Xây dựng Luật Đô thị đặc biệt bảo đảm tính liên kết, cộng hưởng phát triển vùng
Hạ tầng - Ngày đăng : 17:21, 28/05/2026
Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được và Phó Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường chủ trì Hội thảo. Tham dự có đại diện nhiều doanh nghiệp, hiệp hội cùng lãnh đạo các sở, ngành.
Tại Hội thảo, nhiều doanh nghiệp, chuyên gia đã đề xuất các cơ chế đột phá về quản trị đô thị, đầu tư và phát triển hạ tầng.
Trao cơ chế tự chủ phù hợp
Từ thực tiễn hoạt động cảng biển và logistics, đại diện Công ty Gemadept đề xuất một số nội dung trọng tâm dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Cụ thể, cần tăng cường vận tải thủy nội địa để cắt giảm chi phí logistics và giảm áp lực lên hạ tầng giao thông; có lộ trình di dời các bến cảng TP.Hồ Chí Minh ra khỏi khu vực nội đô; các dự án chồng lấn về không gian biển như hầm vượt biển, cầu vượt biển, điện gió ngoài khơi cũng cần có nghiên cứu thật kỹ để tránh bị ảnh hưởng đến quy hoạch cảng biển; bổ sung cơ chế an ninh, an toàn và cứu hộ – cứu nạn cho trung tâm cảng biển – logistics.
Trong khi đó, đại diện Tổng Công ty Becamex IDC, ông Nguyễn Thế Duy, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Becamex, kiến nghị Thành phố cần phát huy tốt hơn vai trò của các doanh nghiệp nhà nước chiến lược. Đây không chỉ là các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thông thường, mà còn là những “cánh tay đầu tư” quan trọng trong phát triển hạ tầng, khu công nghiệp, đô thị, nhà ở xã hội, nhà ở cho người lao động, logistics, năng lượng và đổi mới sáng tạo. Nếu được trao cơ chế tự chủ phù hợp, đi kèm trách nhiệm giải trình, bảo toàn vốn và hậu kiểm minh bạch, các doanh nghiệp này có thể huy động thêm nguồn lực xã hội cho các dự án lớn, giảm áp lực ngân sách và tạo thêm giá trị cho cộng đồng.
Becamex cũng đề xuất mở rộng mô hình TOD không chỉ quanh ga metro mà bao gồm cả ga đường sắt quốc gia, quốc tế, cảng biển, trung tâm logistics và các đầu mối giao thông lớn nhằm tái thiết không gian đô thị, tạo nguồn lực tài chính cho hạ tầng.
Bên cạnh đó, Thành phố cần tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, sử dụng đất và triển khai dự án. Luật Đô thị đặc biệt cần cho phép Thành phố linh hoạt hơn trong điều chỉnh quy hoạch cục bộ, triển khai các dự án hạ tầng cấp bách, bảo lưu giá đất trong một thời hạn hợp lý và rút ngắn quy trình đối với các dự án phù hợp quy hoạch tổng thể. Khi thủ tục được khơi thông, hạ tầng sẽ đến nhanh hơn, dự án triển khai nhanh hơn và người dân được hưởng lợi sớm hơn.
Tương tự, đại diện Sun Group đề xuất mở rộng cơ chế cho phép HĐND TP.Hồ Chí Minh quyết định các chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc khác với quy chuẩn quốc gia đối với dự án của nhà đầu tư chiến lược. Doanh nghiệp cũng kiến nghị bổ sung cơ chế đặc thù về bồi thường, giải phóng mặt bằng cho các dự án trọng điểm; đồng thời mở rộng thời hạn thị thực, thẻ tạm trú cho chuyên gia, nhà khoa học và người nước ngoài tham gia các dự án ưu tiên.
Ngoài ra, Sun Group đề nghị Thành phố được trao thẩm quyền xử lý nhanh các vướng mắc thực tiễn trong trường hợp pháp luật hiện hành chưa kịp sửa đổi, từ đó tạo lợi thế cạnh tranh trong thu hút đầu tư.
Rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ
Góp ý về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.Hồ Chí Minh, cho biết Hiệp hội kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng ổn định, đồng bộ và tạo tính chủ động cao hơn cho Thành phố trong triển khai các mô hình hợp tác đầu tư, khai thác quỹ đất, thanh toán bằng quỹ đất đối ứng và các cơ chế huy động nguồn lực hợp pháp khác theo quy định pháp luật.
Đối với các cơ chế phân cấp, phân quyền cho Thành phố trong lĩnh vực đầu tư, môi trường, hạ tầng và logistics, kiến nghị đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng số hóa, liên thông dữ liệu, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ; đồng thời tăng tính công khai, minh bạch trong quá trình giải quyết thủ tục và lựa chọn nhà đầu tư. Nghiên cứu cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia các dự án hạ tầng, logistics, chuyển đổi xanh, công nghiệp sinh thái và chuỗi cung ứng của Thành phố.
