Nên bàn lại phí đại lý hàng hải

(Vietnam Logistics Review)Hiện nay tình hình vận tải biển thế giới và VN vẫn đang là gam màu tối. Việc tự do cạnh tranh, hạ giá tùy tiện thì chỉ có lợi cho các hãng tàu nước ngoài mà thôi. Ngành hàng hải biến động lớn theo chiều đi xuống. Với những cạnh tranh về phí đại lý hàng hải như hiện nay, Hiệp hội Đại lý và Môi giới Hàng hải Việt Nam (VISABA) nên bàn lại vấn đề này.

XU HƯỚNG VẬN TẢI BIỂN THẾ GIỚI VÀ VN

Ngày nay các hãng tàu sử dụng các con tàu lớn để chuyên chở để cắt giảm chi phí trên các tuyến chính như châu Âu - Bắc Mỹ, xuyên Đại Tây Dương, và thiết kế những con tàu 19-20.000 TEU, tàu dầu cỡ ULCC, tàu hàng rời là 500.000 DWT.

Riêng vận tải container là các hãng tàu lớn đã liên kết với nhau để chiếm thị phần và tăng khả năng cạnh tranh, trong những năm vừa qua những liên minh lớn về vận tải container thế giới đã được thành lập… trong đó có liên minh P3 bao gồm các hãng tàu lớn nhất về container, tổng trọng tải chiếm 36% tổng trọng tải trên thế giới, bắt đầu hoạt động tháng 8 và tháng 9 năm nay.

Với bối cảnh VN ngày càng mở rộng hội nhập quốc tế, thực thi các cam kết của WTO, các hãng tàu và các tổ chức dịch vụ hàng hải nước ngoài lần lượt thay đổi mô hình kinh doanh của họ tại VN, tạo ra sự cạnh tranh trên thị trường hàng hải ngày càng mạnh mẽ hơn.

Trong bối cảnh đó, số lượng tàu của VN tăng đột biến, rất nhiều công ty vận tải biển và đại lý hàng hải ra đời (đa phần là vốn kinh doanh nhỏ, có không quá 10 công ty có số vốn hơn 10 tỷ đồng VN). Theo Hiệp hội VISABA, VN đã đóng thêm 650 tàu với tổng trọng tải là 1,7 triệu tấn, mua thêm 150 tàu. Những năm gần đây, Nhà nước có nhiều chủ trương chính sách về việc mở rộng về việc hội nhập quốc tế, trong đó có ngành hàng hải, như Hội nghị lần thứ IV của Ban chấp hành Trung ương Đảng (4.2007) đã ban hành Nghị quyết về Chiến lược biển VN đến năm 2020, đây là phương hướng chỉ đạo rất quan trọng và đưa ngành kinh tế biển, trong đó có ngành hàng hải đang lên một vị trí chiến lược quan trọng.

TÌNH HÌNH VẬN TẢI BIỂN VN

Hiện nay, đội tàu của VN đứng thứ 5/10 nước khối Đông Nam Á, chủ yếu là trọng tải tàu thấp và nhỏ, tàu dưới 5 vạn tấn chiếm 80%, tàu trên 15 vạn tấn chiếm 3%. Mặc dù đội tàu VN liên tục tăng trưởng, tuy nhiên cơ cấu đội tàu chưa hợp lý, tàu chuyên dụng 3,9%, tàu rời 3,7%, chưa có tàu chở hóa lỏng, hóa chất nên phải nhường sân cho nước ngoài. Trong đó, thị phần vận tải biển XNK, đội tàu nước ngoài chiếm 90%, còn thị trường trong nước là 10%.

"Đối với thị trường hàng hải, BDI đạt mức đỉnh điểm khoảng 12.000 điểm vào hai giai đoạn: 2003-2004 và 2007-2008. Đến cuối năm 2008, BDI tụt dốc nhanh chóng xuống mức thấp kỷ lục khoảng 700 điểm, báo hiệu sự suy giảm mạnh của thị trường vận tải biển, và cũng là khởi đầu cho cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng trên phạm vị toàn cầu (chỉ số BDI ngày 30.5.2014 là 934)".

Tuy nhiên, từ cuối năm 2008, tình hình kinh tế thế giới có nhiều biến động, kéo theo sự suy giảm của nền thương mại quốc tế. Từ đó dẫn tới việc đội tàu không có hàng để chở, giá cước vận tải thì rớt nghiêm trọng. Theo đó, thị trường mua bán tàu, cho thuê tàu, hay đóng mới đều bị chững lại. Từ đó hoạt động đại lý và môi giới của Hội viên Hiệp hội VISABA cũng gặp nhiều khó khăn do sức ép phải giảm giá dịch vụ và cắt giảm chi phí mà chủ tàu thúc ép.

VAI TRÒ CỦA HIỆP HỘI VISABA

Hiện nay, theo quy định của Nhà nước, các giám đốc DN tự quyết định biểu giá phí. Với hàng vạn DN hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh dịch vụ cảng biển nên sẽ có nhiều biểu giá khác nhau. Theo đó, các đơn vị đại lý không tuân thủ theo biểu phí nữa và đã giảm giá từ 15-20%, có những đơn vị giảm tới 50-80% biểu phí. Điều này đã tạo ra sự cạnh tranh gay gắt giữa các đại lý VN, vô tình tạo ra lợi thế lớn cho các chủ tàu nước ngoài. Trên thực tế, giá dịch vụ hàng hải ở VN như phí đại lý, phí kiểm đếm, cung ứng,… lại thấp hơn giá khu vực. Với những cạnh tranh về phí đại lý như hiện nay, Hiệp hội VISABA nên bàn lại về phí đại lý, và vấn đề chào giá đối các hãng tàu nước ngoài.

Với 20 năm hình thành và phát triển, Hiệp hội VISABA luôn giữ vai trò là cầu nối giữa các cơ quan nhà nước trong lĩnh vực môi giới và đại lý hàng hải. Hiệp hội cũng thường xuyên tư vấn, kiến nghị với các ban ngành của Chính phủ về các vấn đề liên quan đến ngành nghề đại lý và môi giới hàng hải.

Hiệp hội với chức năng bảo vệ quyền lợi cho các VN hành nghề đại lý tàu biển, còn kiến nghị với Bộ Tài chính và Cục Hàng hải VN về việc giảm phí, lệ phí hàng hải,… Phương hướng và nhiệm vụ của Hiệp hội cần nêu cao vai trò và tiếng nói của Hiệp hội, và trở thành đại diện không thể thiếu được trong các diễn đàn kinh tế, bảo vệ quyền lợi cho các VN thành viên. Ông Nguyễn Công Bằng, Vụ phó Vụ Vận tải Bộ GTVT: Hiệp hội VISABA đóng vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền các chính sách của Nhà nước. Hiệp hội cũng đóng góp tích cực giúp Bộ GTVT đưa ra những chính sách phù hợp với thực tế của ngành.

Ngày 19.6.2014 Hiệp hội VISABA đã tổ chức Lễ kỷ niệm 20 năm thành lập và bầu Ban chấp hành nhiệm kỳ 5 (2014-2019), bao gồm: