Tân Cảng Sài Gòn - Hành trình chuyển đổi số hướng đến mục tiêu phát triển bền vững

Trước năm 2015, thời gian giao nhận một container hàng nhập tại cảng Tân Cảng - Cát Lái thường kéo dài từ 2 đến 3 tiếng. Sau khi Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn (TCSG) tiên phong triển khai hệ thống quản lý khai thác cảng TOPOVN và thủ tục trực tuyến qua hệ thống cảng điện tử ePort, thời gian này đã rút ngắn còn 50 phút, cho thấy hiệu quả thiết thực của công nghệ khi giải quyết đúng bài toán thực tế trong vận hành chuỗi cung ứng.

Xuyên suốt hai thập kỷ qua, hành trình chuyển đổi số của TCSG gắn liền với các mục tiêu: chuyển đổi mô hình kinh doanh, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Trong đó, con người là yếu tố tiên quyết và là trung tâm của quá trình chuyển đổi.

Hướng tới mục tiêu chung của ngành hàng hải về giảm phát thải ròng bằng 0 và thiết lập các tuyến vận tải biển xanh, sự gắn kết giữa ba yếu tố này tạo nền tảng để TCSG tối ưu nguồn lực, nâng cao chất lượng dịch vụ và hiện thực hóa định hướng phát triển bền vững.

Từ những bước đầu đặt nền móng công nghệ

Giữa những năm 2000, phần lớn quy trình khai thác cảng vẫn phụ thuộc vào giấy tờ thủ công và giao tiếp trực tiếp. Việc kiểm soát container, xử lý thủ tục hay phối hợp giao nhận đòi hỏi sự tham gia của nhiều bộ phận, gây áp lực lớn về độ chính xác và tiến độ khi sản lượng hàng hóa gia tăng.

Năm 2008, TCSG chính thức golive hệ thống, điều hành container theo thời gian thực TOPX tại Tân Cảng – Cát Lái, kết hợp với phần mềm quản lý cảng CMS thành bộ giải pháp phục vụ khai thác cảng, kết nối hoạt động điều hành tại hiện trường với các nghiệp vụ quản lý container. Đây là sự khởi đầu cho chuỗi ứng dụng quản lý khai thác và điều hành nghiệp vụ tiếp tục được mở rộng, từng bước chuyển đổi sang quản lý, điều hành bằng dữ liệu số và nâng cao hiệu quả phối hợp vận hành.

Đến năm 2015, trước những hạn chế của phần mềm CMS, TCSG đã chủ động cùng TCIS phát triển, chuyển đổi sang phần mềm TOPOVN. Bước ngoặt này giúp tăng 12% năng suất giải phóng tàu, đồng thời giảm hơn một nửa thời gian giao nhận tại bãi. Cùng với kết quả khai thác, việc phát triển TOPOVN giúp TCSG từng bước làm chủ công nghệ, chủ động nâng cấp tính năng theo yêu cầu sản xuất và mở rộng áp dụng tại các cơ sở cảng và logistics trong hệ thống.

Hiệu quả của chuyển đổi số trở nên cụ thể: chủ hàng nhận hàng nhanh chóng hơn, cảng tăng năng lực xử lý trên cùng một nền tảng. Tuy nhiên, số hóa từng nghiệp vụ mới chỉ giải quyết một phần nhu cầu, thực tế đặt ra bài toán kết nối thông tin xuyên suốt là yêu cầu bắt buộc để tối đa hóa toàn bộ chuỗi cung ứng.

Tích hợp dữ liệu tối ưu hành trình trải nghiệm khách hàng

Năm 2016, cảng Tân Cảng – Cát Lái triển khai đăng ký giao nhận và thanh toán trực tuyến qua cảng điện tử ePort, giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ động lập kế hoạch và theo dõi chứng từ trước khi lấy hàng, giảm tình trạng tắc nghẽn thủ tục tại cảng.

Đến năm 2018, ePort được áp dụng 100% cho các phương án giao nhận container tại cảng Tân Cảng – Cát Lái và mở rộng trong toàn hệ thống. Đồng thời, TCSG cũng bước đầu triển khai thành công lệnh giao hàng điện tử (eDO) với hãng tàu Maersk, giúp rút ngắn 1/2 thời gian tác nghiệp của khách hàng tại cảng, giảm 2/3 số lượng nhân viên tại khu thủ tục, giảm thiểu chi phí đi lại, in ấn chứng từ…; tạo tiền đề mở rộng luồng trao đổi dữ liệu liên thông giữa khách hàng, cảng và hãng tàu.