Ngoài ra, Thành phố cần có cơ chế bảo vệ cán bộ, cơ quan thực thi trong quá trình triển khai các mô hình thí điểm nhằm giảm tâm lý e ngại, sợ sai trong thực thi công vụ. Đồng thời, cần được định hướng trở thành không gian tiên phong thử nghiệm các mô hình mới về tài chính, công nghệ, dữ liệu và quản trị đô thị hiện đại, qua đó tạo động lực tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn tới.
Từ góc nhìn doanh nghiệp TP.Hồ Chí Minh, TS. Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Xanh, đề xuất Luật nên có hẳn một chương hoặc một mục riêng về: Cơ chế thử nghiệm chính sách có kiểm soát (Regulatory Sandbox), với 5 nhóm cơ chế cụ thể như: Sandbox theo không gian địa lý: có thể chọn 1 vùng để triển khai thử trước (Thủ Thiêm, Cần Giờ, Cái Mép Hạ, 1 TOD điển hình,...); sandbox theo ngành nghề mới có thời hạn (fintech, tài sản số, xe tự hành, y tế số, logistics không giấy tờ,...); cơ chế “miễn trừ pháp lý có kiểm soát”: doanh nghiệp thử nghiệm được miễn một số thủ tục pháp lý có giới hạn; cơ chế “thử nghiệm thất bại nhưng không bị hình sự hóa”; Thành phố cần được phép dùng dữ liệu số thời gian thực, dashboard quản trị đô thị, AI phân tích rủi ro, đánh giá tác động liên tục.
Đồng tình với các kiến nghị của các đơn vị, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.Hồ Chí Minh Lê Hoàng Châu kiến nghị bổ sung cơ chế khai thác quỹ đất đa chức năng trong các dự án TOD để tăng nguồn thu cho Thành phố. Ông Châu cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế “chuyển đổi không gian” nhằm điều tiết chỉ tiêu quy hoạch giữa các khu vực; đồng thời xem xét áp dụng hệ số K dưới 1 khi tính tiền sử dụng đất để tránh đẩy giá nhà tăng cao.
Từ góc độ chuyên gia, PGS-TS.Nguyễn Văn Cường nhấn mạnh, đây là “thời cơ đặc biệt” để TP.Hồ Chí Minh có luật riêng, tạo hành lang pháp lý phù hợp với mô hình siêu đô thị. Ông Cường đề xuất đẩy mạnh phân cấp, trao thêm quyền cho chính quyền Thành phố, đồng thời cải cách mạnh thủ tục hành chính theo hướng nhanh hơn quy định chung, đưa y tế và giáo dục trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của TP.Hồ Chí Minh, với cơ chế hợp tác nhân lực công - tư và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm để giảm thủ tục cho nhà đầu tư.
Hoàn thiện một dự thảo Luật thực chất, đủ sức thuyết phục
Phát biểu kết luận Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Cường ghi nhận, trân trọng cảm ơn và đánh giá rất cao những ý kiến phát biểu thẳng thắn, sâu sắc, mang giá trị thực tiễn rất cao của các doanh nghiệp. Thực tiễn sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp chính là thước đo kiểm chứng chính xác nhất cho tính khả thi của đạo luật này. Sự chủ động đóng góp, phản biện thẳng thắn của các hiệp hội và doanh nghiệp mang ý nghĩa quan trọng để Thành phố hoàn thiện một dự thảo Luật Đô thị đặc biệt thực chất, đủ sức thuyết phục trình các cơ quan thẩm quyền và Quốc hội xem xét, thông qua.
Thành phố kỳ vọng rằng, không chỉ dừng lại ở khâu góp ý xây dựng, mà trong tương lai khi Luật được chính thức ban hành, sự dấn thân, tiên phong nhập cuộc của cộng đồng doanh nghiệp trên thực tế mới là nhân tố quyết định hiện thực hóa chính sách. Chính nguồn vốn chiến lược, năng lực quản trị tiên tiến cùng sự đồng hành trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp sẽ là nguồn lực quyết định, chuyển hóa những cơ chế, chính sách trên trang giấy thành các công trình hạ tầng hiện đại, các mô hình kinh tế đột phá, kiến tạo động lực tăng trưởng bền vững cho Thành phố.
Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Cường cho biết, trong giai đoạn tiếp theo, TP.Hồ Chí Minh tiếp tục tổ chức tham vấn, lấy ý kiến góp ý rộng rãi đối với dự thảo Luật từ các chuyên gia, nhà khoa học; doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề (trong và nước ngoài); ý kiến người dân thông qua phương tiện truyền thông; cơ quan nhà nước, bộ ngành Trung ương và các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ nhằm bảo đảm tính liên kết, cộng hưởng phát triển vùng.
Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Cường khẳng định, chính quyền TP.Hồ Chí Minh cam kết, luôn cầu thị, lắng nghe và sẵn sàng tháo gỡ khó khăn để cùng doanh nghiệp phát triển. Sự chung tay, đồng lòng của doanh nghiệp là động lực mạnh mẽ nhất để hoàn thiện một đạo luật của thực tiễn, kiến tạo tương lai bứt phá xứng đáng với vị thế Đô thị đặc biệt.