Từ một nhà khoa học bước ra đời sống quản trị, rồi trở thành người đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) ở tầm quốc gia, TS. Nguyễn Văn Thân để lại dấu ấn bằng phong cách thẳng thắn, trọng thực tiễn và kiên trì theo đuổi cải cách thể chế. Là đại biểu Quốc hội khóa XIV, XV, hiện ông tiếp tục được Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI tại đơn vị bầu cử số 11 TPHCM với chương trình hành động tập trung vào luật pháp minh bạch, giảm chi phí tuân thủ và nâng chất lượng dịch vụ công.
Từ phòng thí nghiệm đến điều hành: nền tảng tri thức cho tư duy chính sách
Khi tìm hiểu, tiếp cận thông tin về TS. Nguyễn Văn Thân, có thể nhận định rằng ông là người có nền tảng học thuật thuộc khối khoa học tự nhiên, trải qua giai đoạn giảng dạy - nghiên cứu và từng học tập, làm việc ở nước ngoài trước khi chuyển hướng sang quản trị, hoạt động hiệp hội. Chặng đường ấy tạo nên một “phối trộn” đáng chú ý: tư duy hệ thống của người làm khoa học, cộng với bản lĩnh ra quyết định của người làm quản trị. Trong môi trường chính sách, đây là điểm mạnh: khi đối diện một vấn đề, thay vì chỉ mô tả hiện tượng, ông thường đi thẳng vào cấu trúc nguyên nhân - hệ quả, chỉ ra nơi “nghẽn” tạo chi phí xã hội và đề xuất cơ chế để tháo gỡ. Cách tiếp cận này cũng phản chiếu qua các phát biểu công khai về việc cần chuẩn mực và nguồn lực đủ sâu cho những “cuộc chơi” quy mô lớn của đô thị.
ĐBQH hai khóa XIV, XV: kiên trì cải cách thể chế và giảm chi phí tuân thủ
Với kinh nghiệm hai nhiệm kỳ đại biểu Quốc hội, TS. Nguyễn Văn Thân thường nhấn mạnh một yêu cầu nhất quán: chính sách phải đi cùng năng lực thực thi; cải cách phải đo được bằng việc giảm gánh nặng thủ tục, giảm chi phí thời gian và chi phí cơ hội cho người dân - doanh nghiệp. Chương trình hành động lần này tiếp tục đặt trọng tâm “giám sát cải cách hành chính và đầu tư công” như một trụ cột hành động, hướng tới giảm tải tối đa chi phí tuân thủ. Góc nhìn của ông về một nền kinh tế phải được gắn với tốc độ xử lý hồ sơ, tính đồng bộ giữa các cấp và chất lượng phối hợp liên ngành quyết định trực tiếp sức cạnh tranh; đây cũng là nơi cử tri cảm nhận rõ nhất “chính sách có đi vào đời sống hay không”.
VINASME: “hạ tầng mềm” của kinh tế tư nhân được xây bằng tích lũy bền bỉ
Nếu nghị trường là nơi chuyển hóa kiến nghị thành chính sách, thì hiệp hội là nơi gom “dữ liệu sống” từ doanh nghiệp. Dưới góc nhìn đó, VINASME do TS. Nguyễn Văn Thân dẫn dắt nhiều năm có thể xem như một “hạ tầng mềm” quan trọng của kinh tế tư nhân: kết nối doanh nghiệp với chính quyền, phản biện chính sách, đào tạo năng lực, mở rộng hợp tác và quan trọng nhất là tổ chức tiếng nói của khu vực đông đảo nhất trong nền kinh tế. Báo cáo thành tích 20 năm cho thấy hệ thống đã mở rộng đáng kể với mạng lưới đơn vị trực thuộc, hội/hiệp hội thành viên và quy mô hội viên lớn. Chính từ nền tảng này, các kiến nghị thường đi vào những điểm nhức nhối của SME: tiếp cận vốn, mặt bằng, thuế - phí, thủ tục, kỹ năng quản trị, chuyển đổi số…
Đơn vị bầu cử số 11 TPHCM: địa bàn đô thị - công nghiệp cần chính sách đúng nhịp
Đơn vị bầu cử số 11 là không gian kết hợp giữa khu dân cư đông đúc, hệ thống trường đại học - khu công nghệ và mạng lưới sản xuất - dịch vụ đa dạng. Ở những địa bàn như vậy, các vấn đề “đụng” trực tiếp đến chất lượng sống và sức cạnh tranh sẽ hiện rõ nhất: kẹt xe, hạ tầng công cộng, môi trường, y tế, giáo dục và đặc biệt là khả năng tiếp cận mặt bằng, vốn, thủ tục để hộ kinh doanh và SME vận hành ổn định. Chương trình hành động của TS. Nguyễn Văn Thân chọn cách đi thẳng vào các “điểm nghẽn có thể đo được”, từ tăng cường tiếp xúc cử tri đa kênh, hoàn thiện pháp luật theo hướng minh bạch, ổn định đến giám sát cải cách hành chính và nâng chất dịch vụ công.
