Việt Nam không nằm ở tâm điểm của các xung đột địa chính trị lớn, nhưng lại ở rất gần vùng cộng hưởng của hầu hết các cú sốc logistics quốc tế. Với độ mở thương mại cao bậc nhất khu vực, mọi biến động tại eo biển Hormuz, kênh đào Suez, Biển Đỏ hay các hành lang hàng hải trọng yếu đều có thể đi một vòng rất ngắn để tác động tới nền kinh tế trong nước:
Trong suốt nhiều thập niên, chuỗi cung ứng toàn cầu được tổ chức quanh một niềm tin gần như tuyệt đối: cứ tối ưu chi phí là sẽ tối ưu hiệu quả. Sản xuất ở nơi rẻ nhất, vận chuyển trên tuyến nhanh nhất, tồn kho mỏng nhất, giao hàng đúng lúc nhất - đó từng là công thức chiến thắng của thời kỳ toàn cầu hóa tăng tốc.
Làn sóng tấn công tàu biển tại Hồng Hải từ cuối năm 2023 buộc hàng trăm con tàu phải né tránh khu vực này, chuyển hướng vòng Mũi Hảo Vọng thay vì đi qua kênh đào Suez – tuyến huyết mạch nối Á – Âu.
Từ cuối năm 2023 đến nay, xung đột tại Gaza và chuỗi tấn công của lực lượng Houthi vào tàu thương mại ở Biển Đỏ đã làm đảo lộn một trong những tuyến huyết mạch của thương mại toàn cầu. Hơn 40% luồng hàng Á – Âu từng đi qua Hồng Hải – kênh Suez nay buộc phải vòng xuống mũi Hảo Vọng, làm tăng thêm 10–15 ngày hành trình, chi phí vận tải và bảo hiểm leo thang chưa từng có.
Sau hơn một năm phải vòng mũi Hảo Vọng, tín hiệu “mở cửa” trở lại qua kênh Suez đang dồn dập. Nhưng “mở” đến đâu, tốc độ hồi quy thế nào, và giá - lịch tàu sẽ phản ứng ra sao lại là câu chuyện khác. Bài viết này tổng hợp các kịch bản chính, bám theo thông tin từ hãng tàu và Cơ quan Quản lý Kênh Suez (SCA), để gợi ý kế hoạch tác nghiệp cho chủ hàng trong 6-12 tháng tới.
Tính từ đầu 2024, các hãng tàu né Suez vì các vụ tấn công có vũ trang; bước sang 2025, thị trường vẫn ở trạng thái “wait-and-see” khi rủi ro an ninh biến động đan xen các nỗ lực ngoại giao. Người chở và người mua đồng loạt định giá lại rủi ro trên các tuyến Á-Âu/Á–Địa Trung Hải, trong đó phí bảo hiểm chiến tranh, thời gian vòng mũi Hảo Vọng và tính sẵn có thiết bị rỗng trở thành biến số trọng yếu.
Mùa cao điểm vận tải biển Á - Mỹ năm 2025 đến sớm rồi hạ nhiệt nhanh: giá cước tăng mạnh đầu - giữa năm nhưng chững và giảm vào quý III–IV; khối bán lẻ Mỹ thận trọng, dự báo nhập khẩu cả năm suy yếu 5,6% so với 2024. Trong bối cảnh “đỉnh sớm - đáy dài”, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần tái cấu trúc kế hoạch đặt chỗ, hợp đồng và phòng hộ rủi ro để bảo toàn lợi nhuận và tiến độ giao hàng.
Sau cú tăng sốc đầu năm rồi hạ nhiệt từ giữa năm, cước container Á–Mỹ và Á–Âu đang tạo nên những nhịp lên xuống khó lường. Mỗi con sóng trên biển lập tức dội sang quyết định chuyển phương thức vận chuyển của doanh nghiệp (DN) xuất khẩu trong khu vực ASEAN.
Độ trễ và chi phí leo thang vì khủng hoảng Biển Đỏ kéo dài và tình trạng hạn thủy tại Kênh Panama đang buộc doanh nghiệp chuyển sang chiến lược điều phối dựa dữ liệu, đa phương án vận chuyển và bảo hiểm theo mô hình công nghệ để duy trì chuỗi cung ứng ở trạng thái có thể dự báo và kiểm soát.
