Hải quan & vai trò nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia

(Vietnam Logistics Review) Hiện nay, Chính phủ đang gấp rút tiến hành cải cách các thủ tục hành chính nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia một cách toàn diện. Trong đó, thủ tục hải quan đóng vai trò quan trọng trong quản lý chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu để giảm thời gian thông quan, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và hội nhập sâu vào kinh tế quốc tế.

Những nỗ lực của quốc gia

Việc cải cách các thủ tục hành chính (TTHC) cải thiện môi trường kinh doanh nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia được đặt ra trong bối cảnh nền kinh tế ngày một tiến sâu vào hội nhập. Sau nhiều nỗ lực triển khai, tới nay, ngành Tài chính đã thu được nhiều kết quả đáng khích lệ.

Với mục tiêu cải cách hệ thống chính sách thuế đồng bộ, toàn diện, đơn giản, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế, ngành Tài chính đã xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm. Nhưng mạnh mẽ nhất là phải đến năm 2014, Bộ Tài chính đã tiến hành điều tra và xác định nguyên nhân dẫn đến thời gian nộp thuế cao. Trong năm 2014 và 2015, Bộ đã chỉ đạo các đơn vị sửa đổi, bổ sung một số quy định thuộc thẩm quyền và báo cáo trình Chính phủ, trình Quốc hội ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về cải cách TTHC thuế trên cơ sở tính toán chi phí tuân thủ về thời gian của DN và nghiên cứu, tiếp thu những thông lệ quốc tế tốt áp dụng vào quản lý thuế. Với những sửa đổi, bổ sung tại các văn bản này, số giờ thực hiện TTHC thuế của DN giảm được 410 giờ (370 giờ trong năm 2014 và 40 giờ trong năm 2015).

Như vậy, tổng số giờ thực hiện TTHC về thuế đã cắt giảm được trong 2 năm qua là khoảng 420 giờ, còn 117 giờ, đạt và vượt mục tiêu mà Nghị quyết 19 năm 2014 và 2015 của Chính phủ về các nhiệm vụ, giải pháp cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia đặt ra.

Lĩnh vực Hải quan cũng đạt được kết quả quan trọng trong cải cách TTHC. Năm 2014, Luật Hải quan được Quốc hội thông qua đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng đẩy mạnh cải cách TTHC, hiện đại hóa quản lý hải quan. Thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thương mại đã được thực hiện tại các đơn vị Hải quan toàn quốc. Việc triển khai thành công htệ thống Việt NamACCS/VCIS giúp giảm thời gian thông quan đối với luồng Xanh chỉ còn 3 giây. Các văn bản hướng dẫn Luật Hải quan đã sửa đổi đơn giản hóa 63 TTHC ở cả 3 cấp (Tổng cục, Cục và Chi cục), tạo thuận lợi cho người dân và DN.

Tổng cục Hải quan cũng đã triển khai áp dụng Cơ chế một cửa quốc gia (NSW) tại 12 cảng biển với sự tham gia của 9 Bộ (Tài chính; Công Thương; Giao thông vận tải; Y tế; Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn; Tài nguyên và Môi trường; Khoa học và Công nghệ; Văn hóa; Thông tin và Truyền thông) đối với 22 TTHC. DN chỉ phải nộp 1 bộ hồ sơ duy nhất, giúp cắt giảm 10-20% chi phí thực hiện TTHC, cắt giảm 30% thời gian cho việc thực hiện các TTHC về xuất nhập khẩu hàng hóa của DN. Đến nay, 20.591 hồ sơ đã được xử lý qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Việt Nam đã khai trương kết nối kỹ thuật Cơ chế một cửa ASEAN. Cơ quan Hải quan còn tăng cường trang thiết bị, máy móc kỹ thuật phục vụ công tác kiểm tra, giám sát hải quan.

Những phản hồi tích cực

Qua khảo sát từ 180 tổ chức là đại diện cho cộng đồng DN cả nước, Bộ Tài chính đã nhận được nhiều đánh giá tích cực. Trong đó ghi nhận việc hiện đại hóa các khâu trong quản lý thuế, kê khai, nộp thuế điện tử và hải quan đã hỗ trợ, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và DN; đảm bảo công khai, minh bạch các TTHC, cắt giảm thời gian, chi phí thực hiện TTHC về thuế, hải quan.

Chất lượng phục vụ của công chức ngành Thuế, Hải quan cũng được đánh giá là có sự cải thiện đáng kể, được người dân và cộng đồng DN ghi nhận. Nếu như những năm trước đây, thuế và hải quan là hai lĩnh vực khá trì trệ so với khu vực ASEAN, thì đến nay 2 ngành này đã trở thành tiên phong trong cải cách hành chính. Theo kết quả khảo sát, có đến 80% DN cho rằng, cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế và hải quan đã có những tiến bộ vượt bậc.

Việc cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế và hải quan trong thời gian qua đã mang tới những luồng gió mới. Những luồng gió này đã làm cho DN tin tưởng hơn vào đường lối chính sách của Đảng. Đó là những điều rất đáng mừng.

Tuy nhiên, sức ép cộng hưởng từ nhu cầu năng lực quốc gia và yêu cầu cam kết quốc tế, việc cải cách trong thời gian tới sẽ còn nhiều vấn đề cần được điều chỉnh và giải quyết. Ngoài những cải cách tích cực từ phía Chính phủ, cộng đồng DN cũng cần nỗ lực đóng góp ý kiến, chỉ ra những vướng mắc góp phần xây dựng hoàn thiện các thể chế pháp luật hướng tới việc nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Số