Sôi động thị trường điện tử - điện máy tại Việt Nam

Tăng trưởng ấn tượng

Thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn tiếp tục được nhận định là thị trường hấp dẫn bởi quy mô của thị trường này tiếp tục đạt mức tăng trưởng dương đối với một số nhóm sản phẩm. Theo nghiên cứu của GfK Temax, doanh thu thị trường bán lẻ các sản phẩm điện máy và điện gia dụng năm 2017 là 9.5 tỷ USD và đạt tốc độ tăng trưởng gần 300% so với năm 2016. Nếu như trong giai đoạn trước đó, từ năm 2012 - 2016, doanh thu của năm 2012 chỉ đạt 1.8 tỷ USD, năm 2013 đạt 2.2 tỷ USD, năm 2014 đạt 2.55 tỷ USD và năm 2015, 2016 đạt lần lượt là 3.27 tỷ USD và 3.63 tỷ USD thì sự bứt phá của năm 2017 đã cho thấy một nhận định rất rõ ràng rằng: Thị trường sản phẩm điện tử - điện máy thực sự “nóng”.

Doanh thu và tỷ lệ tăng trưởng doanh thu của các sản phẩm điện tử và điện máy năm 2017 (Nguồn: Tác giả tổng hợp từ Báo cáo của Gfk Temax)

Tuy nhiên, không phải tất cả các nhóm sản phẩm đều đạt kết quả khả quan trong năm 2017. Theo đó, các sản phẩm có tỷ lệ tăng trưởng dương về doanh thu bán hàng so với năm 2016 là sản phẩm điện lạnh (gồm máy giặt, tủ lạnh, lò vi sóng) đạt mức tăng cao nhất 17.1%; tiếp theo là các sản phẩm điện tử (gồm dàn máy nghe nhạc, tivi, đầu đĩa DVD, máy quay phim) với tỷ lệ tăng trưởng 14.7%; thứ ba là các sản phẩm điện thoại di động với tỷ lệ tăng trưởng là 9.4% và thứ tư là các sản phẩm điện gia dụng (máy xay sinh tố, quạt, nồi cơm điện, bàn ủi, máy sấy tóc, máy hút bụi, máy tắm nước nóng) với tỷ lệ tăng 8.2%.

Ở chiều hướng ngược lại, sản phẩm thiết bị văn phòng có tỷ lệ giảm mạnh nhất khoảng 57.2%, tiếp theo là sản phẩm máy ảnh kỹ thuật số với tỷ lệ sụt giảm 0.8% và cuối cùng là sản phẩm công nghệ thông tin (gồm Máy tính xách tay, máy tính bảng, máy vi tính, màn hình máy vi tính, máy in và ổ cứng) với tỷ lệ 0.6%.

Sản phẩm điện thoại di động vẫn là sản phẩm nhận được sự quan tâm lớn nhất của người tiêu dùng Việt Nam trong các sản phẩm điện tử - điện máy. Điều này cũng hoàn toàn phù hợp với xu hướng truy cập internet qua các thiết bị di động với con số 42 triệu thuê bao (3G), chiếm tỷ lệ 65% trong tổng số lượng người dùng internet trên toàn quốc. Bên cạnh đó, cũng cần nhìn nhận thêm rằng các sản phẩm điện lạnh, sản phẩm điện tử là các sản phẩm có tỷ lệ tăng trưởng nổi bật nhất, điều đó là một dấu hiệu đáng kể cho thấy sự tăng trưởng về doanh thu sẽ tiếp tục trong tương lai mặc dù xét về giá trị doanh thu thì hai nhóm sản phẩm này vẫn còn khá khiêm tốn so với giá trị doanh thu của sản phẩm điện thoại di động.

Các thương vụ mua bán, sáp nhập

Năm 2017 cũng đánh dấu sự thay đổi khá lớn trên thị trường điện tử - điện máy bởi 02 sự kiện: Hệ thống siêu thị điện máy Trần Anh chính thức chuyển cho Thế giới di động; và FPT Trading và FPT Retail đã bán lại lượng lớn cổ phần cho Tập đoàn Synex đến từ Đài Loan. Xét về góc độ thị trường, hai thương vụ này như một dấu chấm hỏi lớn cho tiềm năng của thị trường bán lẻ sản phẩm điện tử - điện máy. Bởi có phải sự cạnh tranh khốc liệt cùng với sức ép về hiệu quả kinh doanh đã khiến cho Trần Anh không thể trụ vững và lý do khiến cho FPT phải “bán bớt thân mình”?

Đối với thương vụ của Trần Anh và Thế giới di động đã có rất nhiều bài viết và nghiên cứu chỉ ra rằng, kể từ khi mở rộng số lượng siêu thị, Trần Anh gần như không lãi, nếu không muốn nói thẳng rằng Trần Anh đã chịu hy sinh lợi nhuận trong ngắn hạn để đạt được độ phủ của thị trường. Còn đối với Thế giới di động, hay cụ thể hơn chính là Điện máy xanh, thì cần hơn hết là sự mở rộng thị trường, mà việc xây dựng một hệ thống mới cần quá nhiều thời gian. Thế giới di động đã sử dụng “chiêu thức” như một “ông lớn” thật sự: Đó là thâu tóm các doanh nghiệp khác cùng ngành đang đi xuống. Một thương vụ chưa biết lợi nhuận của Thế giới di động và Điện máy xanh sẽ đến đâu, nhưng rõ ràng, thâu tóm Trần Anh là bước đi quan trọng để giúp Điện máy xanh phủ sóng toàn quốc nhanh hơn trước khi có thêm sự xuất hiện của nhiều hơn các đối thủ đến từ bên ngoài.

Đối với thương vụ của FPT Retail và FPT Trading, không có điều gì quá ngạc nhiên khi định hướng kinh doanh của FPT trong năm qua đã thể hiện rõ “định hướng về công nghệ”. Với việc phát triển đội ngũ nhân lực tại một số quốc gia lớn như Hoa Kỳ, Nhật, Đức, FPT muốn đầu tư vào phát triển phần mềm thay vì dàn trải nguồn lực ra nhiều lĩnh vực khác nhau như hiện nay. Chưa có bằng chứng để minh chứng rằng FPT Shop hoạt động hiệu quả hơn so với thời điểm trước khi có đối tác chiến lược Synex hay không, song, rõ ràng rằng việc “giảm tải” cho FPT sẽ giúp cho họ tập trung hơn vào công nghệ - một thứ lợi thế cạnh tranh mà FPT đang sở hữu mà ngoài Tập đoàn Viettel, vẫn khó có tập đoàn nào khác của Việt Nam cạnh tranh được.

Hấp dẫn về quy mô và doanh thu là sự thật không thể phủ nhận đối với thị trường bán lẻ điện tử - điện máy. Tiềm năng sẽ là cơ hội cho cả đôi bên: doanh nghiệp nội địa và thương nhân nước ngoài. Quan trọng hơn hết vẫn là “Ai sẽ là người đạt hiệu suất kinh doanh cao hơn trong thời gian ngắn nhất?”. Miếng bánh ngon không thể chỉ có một người sở hữu!

(còn tiếp)

Nguyễn Thu Hương