỉ đạo tăng cường chống gian lận thương mại và transshipment bất hợp pháp (hiệu lực từ giữa tháng 4/2025 theo tài liệu Reuters dẫn), bao gồm kiểm tra - xác minh chặt hơn với nguyên liệu nhập khẩu và hàng xuất khẩu gắn nhãn “Made in Vietnam”, đặc biệt với các doanh nghiệp có nhu cầu xin C/O tăng đột biến. Điều này cho thấy “tín nhiệm xuất xứ” không chỉ là yêu cầu từ bên ngoài, mà đang được nội hóa thành kỷ luật quản trị.
Với doanh nghiệp, chiến lược “tăng trưởng sạch” nghĩa là: xây chuỗi chứng từ nhất quán (nguyên liệu – định mức – công đoạn – thành phẩm), chuẩn hóa dữ liệu truy xuất và sẵn sàng cho hậu kiểm. Với hệ thống logistics quốc gia, “tăng trưởng sạch” nghĩa là: phát triển hub/FTZ đi cùng công cụ dữ liệu và quản trị rủi ro, để vừa tăng tốc, vừa không tạo kẽ hở bị lợi dụng.
Khép lại tuyến bài bằng một thông điệp rõ ràng: logistics hàng không của Việt Nam đang có “cửa sổ cơ hội” khi nhu cầu quốc tế tăng và các doanh nghiệp tìm kiếm mạng vận tải ổn định. Nhưng cơ hội chỉ thành lợi thế nếu Việt Nam xây đúng cấu trúc: đội bay hàng hóa tạo năng lực động, Long Thành (và các sân bay trọng điểm) có FTZ/logistics center tạo năng lực xử lý, và hệ thống tuân thủ xuất xứ tạo tín nhiệm để mở rộng mạng. Khi ba lớp này chạy đồng bộ, Việt Nam không chỉ tăng tấn hàng, mà tăng cả vị thế trong chuỗi cung ứng khu vực.