Kỷ nguyên mới của kinh tế tư nhân: từ Nghị quyết 68 đến khát vọng “đi trước” của SME
Nói về “kỷ nguyên mới”, TS. Nguyễn Văn Thân đặt doanh nghiệp tư nhân và SME vào đúng vị trí chủ thể. Ông nhiều lần nhấn mạnh: thể chế phải đổi mới để giảm gánh nặng, còn doanh nghiệp phải đổi mới để tăng năng lực nội sinh. Để hai dòng chảy ấy gặp nhau, cần một cơ chế đối thoại đủ thực chất và một hệ thống thực thi đủ kỷ luật, trong đó đại biểu dân cử đóng vai trò cầu nối và giám sát. Từ góc nhìn hiệp hội, ông cũng cổ vũ SME chủ động tiếp cận công nghệ, nâng cấp quản trị và liên kết chuỗi, để “nhỏ nhưng không yếu” và có thể tham gia sâu hơn vào những thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn.
Một điểm đáng chú ý khác là cách ông đặt trọng tâm vào “giám sát” - một chức năng cốt lõi của Quốc hội nhưng đôi khi chưa được nhìn đúng như một công cụ tạo thay đổi. Với ông, giám sát không phải để tìm lỗi, mà để truy nguyên điểm nghẽn, nhận diện khâu phối hợp yếu và tạo áp lực tích cực để hệ thống vận hành thông suốt. Khi đầu tư công được giám sát chặt chẽ, cải cách hành chính có thước đo cụ thể và phản hồi của cử tri được theo dõi đến kết quả cuối cùng, niềm tin xã hội sẽ được củng cố. Đó cũng là điều cộng đồng SME cần nhất: một môi trường dự báo được, công bằng và “đáng làm ăn”.
Việc TS. Nguyễn Văn Thân tiếp tục được giới thiệu ứng cử ĐBQH khóa XVI tại đơn vị bầu cử số 11 TPHCM không chỉ là sự nối dài hành trình đại biểu hai khóa, mà còn là một “bài kiểm tra” về khả năng chuyển hóa trải nghiệm hiệp hội - doanh nghiệp thành giá trị đại diện cụ thể cho cử tri TPHCM. Trong kỷ nguyên mới, khi kinh tế tư nhân được đặt kỳ vọng là động lực quan trọng, TPHCM càng cần những đại biểu hiểu doanh nghiệp nhỏ và vừa từ bên trong - hiểu chi phí của thủ tục, hiểu giá trị của thời gian và sức mạnh của niềm tin thị trường. Quan trọng hơn, cử tri kỳ vọng một tinh thần “đeo bám đến cùng” để những điều được viết trong luật không dừng lại trên giấy, mà đi vào đời sống, tạo môi trường phát triển minh bạch, giàu cơ hội cho người dân và cộng đồng SME.
Đồng thời, việc xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ SME theo hướng “đúng nhu cầu, đúng công cụ, đúng trách nhiệm” cũng cần được thúc đẩy mạnh mẽ, từ dữ liệu thị trường, đào tạo quản trị, chuẩn hóa quy trình, đến các chương trình chuyển đổi số vừa sức. Khi doanh nghiệp nhỏ và vừa được tiếp sức bằng cơ chế minh bạch và dịch vụ công hiệu quả, TPHCM và đất nước sẽ có thêm năng lực tạo việc làm, nuôi dưỡng đổi mới sáng tạo và mở rộng không gian tăng trưởng trong dài hạn.
Trong logic đó, vai trò đại biểu không chỉ là phản ánh, mà là tổ chức tiếng nói, giám sát việc giải quyết và góp phần thiết kế cơ chế để “lời hứa” trở thành kết quả có thể kiểm chứng. Đây cũng là thước đo quan trọng nhất của sự tín nhiệm.