Biến động địa chính trị, chuỗi cung ứng gián đoạn và nhu cầu tiêu dùng phục hồi đang đẩy giá cước container lên mức cao nhất trong ba năm qua. Trong bối cảnh đó, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cảnh báo những tác động không thể xem nhẹ của chi phí vận tải đến lạm phát toàn cầu – một rủi ro đang âm thầm lan rộng, đặc biệt với các nền kinh tế phụ thuộc vào xuất nhập khẩu như Việt Nam.
Khi các vụ tấn công tàu thương mại tại Biển Đỏ ngày càng dữ dội, ngành vận tải biển thế giới đang trải qua một cơn địa chấn thực sự. Những con tàu rời xa kênh đào Suez không đơn thuần là né tránh rủi ro mà đang mở ra một trật tự mới – nơi chuỗi cung ứng không chỉ cần nhanh, mà còn phải biết sống sót giữa những biến động toàn cầu.
Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong ngành vận tải biển toàn cầu với việc tái cấu trúc các liên minh hãng tàu. Những thay đổi này dự kiến sẽ ảnh hưởng sâu rộng đến chiến lược của các chủ hàng, đặc biệt trong việc quản lý chi phí và lựa chọn tuyến đường vận chuyển. Các doanh nghiệp cần nắm bắt kịp thời để đưa ra quyết định phù hợp, đảm bảo tính cạnh tranh trong bối cảnh thị trường liên tục biến động.
John Lash, Phó Chủ tịch Nhóm Chiến lược Sản phẩm tại e2open, chuyên gia phần mềm chuỗi cung ứng, đưa ra quan điểm về các gián đoạn ảnh hưởng đến vận tải biển toàn cầu.
Bất chấp các vấn đề liên quan đến xung đột địa chính trị, tình hình phức tạp của tuyến vận tải qua Biển Đỏ, ấn bản mới về báo cáo của Port Tracker, do Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia Mỹ (NRF) và công ty tư vấn hàng hải Hackett Associates mới xuất bản cho biết rằng ngành bán lẻ Mỹ và các cảng container dự kiến sẽ đạt mức tăng nhập khẩu hàng năm thông qua tháng 1 và dự báo năm 2024.
Ngay sau khi mảng dịch vụ Đại lý Hàng hóa Hàng không của Công ty Cổ phần Logistics U&I (U&I Logistics) trở thành thành viên chính thức của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), ông Phạm Anh Tuấn - Giám đốc Kinh doanh Hàng không & Đại lý nước ngoài của doanh nghiệp này đã trả lời phỏng vấn Tạp chí Vietnam Logistics Review (VLR) về các vấn đề liên quan đến hoạt động dịch vụ vận tải hàng không nhìn qua các “điểm nóng”, khủng hoảng ở Biển Đỏ.
Tình trạng nguy hiểm hiện tại ở Biển Đỏ đã dẫn đến việc thị trường bảo hiểm hàng hải London (Anh) phân loại lại khu vực này ở mức rủi ro cao, đồng nghĩa với việc phí bảo hiểm và nói rộng ra là chi phí hàng hóa sẽ tăng cao.
Các hãng vận tải ô tô NYK, K-Line và MOL đã tạm dừng các chuyến quá cảnh Biển Đỏ vào tuần trước, và những hãng này đã đưa ra một khoản phụ phí rủi ro khẩn cấp.
Năm mới đã sang, nhưng chưa có nhiều những khởi đầu thuận lợi với nhiều nhà nhập khẩu châu Âu. Họ vẫn đang đối mặt với sự chậm trễ và những rắc rối từ những container đến từ châu Á, cùng với phí vận chuyển hàng hoá tăng đột biến.
ONE cho biết hiện tại họ bỏ trống nhiều chuyến đi và nhiều tàu hơn quanh Mũi Hảo Vọng, khi khối lượng hàng hóa và thu nhập giảm dần từ tháng 4 đến tháng 12 năm ngoái.
Lần đầu tiên trong lịch sử hàng hải Việt Nam có một con tàu Việt Nam, do thuyền trưởng và thuyền bộ Việt Nam quản lý, vận hành, đi vòng quanh trái đất. Những chuyến đi có ý nghĩa phá thế bao vây cấm vận, mở đường hội nhập sau này của Việt Nam.