Hệ sinh thái số tiếp tục mở rộng sang hoạt động kho bãi và vận tải, cho phép tài xế tác nghiệp ngay trên điện thoại di động, giảm thiểu tối đa chứng từ giấy và các tương tác trực tiếp. Những thay đổi này đã tái định hình mô hình dịch vụ: khách hàng chủ động thao tác trực tuyến; cảng, hãng tàu và đơn vị vận tải phối hợp thông qua nền tảng dữ liệu chung. Việc phối hợp trên nền tảng chung giúp cải thiện chất lượng dịch vụ và hiệu quả xử lý công việc.

Tiếp nối những thành công của TOPOVN, ePort, TCIS tiếp tục phát triển bộ giải pháp quản lý, điều hành khai thác cảng TTOS (TCIS Terminal Operating System) tại 15 cơ sở cảng, ICD, depot; hệ thống quản lý, điều hành khai thác kho hàng WMSVN (Warehouse Management System); hệ thống Cổng tự động tại cổng C cảng Tân Cảng - Cát Lái, qua đó góp phần quan trọng trong nâng cao chất lượng dịch vụ, hiệu quả sản xuất kinh doanh, từng bước hiện thực hóa chiến lược chuyển đổi số, xây dựng cảng, kho hàng thông minh tại các cơ sở của TCSG.

Gắn chuyển đổi số với các tiêu chí phát triển bền vững

Trong bối cảnh Chiến lược năm 2023 của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và thúc đẩy các hành lang vận tải xanh, quá trình chuyển đổi số tại TCSG đóng vai trò là nền tảng quan trọng giúp thực thi các mục tiêu Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG).

Về khía cạnh môi trường, việc ứng dụng các giải pháp chuyển đổi số giúp giảm việc in ấn và tiết kiệm khoảng 30.000 - 50.000 giấy tờ mỗi ngày, giảm 3.000 – 5.000 xe/ngày ra vào cảng Tân Cảng - Cát Lái làm thủ tục hành chính so với trước. Việc ứng dụng hệ thống giám sát hải quan tự động và tính năng check-in online trên ePort cũng hỗ trợ khách hàng điều phối phương tiện hợp lý, giảm thời gian xe chờ đợi tại cổng cảng từ 13 phút xuống còn khoảng 6 phút, giảm thời gian thông quan hải quan điện tử chỉ còn khoảng 2 phút/container.

Về khía cạnh con người và xã hội, quá trình chuyển đổi số tạo điều kiện cho người lao động nâng cao năng lực thông qua đào tạo kỹ năng số và tiếp thu sáng kiến từ thực tế sản xuất. Định kỳ mỗi năm, TCSG luôn triển khai thường xuyên các khóa học và huấn luyện nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ, AI cho người lao động phù hợp với từng chuyên môn nghiệp vụ. Đồng thời, nâng cao chất lượng dịch vụ và trải nghiệm cho khách hàng thông qua các tiện ích số, giao dịch số thuận lợi, nhanh chóng.

Về quản trị, hệ thống dữ liệu tập trung hỗ trợ công tác chỉ đạo điều hành, ra quyết định, đảm bảo an toàn thông tin và tính liên tục của dịch vụ.

Hướng đến mục tiêu "chuyển đổi số toàn diện" vào năm 2030

Tháng 5/2025, TCSG hợp tác cùng FPT khởi động lộ trình chuyển đổi số toàn diện đến năm 2030, hướng tới "mục tiêu kép": cải thiện năng suất vận hành và thúc đẩy phát triển bền vững. Lộ trình tập trung 4 định hướng trọng tâm: Đẩy mạnh quản trị dựa trên dữ liệu; phát triển hệ sinh thái eSNP; ứng dụng AI và tự động hóa; bảo đảm an toàn thông tin và phát triển văn hóa số.

Các định hướng này phục vụ những mục tiêu cụ thể: khách hàng giao dịch thuận tiện hơn, người lao động có công cụ hỗ trợ phù hợp hơn và hoạt động cảng sử dụng nguồn lực hợp lý hơn. Con người tiếp tục là yếu tố tiên quyết, trong đó việc đào tạo kỹ năng và khuyến khích người lao động tham gia cải tiến giúp hiệu quả ứng dụng công nghệ trở nên thực tiễn và có giá trị.

Trong hành trình chuyển đổi số toàn diện, TCIS tiếp tục là một trong những đơn vị nòng cốt trong xây dựng, phát triển, vận hành các sản phẩm, giải pháp số, góp phần đưa các mục tiêu chuyển đổi số vào thực tế khai thác. Hướng đến cột mốc 16 năm hình thành và phát triển (01/11/2010 – 01/11/2026), TCIS đã khẳng định vai trò công nghệ then chốt và sự đồng hành đắc lực của đơn vị cùng TCSG trong suốt hành trình chuyển đổi số. Sự kết hợp giữa am hiểu nghiệp vụ cảng biển và năng lực phát triển giải pháp số giúp TCSG liên tục tối ưu quy trình, nâng cao trải nghiệm khách hàng và sử dụng hiệu quả nguồn lực, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển bền vững.

Khánh Linh