Tái chế rác thải xây dựng: Từ đề án đến hạ tầng tuần hoàn cho TP.HCM

Trong dòng chảy đô thị hóa mạnh mẽ, rác thải xây dựng không còn là câu chuyện ở phần cuối công trình, mà đang trở thành phép thử đối với năng lực quản trị đô thị, sử dụng tài nguyên và phát triển bền vững. Hội thảo “Triển khai Đề án tái chế rác thải xây dựng TP. Hồ Chí Minh, giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045” do Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA) phối hợp tổ chức ngày 05/06/2026 tại Royal Hotel Saigon vì thế là điểm khởi động cho một hướng tiếp cận mới: biến chất thải xây dựng thành nguồn lực của kinh tế tuần hoàn đô thị.

Theo chương trình công bố, hội thảo diễn ra từ 8 giờ 30 đến 11 giờ 30 tại Phòng Lotus, tầng 9, Royal Hotel Saigon, số 133 Nguyễn Huệ, phường Sài Gòn, TP.HCM.

Sự kiện quy tụ đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp xây dựng, vật liệu xây dựng, môi trường và đầu tư hạ tầng, tập trung vào quản lý, công nghệ tái chế, vật liệu xanh, kinh tế tuần hoàn, cơ chế tài chính và giải pháp thiết bị.

Từ áp lực vật liệu đến yêu cầu tuần hoàn

TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển hạ tầng mới, với nhu cầu lớn về vật liệu xây dựng, giao thông, nhà ở và công trình công cộng. Cùng với đó là áp lực từ chất thải rắn xây dựng phát sinh trong quá trình tháo dỡ, cải tạo, thi công và mở rộng đô thị. Nếu được phân loại, thu gom, xử lý và tái chế đúng chuẩn, phần vật liệu sau xây dựng có thể trở thành nguồn thay thế, góp phần giảm khai thác tài nguyên tự nhiên và giảm áp lực chôn lấp.

Bối cảnh này cấp thiết hơn khi UBND TP.HCM, tại Văn bản số 4180/UBND-ĐT ngày 20/5/2026, giao SACA khẩn trương lập Đề án tái chế rác thải xây dựng, gửi Sở Xây dựng để lấy ý kiến, tổng hợp và trình UBND Thành phố. SACA cũng đã thành lập Hội đồng triển khai Đề án gồm 12 thành viên là lãnh đạo hiệp hội, chuyên gia, nhà khoa học và đại diện doanh nghiệp, cho thấy vai trò kết nối của hiệp hội ngành nghề trong một vấn đề liên ngành.

Diễn đàn của quản lý, khoa học và doanh nghiệp

Sau phần khai mạc của ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch SACA, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Secoin, đại diện Sở Xây dựng TP.HCM sẽ phát biểu đề dẫn. TS. Phan Hữu Duy Quốc, Phó Chủ tịch SACA, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Xây dựng Số 1 - CTCP (CC1), trình bày nội dung Đề án tái chế rác thải rắn xây dựng TP.HCM, nhằm phác thảo định hướng, phạm vi, mục tiêu và nhiệm vụ trong giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Các tham luận chuyên sâu mở rộng vấn đề theo nhiều lớp: GS.TS Nguyễn Hoàng Giang bàn về quy hoạch mạng lưới và công nghệ tái chế cho các đô thị lớn; GS.TS Đặng Mậu Chiến tiếp cận từ quy trình công nghệ đến giải pháp vật liệu xanh đô thị; PGS.TS Nguyễn Hồng Quân phân tích mô hình kinh tế tuần hoàn trong quản lý chất thải xây dựng. Ở góc độ tài chính, ông Nguyễn Quang Thanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp xanh TP.HCM, Phó Tổng Giám đốc HFIC, gợi mở chính sách hỗ trợ lãi suất theo Nghị quyết 09/2023/NQ-HĐND, một điều kiện quan trọng để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dài hạn.

Công nghệ, logistics đô thị và niềm tin thị trường

Ở tầng triển khai, tái chế rác thải xây dựng không thể thành công nếu thiếu công nghệ và thiết bị phù hợp. Tham luận của TS. Phạm Văn Thắng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc VINAMAC, vì vậy có ý nghĩa thực tiễn. Một đô thị lớn như TP.HCM cần mạng lưới tái chế có khả năng tiếp nhận, phân loại, nghiền, sàng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu tái chế theo tiêu chuẩn.

Từ góc nhìn logistics và chuỗi cung ứng đô thị, đề án này mở ra bài toán mới: tổ chức dòng chảy vật liệu sau xây dựng. Nếu có quy hoạch điểm tiếp nhận, tuyến vận chuyển, trung tâm xử lý, tiêu chuẩn vật liệu và cơ chế mua sắm xanh, chất thải có thể quay lại chuỗi cung ứng như một nguồn đầu vào mới.

Hội thảo dành thời lượng đáng kể cho phần thảo luận, cho thấy tinh thần mở trong quá trình xây dựng đề án. Tái chế rác thải xây dựng là vấn đề liên ngành, liên quan đến nhà thầu, chủ đầu tư, đơn vị phá dỡ, vận chuyển, cơ quan quản lý, nhà máy xử lý, tổ chức kiểm định và người sử dụng vật liệu. Nếu thiếu sự đồng thuận và niềm tin thị trường, sản phẩm tái chế dù có thể sản xuất vẫn khó đi vào thực tế.

Nhìn rộng hơn, hội thảo là bước đi có ý nghĩa trong tiến trình xây dựng TP.HCM xanh, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Khi rác thải xây dựng được nhìn nhận như một nguồn lực, đô thị sẽ có thêm cơ hội giảm áp lực môi trường, tiết kiệm tài nguyên, tạo ngành nghề mới và hình thành các mô hình đầu tư xanh. Với sự tham gia của cơ quan quản lý, SACA, giới chuyên gia và doanh nghiệp, đề án không chỉ hướng đến xử lý một vấn đề môi trường, mà còn đặt nền móng cho hạ tầng tuần hoàn của TP.HCM.