Ai thực sự cầm lái?

Ngày nay, hầu như mọi đội xe thương mại đều được trang bị GPS. Nhà quản lý có thể biết chiếc xe đang ở đâu, di chuyển với tốc độ bao nhiêu, động cơ chạy không tải trong bao lâu và tiêu thụ bao nhiêu nhiên liệu. Thế nhưng, một câu hỏi tưởng chừng rất cơ bản lại thường không có lời giải rõ ràng: Ai thực sự là người cầm lái?

Khi một phương tiện chỉ do một người sử dụng, câu hỏi này gần như không đáng bận tâm. Nhưng vấn đề lập tức xuất hiện khi phương tiện được dùng chung - giữa các ca làm việc, giữa nhiều dự án, hoặc khi có tài xế thay thế trong những giai đoạn cao điểm.

Dữ liệu giám sát hành trình thường gắn với phương tiện, chứ không phải con người. Vì vậy, khi doanh nghiệp nhận được thông báo phạt giao thông, cần giải trình một bất thường về nhiên liệu hoặc phải điều tra một vụ tai nạn, dữ liệu nhiều khi chỉ dừng lại ở biển số xe, thay vì xác định được tên người lái.

Đối với các đơn vị vận hành đội xe, khoảng trống này gây ra những hệ quả rất thực tế. Việc chấm điểm an toàn tài xế sẽ thiếu công bằng nếu một hành vi vi phạm không thể được xác định đúng người. Các chương trình nâng cao hiệu quả sử dụng nhiên liệu cũng khó phát huy tác dụng nếu không biết ai thường xuyên đạp ga quá mạnh hoặc vận hành xe kém tiết kiệm. Và khi một sự cố xảy ra, doanh nghiệp có thể mất thời gian xác minh ai là người ngồi sau vô-lăng, thay vì tập trung xử lý chính sự cố đó.

Nhiều cách để xác định người lái

Điểm tích cực là hiện nay có nhiều giải pháp có thể giúp thu hẹp khoảng trống nhận diện tài xế. Mỗi phương án đều có những ưu điểm và hạn chế riêng.

iButton hoặc thẻ móc khóa điện tử (key fob). Đây là giải pháp truyền thống: mỗi tài xế mang theo một thiết bị nhỏ và chạm thiết bị vào đầu đọc trước khi khởi hành. Ưu điểm là chi phí thấp, thao tác đơn giản. Tuy nhiên, thiết bị có thể bị bỏ quên ở nhà, thất lạc hoặc - phổ biến hơn cả - được đưa cho đồng nghiệp sử dụng. Một khi một người giữ nhiều thẻ của những người khác, toàn bộ ý nghĩa của hệ thống nhận diện gần như không còn.

Thẻ RFID. Về nguyên lý, giải pháp này tương tự thẻ móc khóa và thường được tích hợp với thẻ nhân viên ra vào doanh nghiệp. Việc quản lý có phần thuận tiện hơn, nhưng nhược điểm vẫn tương tự: thẻ có thể được chuyển từ người này sang người khác, trong khi việc cấp lại thẻ bị mất cũng tiêu tốn thời gian và chi phí.

Đăng nhập qua ứng dụng di động. Tài xế xác nhận danh tính thông qua một ứng dụng trên điện thoại. Giải pháp này linh hoạt và có thể tích hợp nhiều tính năng, nhưng lại phụ thuộc vào điện thoại cá nhân, dung lượng pin, tín hiệu kết nối và cả sự chủ động của tài xế trong việc mở ứng dụng mỗi khi sử dụng xe. Trong thực tế vận hành, một thao tác càng dễ bị bỏ qua thì càng có khả năng… thực sự bị bỏ qua.

Bàn phím nhập mã PIN trong cabin. Trước khi khởi hành, tài xế nhập mã PIN cá nhân; thiết bị viễn thông hành trình (telematics) trên xe sẽ ghi nhận chính xác ai đang điều khiển phương tiện. Không cần thẻ, không cần thiết bị móc khóa và cũng không cần điện thoại.

Ưu điểm của phương án này là mã PIN không thể bị “để quên ở nhà” và cũng khó được trao đổi một cách tùy tiện như một chiếc thẻ vật lý. Tuy nhiên, PIN vẫn có thể bị chia sẻ nếu doanh nghiệp thiếu kỷ luật quản lý nội bộ. Đồng thời, người lái cũng cần hình thành thói quen nhập mã một cách nhất quán trước mỗi chuyến đi.

Không có một giải pháp duy nhất cho mọi đội xe

Không tồn tại một phương án phù hợp cho tất cả các đội xe. Một doanh nghiệp phân phối có tần suất luân chuyển tài xế cao sẽ có nhu cầu rất khác so với một đội xe trong ngành khai khoáng hoặc xây dựng, nơi phương tiện hầu như chỉ hoạt động trong phạm vi công trường.

Điều quan trọng trước hết là nhận thức rõ rằng “theo dõi phương tiện” và “biết ai đang lái phương tiện” là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Từ đó, doanh nghiệp cần chủ động xác định mức độ quan trọng của việc nhận diện tài xế đối với hoạt động vận hành của mình và lựa chọn công nghệ phù hợp.

Có một câu hỏi rất đơn giản mà bất kỳ nhà quản lý đội xe nào cũng có thể tự đặt ra: Nếu ngày mai một chiếc xe dùng chung của doanh nghiệp nhận được thông báo phạt hoặc liên quan đến một sự cố, liệu chúng ta có thể khẳng định chắc chắn ai là người đang lái chiếc xe đó hay không?"

Nếu câu trả lời vẫn chưa chắc chắn, thì “khoảng trống nhận diện tài xế” là vấn đề đáng được quan tâm - bất kể doanh nghiệp cuối cùng lựa chọn công nghệ nào để khắc phục.

(*) Nhà sáng lập Tracking Hardware UK

Joseph Cimand (*)